" محمدباقر رضایی" که برای شرکت در سمینار مشترک ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی در توکیو بسر می برد، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، افزود:با وجود قدمت جایگاه گیاهان دارویی در ایران ، متاسفانه به دلیل آشنا نبودن مردم دیگر کشورهای جهان با ایران ، این جایگاه نیز برای مردم جهان ناشناخته است.
رضایی به سمینار روز جمعه گذشته که با استقبال گسترده تجار، بازرگانان و محققان ژاپنی برگزار شد، اشاره کرد و گفت: در این سمینار نیز بسیاری از شرکت کنندگان فعال در عرصه گیاهان دارویی ،اعلام کردند که آنها نمی دانستند، زعفران از تولیدات بخش کشاورزی ایران است.
یکی از اساتید ژاپنی در این نشست از این که چینی ها زعفران را محصول تولیدی کشور خود معرفی می کنند ، ابراز ناراحتی کرد .
استاد پژوهش گیاهان دارویی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، گفت: گیاهان دارویی در ایران قدمت و تنوع زیادی دارند اما این تنوع در دیگر کشورهای اروپایی و آسیایی وجود ندارد.
رضایی با بیان این که متاسفانه تاکنون برداشت از گیاهان دارویی از طبیعت انجام می گرفت، گفت: مشکلی که ما امروز با آن مواجه هستیم ، نیاز دیگر کشورهای جهان به گیاهان دارویی است که ما نمی توانیم آن را تامین کنیم.
وی افزود: علت این مساله آن است که ما به کشت این نوع گیاهان بخصوص گیاهان دارویی در کشور رو نیاورده ایم و همیشه از طبیعت برداشت کرده ایم.
وی یاد آور شد: ما در کشاورزی حرف اول را زده ایم اما در زمینه گیاهان دارویی نیاز است که با سرعت خیلی بالایی حرکت کنیم ، به دلیل آن که تولید کنندگان داخلی ما نیز همین حالا نمی توانند مواد اولیه خود را در کشور تامین کنند.
رییس انجمن گیاهان دارویی ایران ، گفت: بر این اساس ما باید روی کشت و تولید چند گونه از گیاهان دارویی در کشور متمرکز شویم که کشورهای دیگر از جمله ژاپن علاقه مند به استفاده از آن هستند و بر این اساس نیز از هم اکنون تولید کنندگان داخلی ما باید در این زمینه سرمایه گذاری کنند.
رضایی افزود: کشاورزان ما نیز نباید گیاهان دارویی را جایگزین کشت کشاورزی خود کنند ، بلکه به دلیل وجود زمینهای بسیار وسیع برای کشت گیاهان دارویی می توانند از جهات مختلف کشت دیم این نوع گیاهان را گسترش دهند و برای این کار نیز نیاز به یک مدیریت کارآ است.
وی با اشاره به تشکیل ستاد گیاهان دارویی و طب سنتی از سوی معاونت ریاست جمهوری ، گفت: در این ستاد در تلاش هستیم تا چند محصول را در بحث تولید در اولویت اول قرار دهیم.
رضایی با بیان این که در حال حاضر 270 گونه گیاهان دارویی در کشور تولید می شود ، گفت: گل محمدی ، بابونه ، شیرین بیان، زیره و در مجموع در تولید حدود 10 تا 15 گیاه دارویی حرف اول را می زنیم و از نظر تولید محصولاتمان در این زمینه نتیجه خوبی هم گرفته ایم و بنابر این بهتر است که این گیاهان را انتخاب کنیم و در وهله نخست بر مبنای همین تعداد برای صادرات آنها برنامه ریزی کنیم.


[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 10:06 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

پروفسور " حسین حسین زاده" که برای شرکت در دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی در توکیو بسر می برد، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، افزود: در حال حاضر تفاهمنامه ای بین دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و بخش گیاهان دارویی دانشگاه چیبا ژاپن به امضا رسیده است.
حسین زاده افزود: بر اساس این تفاهمنامه علاوه بر این که یکسری تحقیقات مشترک از سوی محققان دو کشور بخصوص روی زعفران و گیاهان دارویی انجام می گیرد، زمینه تبادل دانشجو و برگزاری دوره های فرصت مطالعاتی برای اساتید و اعضای هیات علمی میان دانشگاههای دو کشور برگزار شود.
وی با بیان این که مقدمان آغاز این همکاری از سوی مرکز توسعه صادرات زعفران ایران فراهم شده است، خاطرنشان کرد: دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تحقیقات گسترده ای را روی زعفران انجام داده است و این موضوع آغازی بود برای امضای این تفاهمنامه تا بتوانیم در آینده تحقیقات وسیعی را درزمینه هاِ مختلف و بخصوص گیاهان دارویی ایران از جمله گیاه طلایی و ارزشمند زعفران انجام دهیم.
وی ضمن ابراز امیدواری در خصوص این که تحقیقات روی زعفران هم از نظر علمی و هم از نظر صادرات در آینده با پیشرفتهای خوبی همراه باشد، گفت: براساس آمارهای موجود، جمهوری اسلامی ایران تولید بیش از 95 درصد از زعفران جهان را در اختیار دارد اما متاسفانه این زعفران به کشورهای امارات متحده عربی و اسپانیا صادر می شود و در آنجا به نام زعفران اسپانیا در جهان توزیع می شود.
وی گفت: ما می توانیم با استفاده از بسته بندی های مناسب و متنوع و امضای تفاهمنامه هایی با کشورهای مختلف جهان حضوری موثر در بازارهای هدف داشته باشیم و مسلما موفقیت زیادی خواهیم داشت و این زعفران ایرانی ارزش افزوده بیشتری نیز به دنبال خواهد داشت.
دکتر حسین زاده افزود: از سوی دیگر زعفران در حال حاضر به طور فله صادر می شود و فقط به عنوان یک رنگ و یک ادویه استفاده می شود اما با برگزاری چنین سمینارهایی باید افکار عمومی را به سمت استفاده از جنبه های علمی ، دارویی ، آرایشی و بهداشتی زعفران سوق دهیم تا میزان مصرف این ماده خدادادی که اثرات بسیار زیاد دارویی و غذایی دارد ، افزایش یابد.
وی با بیان این که زعفران خواص بسیار زیاد دارویی دارد، یاد آور شد: از جمله خصوصیتهای دارویی این گیاه ، ضد سرطان ، ضد درد، ضد آنتی اکسیدان و محافظت کننده از صدمات ژنی و غیره است.
حسین زاده گفت: اگر بتوانیم با استفاده از این سمینارها زعفران مرغوب ایرانی را به خوبی در دنیا معرفی کنیم و مصرف آن افزایش یابد، می توان به سلامتی افراد دیگرجوامع نیز کمک کرد.


[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 10:05 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

" فاطمه سفید کن" که برای شرکت در دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در خصوص زعفران و گیاهان دارویی ایران در توکیو بسر می برد، در گفت و گو با خبرنگارا یرنا ، افزود: در حال حاضر 11 اقلیم از کل 13 اقلیم جهان در ایران قرار دارد و تنوع گیاهی را که این اقلیم به وجود آورده ، یک منبع غنی از انواع گیاهان دارویی و معطر است که می توانند در صنایع غذایی، داروسازی و آرایشی مورد استفاده قرار گیرند.
سفید کن ، خاطرنشان کرد: گرایش دنیا هم اینک به سمت استفاده از ترکیبات طبیعی و از جمله گیاهان دارویی برای تولید فرآورده های دارویی، آرایشی و بهداشتی و غذایی روز به روز در حال افزایش است .
وی در بیان علت این مساله ، افزود: یکی از دلایل این مساله این است که موادی که سنتز و مصنوعی هستند می توانند مشکلاتی را برای افراد ایجاد کنند، اما ترکیبات طبیعی چنین مشکلاتی را ایجاد نمی کنند.
رییس بخش تحقیقات گیاهان دارویی موسسه تحقیقات سازمان جنگلها و مراتع کشور،در خصوص جایگاه مصرف گیاهان دارویی در ایران، گفت: اگر وضعیت کنونی گیاهان دارویی را با 10 سال گذشته مقایسه کنیم ، مشاهده می شود که گرایش مردم ایران نیز با توجه به گرایش جهانی که در استفاده از این نوع گیاهان وجود دارد ، بهتر از گذشته شده است.
سفیدکن، افزود: با وجود آن که ایران کشوری بود که از گذشته به استفاده از داروهای گیاهی تمایل داشت، اما پس از به وجود آمدن انواع داروهای سنتزی این گرایش از بین رفته بود و به دنبال روی آوردن بسیاری از کشورهای جهان به سمت استفاده از ترکیبات طبیعی ، آنها نیز به این سمت روی آورده اند.
وی اظهارداشت: شاید یکی از دلایل گرایش ضعیف شهروندان ایرانی به استفاده از گیاهان دارویی مخالفت بخشی از جامعه پزشکی ایران در گذشته بود که اطلاعات کافی نسبت به تحولی که به وجود آمده است نداشتند و تصور می کردند که روی آوردن به داروهای گیاهی یعنی استفاده سنتی از این نوع گیاهان ، در صورتی که اصلا این مد نظر نیست و از گیاهان دارویی می توان داروهای مدرنی تهیه کرد.
این بانوی محقق ایرانی که بیش از 16 سال روی گیاهان دارویی در کشور تحقیق می کند، یادآورشد: در حال حاضر اسانس و عصاره گیاهان دارویی استخراج می شوند و دقیقا در فرمولاسیون قرص و کپسول و دیگر داروها مورد استفاده قرار می گیرند و هم اینک نیز برخی داروهای گیاهی در بازار دارویی ایران وجود دارد که توسط پزشکان ما تجویز می شوند.
وی ضمن ابراز خرسندی از روی آوردن مجدد شهروندان ایرانی به استفاده از داروهای گیاهی و همگام با دیگر شهروندان خارجی در این زمینه، گفت: برغم این مساله برای آن که به سطح کشوری نظیر آلمان که 70 درصد از میزان مصرف دارو را داروهای گیاهی تشکیل می دهند و فقط 30 درصد داروی شیمیایی دارد، خیلی فاصله داریم.
سفیدکن با اشاره به تنوع اقلیمی موجود در ایران که یک نعمت خدادادی برای ملت ما محسوب می شود، افزود: برای رسیدن ایران به چنین جایگاهی نیاز به فرهنگ سازی مناسب از سوی رسانه های جمعی است

[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 10:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

به گزارش خبرنگار ایرنا، پروفسور "فومیو ایکه گامی" روز جمعه در در مراسم افتتاح دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در خصوص زعفران و گیاهان دارویی ایران در سالن فردوسی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو ، افزود: در ایران داروهای گیاهی سنتی اساسا از ترکیب گیاهان اصلی ساخته می شود ، اما در ژاپن" کامپو" که از داروهای گیاهی سنتی ژاپنی است ، از ترکیب چندین داروی گیاهی و عناصر خام و عناصر حیوانی تهیه می شود.
ایکه گامی، گفت: بر اساس اطلاعات کاربردی که از طریق مطالعه بسیار خوب و موفق در در زمینه گیاهان دارویی ایران نظیر زعفران در مشهد، کاشان ، اصفهان و دماوند در ایران انجام شده است و همچنین اطلاعات ما در رابطه با گیاهان دارویی کامپو ،می توانیم بسیاری از گیاهان دارویی وحشی نظیر آویشن ، رازیانه، شوید، نعناع و گل رز ایران را بیابیم که زمینه تولید گیاهان دارویی در ژاپن ، ایران و همچنین جهان را امکان پذیر می سازد.
وی اضافه کرد: بر اساس این نتایج ما پیشنهاد می کنیم که همزمان از فناوری های کشاورزی برای تولید داروهای گیاهی ایرانی نظیر زعفران استفاده شود.
پروفسور " آکیکازو آندو" استاد دانشگاه چیبا ژاپن نیز در این مراسم با ارایه سندی که نشان دهنده قدمت واردات گیاهان دارویی به این کشور است، گفت: بر اساس سند موجود در گذشته گیاهان دارویی از طریق جاده ابریشم که ایران در بخش دیگر این جاده بود ، وارد این کشور می شد.
آندو افزود: به رغم این که هم اینک در قرن 21 میلادی قرار داریم وضعیت همچنان به حال خود باقی است و گیاهان دارویی این کشور همچنان از مسیر جاده ابریشم اما به طرق مختلفی به این کشور وارد می شود.
به گفته آندو در حال حاضر 80 درصد از داروهای گیاهی مورد نیاز ژاپن از چین که در مسیر جاده ابریشم و در همسایگی این کشور قرار دارد، وارد این کشور می شود.
وی اضافه گرد: با این حال این احتمال وجود دارد که در سالهای آینده دولت چین بخواهد صادرات گیاهان دارویی تولیدی این کشور به ژاپن را متوقف کند و بر این اساس ما باید کشور تامین کننده جدیدی برای گیاهان دارویی مورد نیاز این کشور بیابیم.
پروفسور آندو با بیان اینکه ایران در سوی دیگر جاده ابریشم واقع است و بهترین گیاهان دارویی جهان در این کشور قرار دارد، گفت: ما تحقیقاتی را در زمینه گیاهان دارویی در ایران انجام داده ایم و مشخص شد که در زمینه گیاهان دارویی یکی از کشورهای بسیار غنی است.
وی خاطرنشان کرد: ایران گیاهان دارویی زیادی برای مطالعات دارویی بویژه برای اساتید ژاپنی و ایرانی دارد و بر این اساس مسئولیت ما بررسی گیاهان دارویی ایران و ارزیابی آنها و ایجاد سیستمهای سودمند از طریق همکاریهای مشترک است.
دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در خصوص زعفران و گیاهان دارویی ایران با حضور حدود 140 نفر از استادان دانشگاه ها و بخش های علمی ژاپن و ایران روز جمعه در محل سالن فردوسی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو برگزار شد.


[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 10:03 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

علی شریعتی مقدم" روز پنجشنبه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به برگزاری دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در خصوص زعفران و گیاهان دارویی ایران در توکیو، افزود: یکی از پیشنهادهای هیات ایرانی متشکل از سازمان توسعه تجارت، سفارت جمهوری اسلامی ایران و صندوق غیردولتی توسعه صادرات زعفران کشورمان، در سمینار زعفران و گیاهان دارویی، دعوت از فعالان بخش مواد غذایی ژاپن، محققان و علاقه مندان ژاپنی برای شرکت در تور زعفران، گیاهان دارویی و پسته ایران است.
دومین سمینار مشترک ایران و ژاپن در خصوص زعفران و گیاهان دارویی ایران با حضور حدود 140 نفر از استادان دانشگاه و بخش های علمی ژاپن و ایران روز جمعه در محل سالن فردوسی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو برگزار می شود.
شریعتی مقدم، افزود: با توجه به این که فصل برداشت زعفران در ایران اخیرا آغاز شده است و تا حدود 45 روز آینده ادامه دارد، ما خوشحال خواهیم شد که محققان ژاپنی و علاقه مندان و شرکت های گیاهان دارویی و مواد غذایی ژاپن به ایران سفر کنند و از نزدیک از مزارع ، کارخانه ها و مراکز فرآوری زعفران که فوق العاده از نظر کیفی و ظرفیت بسته بندی و از نظر رعایت اصول بهداشتی در سطح بالایی قرار دارند ، بازدید کنند.
وی خاطرنشان کرد: مسلما بازدید طرف های ژاپنی از ایران به شناخت هر چه بیشتر و بهتر آنها نسبت به زعفران، گیاهان دارویی و پسته ایران کمک خواهد کرد.
شریعتی مقدم افزود: این اقدام همچنین کمک خواهد کرد تا این محصولات ما که در ژاپن در مسیر توسعه قراردارد، این مسیر را سریعتر طی کند و بازارهایی که به روی زعفران، گیاهان دارویی و پسته ایرانی در حال باز شدن است ، زودتر، بهتر و گسترده تر باشد.
رییس صندوق توسعه زعفران ایران، ضمن ابراز امیدواری از این که با کمک دانشگاه چیبا و مرکز همکاری های خاورمیانه ای ژاپن و سازمان توسعه تجارت ایران ، این نوع سمینارها در دو کشور تکرار شود، گفت: در سال آینده هم قرار است دو سمینار علمی، اقتصادی، یکی به طور مشترک با ژاپنی ها و یکی هم به طور بین المللی که بخش عمده آن همکاری مشترک دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه علوم پزشکی چیبا ژاپن است، در داخل ایران برگزار شود.
"کیومرث فتح اله کرمانشاهی" معاون کمک های تجاری سازمان توسعه تجارت ایران نیز گفت: برای برگزاری تور "زعفران ، گیاهان دارویی و پسته" با سفارت جمهوری اسلامی ایران در ژاپن نیز هماهنگی های لازم انجام شده است.
فتح اله کرمانشاهی ، افزود: در صورتی که هیات ژاپنی در قالب این تور به ایران سفر کند، ما نیز آماده همکاری و پذیرش آنها را داریم و زمینه بازدید از مناطق پسته خیز کشورمان را از نزدیک برای آنها فراهم می کنیم.
وی یادآور شد: با توجه به این که مشکلات مربوط به پسته ایران از سوی اتحادیه اروپایی هم حل و فصل شده است، امیدواریم با جمع بندی اقداماتی که در این زمینه شده است بتوانیم مجددا زمینه صادرات پسته ایران به ژاپن را که چند سالی دچار مشکل شده است، دوباره احیا کنیم.


[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 10:02 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

برخی از افراد با این تصور كه ارزش درمانی و دارویی گیاهان دارویی بیش از داروهای شیمیایی است، اقدام به خوددرمانی می كنند.
وی بااشاره به این مطلب كه برخی از گیاهان دارویی سمی هستند،اظهارداشت: مصرف این گیاهان بدون مشورت با كارشناس مضر بوده و موجب مرگ مصرف كننده می شود.
مهرعلیان در ادامه اظهار داشت: روزانه پنج الی 10 نفر دربخش مسمومیت -های مركز آموزش درمانی بوعلی سینای قزوین بعنوان فرد مسموم تحت درمان قرار می گیرند.
این كارشناس بابیان این مطلب كه مسمومیت اكثر مراجعه كنندگان به مركز مسمومیتها به دلیل مصرف بیش از اندازه دارو است ، افزود : عمده تلفات مسمومیت های دارویی نیز به علت مصرف مواد مخدر می باشد.
وی خاطرنشان كرد:بعد از موادمخدر مصرف بیش از اندازه داروهای غیرمخدر نظیر آرام بخش ها دلیل مراجعه كنندگان به بخش مسمومیت های مركز آموزش درمانی بوعلی سینای قزوین می باشد.
مهرعلیان به خانواده ها و افراد معتاد به مواد مخدر توصیه كرد از مصرف خودسرانه داروهای ترامازول ، تمچیزك و نورچیزك برای ترك اعتیاد خودداری كنند چرا كه مصرف این داروها بدون تجویز موجب بروز مسمومیت و مرگ و میر می شود.
وی در جواب به درخواست خبرنگار ایرنا مبنی بر ارائه آماری مستند در زمینه انواع مسمومیت ها اظهار داشت:متاسفانه دراین خصوص آمار مدونی وجود ندارد

[ سه شنبه 7 آبان 1387 - 09:59 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
حمیدرضا وجدانی، موسی سلگی
(‌كارشناسان ارشد تحقیقات اقتصادی اجتماعی - مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبییی استان همدان )‌
hrvojdani@yahoo.com
 

 

چكیده:

به دلایل متعددی معتقدیم- ایران پتانسیل بزرگ گیاهان دارویی- است. تنوع اكولوژیكی زیاد درایران،( بیش از7500 گونه گیاهی كه گفته می شود 10تا15درصدآن دارویی است)دراین مناطق متنوع انواع گیاهان می توانند ازعرصه هاجمع آوری شوند یا كشت گردند.پیشینه تاریخی ودانش بومی این گیاهان وكاربردهای آنها،وجودخیل گسترده نیروی انسانی متخصص وساده،تعداد پزشكان سنتی، 6000عطاری كه به خریدوفروش آن می پردازند،72شركت فعال دراین زمینه وبه دلایل متعدددیگرمعتقدیم كه ایران دارای امكانات بالقوه وبالفعل بسیاری دراین زمینه است. بررسی تولیدوصادرات اقلام این گیاهان نشان می دهد كه جمع آوری از عرصه هاعلاوه براینكه باعث تخریب عرصه های طبیعی نمی تواند مبنای اقتصادی مناسب وقابل اعتمادی برای آن باشد.فعالیت زراعی دراین زمینه هنوزبسیارمحدوداست وتولیدانبوه تنها به چندقلم محدودمنحصراست كه نقش آن چندقلم در صادرات نشان می دهد،اهلی كردن و تولیدزراعی بسیاری ازاقلام است كه می تواند مبنای برنامه ریزی اقتصادی این فعالیت باشد.
واژه های کلیدی : گیاهان داروئی ، ایران ، امکانات ، محدودیتها .
 

 

مقدمه:‌

گرایش روز افزون به استفاده از گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در جهان توجهی ویژه به این گیاهان را بر انگیخت. حتی امروزه بنا به اظهار سازمان بهداشت جهانی 25 درصد از داروهای متداول دارای منشا گیاهی‌اند و 74% از داروهای گیاهی كه به شكل جدید استفاده می‌شوند، شناخت اثرات دارویی شان به طور سنتی از قدیم صورت گرفته(‌1).باوجودپتانسیلهای موجود تولید و صادرات گیاهان دارویی بسیار كمتر از انتظار است.
 

مواد و روشها:

در اولین مرحله مطالعات به روش اسنادی و كتابخانه‌ای صورت گرفت. اطلاعات مربوط به تولید و صادرات و فرآوری به روش اسنادی جمع آوری شد. با مشخص شدن اقلام اصلی گیاهان دارویی تولیدی، با مراجعه به برخی مناطق تولید و صادر كنندگان گیاهان دارویی به روش مصاحبه اطلاعاتی جمع آوری گردید ، از مرحله جمع آوری (‌یا تولید) تا مرحله عمده فروشی و صادرات به خارج از كشور با دست اندر كاران و نیز با تعدادی از مسئولین و مطلعین مصاحبه به عمل آمد.
 

بحث و نتایج

ایران دارای قابلیت های گسترده‌ای در زمینه گیاهان دارویی است . پاره‌ای از دلایل آنرا می‌توان چنین بر شمرد: ایران كشوری وسیع و با گستردگی قابل توجهی در طول و عرض جغرافیایی است و به جهت تنوع اقلیمی و موقعیت نسبی ویژه‌ای كه در این منطقه از جهان دارد این وضعیت منجر به پیدایش بیش از 7500 گونه گیاهی در كشور شده و گفته می‌شود تنوع گیاهی ایران به تنهایی، چیزی در حدود تمام قاره اروپا است(2). بسیاری از این اقلام گیاهی را (‌بنا بر یك ادعا بین 10 تا 15 درصد )(3) گیاهان دارویی تشكیل میدهد. این تنوع اكولوژیكی هم از جهت گیاهان داروئی كه در عرصه‌های طبیعی میتوان یافت و هم از جهت كشت و اهلی كردن این گیاهان زمینه مناسبی را فراهم می سازد و سابقه تاریخی طولانی و درخشانی از شناسایی و كاربرد گیاهان دارویی و طب سنتی و دانش بومی آن در ایران وجود دارد؛ حتی در زمان حاضر كه طب جدید با داروهایی جدید و عمدتاً غیرگیاهی در ایران به شدت رواج یافته، هنوز بازار داخلی قابل توجهی برای گیاهان دارویی وجود دارد. این بازار شامل 6 هزار عطاری توزیع كنندة این گیاهان است. تعداد 72 شركت در زمینه گیاهان ،وجود مراكز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی در تمام استانهای كشور و فعالیتهایی كه این مراكز درخصوص گیاهان دارویی انجام میدهند نیز به عنوان پتانسیل جدیدی مطرح است و می‌تواند زمینه خوبی برای شناسایی اقلام بومی و امكان شناسایی كاربردهای گیاهان فراهم نماید.
بررسی ارقام تولید زراعی سه ساله : 78-77-1376 در كشور نشان دهنده این است كه حتی بازار داخلی ما نیز برای اغلب اقلام مورد نیاز خود به علت تولید ناچیز به شكل زراعی، یا وابسته به مراتع و یا وابسته به خارج است . سه قلم اصلی زراعی شامل زیرة سیاه و سبز، گشنیز و رازیانه با تفاوتی چشمگیر در مقایسه با دیگر اقلام قرار می‌گیرند. این اقلام به اضافة شیرین بیان چهار قلم اصلی گیاهان دارویی صادراتی كشور را تشكیل میدهند كه صادرات بقیه اقلام در مقایسه با آنها ناچیز است. زراعی بودن تولید سه قلم از چهار قلم اصلی صادراتی حاكی از اهمیتی است كه تولید زراعی گیاهان می‌تواند به جای روشهای جمع آوری آزاد از طبیعت داشته باشد. عمده اقلام صادراتی گیاهان دارویی را هم از نظر ارزش و هم از نظر حجم همان گیاهان زراعی تشكیل میدهد. مشكلات عمده در زمینه تولید و صادرات گیاهان دارویی را می توان چنین بر شمرد: گران تمام شدن قیمت محصولات نسبت به بسیاری از كشورهای صادر كننده ، عدم شناخت مكفی از بازارهای خارجی و عدم ارتباط مستقیم با خریداران اصلی. مشكل سطح استاندارد و عدم سرمایه گذاری كافی دولتی در زمینه شناخت بازارهای خارجی و عدم آموزش صادر كنندگان (4)‌. در مصاحبه با صادر كنندگان مشخص گردید كه معضل اصلی در مورد این محصولات گران تمام شدن قیمت آنها نسبت به دیگر كشور ها است.
با توجه به جمیع بررسی ها و تحقیقات به علم آمده مشكل اصلی در حال حاضر در تولید دیده نمی‌شود بلكه مشكل اصلی را باید در بازار این محصولات جستجو كرد و نیز مسئله عدم فرآوری محصولات نیز مطرح است. اقدامات خوبی در زمینه استقرار بسیاری از اقلام صورت گرفته و امكان كشت اقلام زیادی فراهم گشته است. تولید اقلام گیاهان دارویی می باید به صورت اندیشیده و با توجه به نیاز های بازار به صورت تدریجی گسترش یابد. بر روی گیاهانی كه از خارج وارد می‌شود فعالیت بیشتری صورت گیرد (‌همچون سنبل الطیب) چنانچه بر ‌روی گیاهانی كه بیشتر -‌كاربر-‌ هستند تا -سرمایه بر- ‌كار شود می‌توان اشتغالزایی بیشتری برای فعالیت روی گیاهان دارویی متصور شد. احداث بانك اطلاعاتی مفید، جامع و روز آمد سازی آن در امر برنامه‌ریزی برای گیاهان دارویی می‌تواند بسیار مفید باشد (‌5)‌.
 

 

 

منابع:‌

1-وجدانی،‌حمیدرضا(1381)گیاهان دارویی وكاربردآنهادردامپزشكی ودامپروری.مجله دامدار،سال یازدهم،شماره145 ص 12-10.
2-دفتر امور گل و گیاهان زینتی (1379). مروری بر وضعیت تولید گیاهان دارویی . ص 5.
3-ابراهیمی ، علی (1374). چكیده مقالات همایش ملی گیاهان دارویی ایران 26-24 بهمن ماه 1374.
4- وجدانی، حمیدرضا (1380). بررسی تولید و صادرات گیاهان دارویی ایران. ارائه شده در همایش ملی گیاهان دارویی ایران. كرج، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كشور.
5-وجدانی، حمیدرضا (1381). گزارش نهایی طرح تحقیقاتی: ارزیابی اقتصادی تولید و فرآوری گیاهان دارویی استان همدان با هدف بازار یابی صادرات. وزارت جهاد كشاورزی مركز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام كشور.

Possibilities and limitations of medicinal plants product in irran (An economic survey )
Hamidreza Vejdani , Moosa Solgi
Hamedan Agricultural and Natural resources reaserch center.
Email: hrvojdani@yahoo.com

Abstract
Increasing tendency for medicinal plants product in the recent decades in the world has brought up a special regards about these plants. On base of many reasons Iran has great possibilities in product and export of medicinal plants. Iran has various climates and over 7500 plant species, (that claimed %10 to %15 of them are medicinal plants) and this is a great possibility. In these various plants can be harvested or can be cultivated. Historical antecedent about knowledge and use of these kinds of plants, indigenous knowledge is a great possibility. In Iran, a lot of traditional physicians still use these plants to cure. There are 6000 groceries (medicinal plant store). This is an internal economical possibility for Iran. There are 72 companies and institutes in regard of medicinal plants. Research centers in Iran are good possibility (Agricultural and Natural resources research centers) and all of these potentials may be used as an economic possibility.
Key words: Medicinal plants, Iran, Possibilities.

[ شنبه 30 شهریور 1387 - 12:09 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

بازاریابی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه پایدار
امین نیرومنش‏١، منصور سلجوقیان پور١، اعظم بهارلویی ٢
-۱ کارشناس ارشد اصلاح نباتات
٢- کارشناس زراعت و اصلاح نباتات
دانشگاه تهران،دانشکده کشاورزی کرج - گروه زراعت و اصلاح نباتات.ص پ : ۱۱۱۶۷-۳۱۵۸۷
 

 

خلاصه

در این مقاله سعی شده است كه در ابتدا با بیان اهمیت اقتصادی گیاهان دارویی و بعد معرفی خصوصیات و دلایل لزوم ایجاد یک شبکه بازاریابی و بحث در پیرامون توانایی تحول این شبکه در تمام زمینه های گیاهان دارویی، الگویی قابل اعتماد برای نقش پذیری این صنعت در توسعه پایدار را ارئه دهد. از خصوصیات این شبکه می‌توان به فرهنگ سازی برای اعتماد به گیاهان دارویی در زمینه مصرف و تولید - نیاز سنجی در تولید، فرآوری، تحقیقات علمی و بازار- ایجاد اشتغال مولد- توزیع عادلانه سود بین ارکان این شبکه- جلوگیری از رانت- بیمه محصولات-تربیت متخصص از طریق تعریف پروژه برای دانشکده های مرتبط است. این شبكه همچنین با جمع كردن توانهای نهفته كشاورزان، متخصصان و تجار، می‌تواند در معاملات بین‌المللی حضور یافته و برای كشور بسیار ارزآور گردد. پیشنهاد می‌گردد تولیت این شبکه بر عهده بانک کشاورزی باشد.
واژه‌های كلیدی: بازاریابی، گیاهان دارویی، توسعه پایدار

 

 

مقدمه

گیاهان دارویی یكی از بزرگترین مواهب خداوند است و ایران به‌دلیل موقعیت مناسبی كه از نظر ذخائر فیلوژنتیكی (بیش از ٧٠٠٠ گونه دارویی) و آب و هوایی (١١ اقلیم از ١٣ اقلیم جهان) و جغرافیای سیاسی كه دارد، قادر است به جایگاه مهمی در بازار جهانی این صنعت دست یابد. بازاریابی عملیاتی از تجارت است كه جریان كالا یا خدمات را از تولید كننده به مصرف كننده هدایت می‌كند. این عملیات در مورد محصولات كشاورزی شامل مراحلی چون نیاز سنجی بازار و در صورت نیاز ترویج، ارائه مشاوره علمی و مالی، تضمین خرید، ذخیره‌سازی محصول، فرآوری و حمل و نقل است. به‌طوری‌ كه تولید كننده واقعی با درآمد بیشتر و مصرف كننده نهایی با قیمتی نازلتر با یكدیگر ارتباط پایدار برقرار نموده و سطح رفاه جامعه افزایش می‌آید. حساسیت بازاریابی وقتی برای محصولات كشاورزی-دارویی محرز می‌شود که بدانیم هر دو از نظر اقتصادی كشش ناپذیرند و مسایل تکنیکی چون زمان و کیفیت تولید، حجم مصرف و روش فرآوری، سامانه‌های حد واسط (انتقال و ذخیره سازی) خط مشی مدیریتی را تعیین می‌نماید. اوج كارآمدی یك بازاریابی موفق زمانی است كه فرهنگ سازی و افزایش مصرف در سطح عامه مردم از طریق ترویج و نه تبلیغات انجام گیرد.
 

مواد و روشها

به گزارش پروفسور واتمن (رئیس آزانس فدرال حفاظت محیط زیست آلمان) (١) میزان صادرات و واردات گیاهان دارویی در کشورهای صنعتی در دهه 1990 به ترتیب متعلق به چین و هنگ کنک است و میزان کل مبادلات به ٣/٢ میلیارد دلار بالغ می‌شود.
ازدیاد حجم مصرف گیاهان دارویی درچند دهه اخیر(طبق گزارشها) نقش بازاریابی را اذعان می‌كند(۲). با توجه به توانهای مذكور در وهله اول به نظر می‌رسد كه كشور ایران می‌بایست موقعیت ممتازی در بازارهای جهانی داشته باشد، اما اطلاعات واصله از مركز توسعه صادرات گیاهان دارویی ایران موید این مهم نیست(٣).

استاندارد نبودن و عدم كنترل كیفی و كمی داروهای گیاهی، نبود بازار داخلی مناسب به‌دلیل عدم تجویز پزشكان و سیستم توزیع نا مناسب (عطاریها) و عملكرد ضعیف برخی از تجار ایرانی، ضعف در فنآوری و تهیه داروهای گیاهی بدلیل عدم آگاهی زارعان از اصول صحیح کشت و بهره‌برداری، خشك كردن، سیستم بسته‌بندی، انبارداری و انبارسازی، ضعف در اطلاع رسانی و نبود صنایع تبدیلی در مناطق مختلف رویش گیاهان و مهمتر اینكه این صنعت دارای هیچ متولی خاص و دلسوزی نبوده و عدم هماهنگی بین سازمانی به این سوء مدیریت قوت می‌بخشد. بسیاری از توانائیهای كشور در پس موانع و مشكلات عدیده‌ای پنهان مانده‌اند. اهم این مشكلات ریشه در عدم وجود برنامه جامع و ملی دارد که به تبع مدیران كشور با این مساله به صورت استراتژیك برخورد نمی كنند. هر سازمان و ارگانی در عمل بر مبنای نیاز سنجی و اولویتهای درون سازمانی اقدام به فعالیت می‌كند كه نتیجه آن كارهای پراكنده و تكراری است و نتایجی موضعی و كمرنگ به همراه دارد. به‌علاوه اكثر قراردادهای بسته شده در این صنعت به نفع كارخانه است و در نهایت اینكه به‌دلیل عدم اعتماد زارعان به پیشنهاد این مراكز فشار بر عرصه‌های طبیعی زیاد می‌شود که خود بحثی مفصل را می‌طلبد. از سوی دیگر هرچند حضور بخش خصوصی برای مدیریت این شبکه از نظر مدیریتی آرمانی به نظر می‌رسد، ولی شاید بهتر باشد برای جلوگیری از ایجاد رانت سازمانهایی نیمه دولتی به‌عنوان هسته مرکزی این آژانس بازاریابی فعالیت كنند و این شرکتهای خصوصی که از کمکهای دولتی بهره‌مند هستند، در زمینه‌های مختلف با این هسته مركزی به تبادل اطلاعات و خدمات و کالا بر اساس تعرفه‌های منصفانه بپردازند. این زمینه شامل همكاری بازاریابی كارخانه‌های فرآوری و بسته بندی برای اعلام نیاز همكاری شركتهای خصوصی برای ترویج، بستن قرارداد با زارعان، ارائه مشاوره‌های علمی و مالی، بیمه محصولات و غیره برای تامین نیاز است. هزینه‌های بازاریابی باید از سوی کارخانجات پرداخت شود،علت این گونه اختصاص سود اینست كه فرآورده‌های دارویی از گیاهان قیمتی بالاتر و گاها بسیار بالاتر از خود آن گیاهان به صورت تر و یا خشك است از سوی دیگراین شبکه بدلیل فعالیت در عرصه بین المللی برای کارخانجات سودی سرشار را به همراه خواهد داشت. به نظر می‌رسد عملکرد این سیستم
بسیارگران است كه تمام قسمتهای ذینفع به صورت كاملا منصفانه به ادامه فعالیت اقتصادی علاقه نشان می‌دهند. در عرصه بین المللی باید به استانداردهای جهانی توجه شود و با توجه به ذخائر فیلوژنتیکی غنی موجود، تحولی علمی در اصول کشت و فراوری و دارویی گیاهان لازم به نظر می‌رسد که می‌تواند هزینه‌های خود را به‌عنوان بودجه‌ای با حداقل ثابت و بسته به سود شبکه تامین نماید.
 

 

نتایج و بحث

وجود چنین سیستم منظم بازاریابی از همان مرحله اول یعنی كاشت تا فرآوری و فروش بر اساس برنامه‌ای اصولی است كه مطابق با نیاز بازار بوده و ریسك تولید به حداقل می‌رسد و از سوی دیگر چنین شبكه‌ای با فرهنگ‌سازی می‌تواند نیاز بازار را بر اساس تواناییهای سیستم تولید تغییر دهد. در كل در بحث توسعه پایدار این مهم باید مورد توجه قرار گیرد كه اولا تمام اجزای درگیر به اندازه سهمشان در انجام فرایندذینفع شوند و ثانیا این سود نه از فروش ثروت كه از تولید واقعی است كه در یك سیستم توسعه پایدار بوجود می‌آید و نقش بازاریابی همانا مدیریت مناسب این توانایی بالقوه است.
 

 

سپاسگزاری

به این وسیله از آقای مهندس بابک بحرینی (مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان) کمال تشکر و امتنان را دارد.
 

 

منابع

1- گزارشی از تولید و صادرات گیاهان دارویی، وزارت بازرگانی، مركز توسعه صادرات ایران.آذرماه 1379.
2- ابراهیمی، علی.1379.طرح پیشنهادی ساماندهی تحقیقات گیاهان دارویی به شورای عالی تحقیقات جهاد سازندگی .
3- Conserving and sustainably using medicinal species - options, lessons and ways forward,Prof.H.Wogtmannو Bangkok, 19. November 2004

Importance of medical plants and the rule in Sustainable Development
Amin Niroomanesh , Mansoor saljoghian pour , Aazam Baharlouei
Tehran University - Agriculture faculty (Karaj) - cultivation and plant Breeding Department. P.O Box : 31587-11167

Abstract
In this article after a short economical importance of Medicinal Plants (MP) trade the properties and the creation necessity of a -Modern Marketing Network in medicinal plants- (MPN) investigated. MPN rules for sustainable development in MP Industry is great and is a trustable template. Developing the culture and attraction for consumer -production -processing triangle, requirement &Potential scan in field: production and process, research, bazaar, productive vocation, justified distribution of profit on constructive part. Activating in MP Insurance, defining project for university and professionalized training is also referring to MPN. MPN-s most important long-time aim is developiong the International Trade. Agriculture Bank could be a suggestible MPN-s headquarter

[ شنبه 30 شهریور 1387 - 12:09 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]