بررسی اثر گیاه شاه تره بر پیشگیری از مسمومیت كبدی
حمیده كریمی نمچ1‌، پروین نژاد سروری 2
1- پژوهشگر پژوهشكده تعلیم و تربیت 2- مدرس پژوهشكده تعلیم و تربیت
آدرس: كرمان- میدان قرنی كوچه شماره 10 پژوهشكده تعلیم


 

مقدمه

امروزه صنعتی و ماشینی شدن زندگی از یك سو و عوارض ناشی از آلودگی‌های زیست محیطی از سوی دیگر زیانهای جبران ناپذیری بر موجودات زنده از جمله انسان وارد كرده است. انسان در یك محیط شیمیایی زندگی می‌كند. برآوردها حاكی از آنند كه بیش از 60000 ماده شیمیایی مورد مصرف معمول بوده و گفته می‌شود كه سالانه حدود 500 ماده شیمیایی جدید وارد بازار تجارت می‌شود . تتراكلرید كربن یك مادة شیمیایی صنعتی است كه مصرف وسیعی به عنوان حلالهای صنعتی، مواد پاك كننده روغن و مواد تمیز كننده یافته است و از عوامل ایجاد كننده ی مسمومیت كبدی است.{1} و هیچ درمان خاصی جهت مسمومیت حاد ناشی از تماس با هیدروكربنهای هالوژنه مانند تتراكلرید كربن وجود ندارد و فرد باید مدتها در بیمارستان بستری باشد تا به مرور زمان بهبود یابد .
استفاده از گیاهان به منظور درمان بیماریها از زمانهای بسیار قدیم و تمدنهای كهن بسیار رایج بوده است. تولید داروهای گیاهی حتی در كشورهایی كه از نظر تكنولوژی و علم و در اختیار داشتن داروهای سنتی پیشرو تلقی می‌شوند اهمیت زیادی پیدا كرده است.
هدف از اجرای طرح این بوده است كه چون اهالی بومی بعضی از مناطق استان كرمان برای درمان مشكلات و بیماریهای كبدی از گیاه شاه تره به عنوان دافع سموم كبدی استفاده می‌كنند و بهبود نسبی می‌یابند و كمتر دچار عوارض كبدی می‌گردند و با جستجو در منابع اطلاعاتی و كتب مرجع و اینترنت هیچ داروی شیمیایی خاصی برای درمان این بیماری یافت نشد، بنابراین برای ثابت كردن یك درمان سنتی به صورت علمی این تحقیق انجام شد.زیرا پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. بنابراین در این طرح تأثیر عصاره گیاه شاه تره بر پیشگیری از مسمومیت‌های كبدی مورد مطالعه قرار گرفت.

 

مواد و روش ها

گیاه مورد استفاده :شاه تره مصرفی از اطراف جیرفت تهیه و جمع‌آوری و پس از شناسایی عصاره هیدروالكلی گیاه تهیه شد.
آماده سازی حیوانات :حیوانات انتخاب شده موش سوری ماده با میانگین وزنی 5 - 26 گرم بر اساس وزن به پنج گروه (سه گروه 4تایی ودو گروه 5 تایی) تقسیم بندی شدند.
آماده سازی غلظت عصاره مورد نیاز برای تزریق :با توجه به وزن هر حیوان مقدار مورد نیاز عصاره ی هیدروالكلی شاه تره توزین و در cc 5/0 آب مقطر حل گردید و به صورت درون صفاقی به حیوانات تزریق شد.
به گروه اول آزمایش (تیمار1) عصاره با غلظت mg / kg 5/12 به صورت درون صفاقی به مدت 4 روز تزریق شد.
به گروه دوم آزمایش (تیمار 2) با غلظت mg / kg 25 به صورت درون صفاقی به مدت 4 روز تزریق شد.
به گروه سوم آزمایش با غلظت mg / kg 50 به صورت درون صفاقی و به مدت 4 روز تزریق شد.
برای گروه چهارم (شاهد منفی) و پنجم (شاهد مثبت) همانند گروههای تحت آزمایش عمل شد. با این تفاوت كه به جای عصاره آب مقطر تزریق شد .
با توجه به دوز خوراكی مورد استفاده در یك مقاله مربوط به كاسنی نصف این دوز به عنوان دوز تزریق درون صفاقی انتخاب شد. }5{
ایجاد مسمومیت:روز پنجم آزمایش محلول 20 % تتراكلرید كربن تهیه شده (cc20 تتراكلرید كربن + cc 80 روغن زیتون) تهیه شد سپس به مدت 5 روزو به صورتml / kg 2 به صورت درون صفاقی به گروه‌های اول، دوم و سوم آزمایش و گروه شاهد منفی تزریق گردید.و به گروه شاهدمثبت به همان میزان روغن زیتون تزریق گردید. {4}
تشریح حیوان و خونگیری : در روز ششم آزمایش از طریق دم موشها خونگیری بعمل آمد. بعد برای بیرون آوردن كبد موشها ابتدا توسط كلروفرم بیهوش و سپس بعد از جدا سازی كبد آن را به قطعات 5/0 * 5/0 تبدیل كرده و در محلول 10 % فرم آلین به مدت 2 روز قرار گرفت تا جهت انجام كار بافت شناسی آماده گردد. {4}
آماده سازی سرم :خون گرفته شده از حیوانات به لوله‌های آزمایش منتقل و نیم ساعت در دمای آزمایشگاه نگهداری شد و سپس در دستگاه سانتریفوژ (دور 30000 به مدت 20 - 15 دقیقه) قرار گرفت سپس جدا سازی سرم با سمپلر انجام شد.
تعیین میزان آنزیم‌های GOT / GPT :كیت مورد استفاده با مارك زیست شیمی مورد استفاده قرار گرفت و طبق دستور كیت عمل شد. سپس به كمك دستگاه اسپكتروفتومتر جذب مواد موجود در لوله‌ها خوانده شد . با استفاده از فرمول مربوط و منحنی استاندارد میزان فعالیت آنزیم‌ها برحسب واحد بین المللی در لیتر محاسبه گردید.
آزمونهای آماری :برای مقایسه میانگین بین 5 گروه از آزمون تحلیل واریانس (Anova) و آزمون LSD استفاده شده است و سطح 5% < P به عنوان سطح معنی‌داری در نظر گرفته شده است.
نتایج و بحث :براساس نمودار شمارة 1 تفاوت معنی‌داری بین گروه شاهد CCL4 و روغن زیتون مشاهده می‌شود و این نشان می‌دهد كهCCL4 باعث ایجاد مسمومیت كبدی و افزایش میزان آنزیم GOT در خون می‌باشد اما تفاوت معنی‌داری بین گروه شاهد (CCL4)و گروه‌های تحت آزمایش (با هر دوزی) مشاهده نگردید، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه مصرف شاه تره در دوزهای مورد نظر اثر پیشگیرانه‌ای در افزایش GOT به علت مسمومیت كبدی ناشی از مصرف CCL4 را نداشته است. براساس نمودار شماره ی 2 بین گروه شاهد و گروه‌های تحت آزمایش با دوز mg / kg 25 و mg / kg 50 تفاوت معنی‌داری از نظر كاهش میزان ALT (GPT) وجود دارد، اما بین گروه شاهد (CCL4) و گروه تحت آزمایش با دوز mg / kg 5/12 تأثیر معنی‌داری در كاهش این آنزیم ملاحظه نمی گردد.
نتیجة مشاهدة لامهای میكروسكوپی: در گروه شاهد (CCL4) كه عصاره هیدرو الكلی شاه تره دریافت نكرده بودند نكروز كبدی قابل مشاهده بود و در گروه‌های دیگر دارای التهاب كبدی كه به ترتیب غلظت عصاره ی بیشتری را مصرف كرده بودند شدت التهاب كمتر بود.


نتایج حاصل از نمودار شماره 1 نشان می‌دهد كه شاه تره اثر پیشگیرانه‌ای در بروز مسمومیت كبدی ناشی از مصرف تتراكلرید كربن نداشته است و سطح GOT در گروه‌هایی كه شاه تره دریافت كرده‌اند با سطح GOT گروهی كه فقط تتراكلرید كربن بدون شاه تره دریافت كرده است. تفاوت معنی‌داری نشان نمی دهد. با توجه به اینكه AST (GOT)در تمامی بافتهای بدن تولید می‌شود و در بافتهای قلب، كبد و عضلات اسكلتی و به مقدار كمتری در كلیه، پانكراس و اریتروسیتها وجود دارد . بنابراین می‌توان این نتایج را بدین صورت توجیه كرد كه عصاره هیدروالكلی شاه تره فقط از نكروز سلولهای كبدی جلوگیری كرده است و در نتیجه میزان AST را اندكی كاهش داده است .
اما با توجه به اینكه تتراكلرید كربن به پروتئین‌های سلول متصل وموجب نكروز می‌گردد} 3 {بنابراین نكروز سایر بافتها به ویژه كلیه، قلب و عضله اسكلتی همچنان ادامه داشته در نتیجه سطح AST در مقایسه با گروه شاهد افت چندانی نداشته است.
شاه تره در دوزهای mg / kg 25 و mg / kg 50 میزان (ALT) GPT را نسبت به گروه شاهد كاهش داده است با توجه به اینكه این آنزیم در كبد نسبتاُ غلظت بالاتری دارد و به عنوان ترانس آمیناز ویژه كبد در نظر گرفته می‌شود {2}بنابراین شاه تره با تثبیت غشاء سلولهای كبدی مانع از ورود (CCL4) به درون سلولها شده و در نتیجه كاهش معنی‌داری در غلظت GPT (ALT) در گروه‌های تیمار نسبت به گروه شاهد ایجاد شده است.
نتایج هیستولوژیكی نشان می‌دهد كه بافت گروه شاهد كاملاً نكروز شده است، اما گروه‌هایی كه عصاره شاه تره دریافت كرده‌اند با مصرف تتراكلرید كربن تنها بافت كبد به حالت التهاب رسیده است، اما به مرحله نكروز نرسیده است. به نظر می‌رسد كه ماده مؤثر موجود در عصاره بر روی غشاء سلولهای كبدی به گونه‌ای تغییر ایجاد كرده است كه CCL4 بر روی غشاء اثر گذاشته است، اما تغییرات غشاء منجر به ایجاد حالت نكروز و مرگ سلول نگردیده بلكه غشای سلول به حالت تثبیت رسیده است در نهایت نتیجه می‌شود كه گیاه شاه تره در پیشگیری از مسمومیت كبدی ناشی از سموم موجود در پاك كننده‌ها (CCL4)با كاهش میزان ALT مؤثر می‌باشد. 
 
منابع

1-كاتزونگ. برترام ج ؛دكتر جهانگیری .بیژن،- (ودیگران)، فارما كولوژی پایه وبالینی كاتزونگ، 1378، جلددوم، انتشارات ارجمند، تهران،صص458 و 457 و 451
2-دكتر اوسط ملتی. علی؛آنزیم شناسی وجنبه‌های بالینی آن،1376،چاپ اول،موسسه فرهنگی انتشاراتی حیان،تهران،صص146-140 و119-107 و23و22و11-8 و22
3-پروفسور شرلاك. شیلا؛ دكتر شادمانی، مسعود، (ودیگران)، بیماریهای كبدی و مجاری صفراوی، 1370،جلداول، چاپ اول، آسمان-آینده سازان، تهران،صص591 و590
4. Buxiang SUN, KOji WAKAME, tomomi MUKODA Atsushi TOYOSHIMA Tsutomu KANAZAWA and kenichi KOSUNA, Preventive Effects of AHCC on Carbon Tetrachloride Induced Liver Injury in Mice, Natural Medicine 51 (4), 310 - 315. 1997


Effect of fumaria extract on hepato toxity Prevention
Abstract
Carbon tetracloride is a chemo industrial solution that is widley use in cleanser and detergent liquids and is one of main factors of hepatotoxity. (There is no significant trcatment for ccl4 and another Halogen Hydrocar bones.) so, for this purpose, I used fumaria extract as a healing a gent against carbon tetra coloride - Hepato toxity.at first we gathered fumaria from area around Jiroft, Then we supplied Alcholic extrat of fumaria, 22 mice were selected and divided in to (3-) and (2-) groups.3 groups as control and two treated by ccl4. i.p injection of fumaria Alcholic extract were injected to treated groups for four days Doses for treated group were 12/5 mg /kg،25mg /kg and 50 mg / kg and for controls only distilled water were injected . Then , CCL4so lution (%20), was supplied and at the day fifth injected to treated groups (2ml/kg)and negative control group, But to positive control group only olive oil was injected. on the day sixth , I got blood from end of tales of mice and in the serum, determined, the scale of GpT and GoT enzymes activities. Then Idissected body of mice to withdraw their livers. (cloroform as anesthesian were Used) 0.5- 0.5 centimeters pieces was seperated from Livers and hioto pathological process carried out. and inves tigated by light microscope . there were a meaningful. Difference between controll and treated group can beseen and this shows that ccl4 has comilted hepato toxity and increaso of GoT enzyme in blood of mice , But there were No difference between controll ccl4 group and treated group, so the resault is that fumaria extract consumption with different doses has no inhibitory action to increase GoT, and so (AsT) GoT can be produced through all Tissues of body but the a mount of GoT enzyme in liver heart, and skeletal muscles is less than kidney, pancrase and erythrocytes, so fumaria extract can only prevent, liver cell necrosis and resualt (AsT) amount is reduced alittle. so necrosis through other tissues as kidney heart and seketetal muscles are continued and level of (AsT) to compare with control group is tallen but not much . Between control groups and treated group with doses 25 mg / kg and 50 mg / kg there is no meaneng ful difference in reduction of GpT .

[ شنبه 2 شهریور 1387 - 12:08 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

بررسی سمیت تحت حاد عصاره آبی هسته سنجد
(Elaeagnus angustifolia L.) در موش صحرایی

غلامرضا كریمی1، علیرضا خویی2، حسین حسین‌زاده3، شبنم شجاعی4
1- دانشیار فارماكودینامی و سم‌شناسی دانشكده داروسازی، دانشگاه علوم پزشكی مشهد 2- استادیار آسیب‌شناسی، دانشكده پزشكی، دانشگاه علوم پزشكی مشهد 3- استاد فارماكودینامی و سم‌شناسی، مركز تحقیقات علوم دارویی پژوهشكده بوعلی و دانشكده داروسازی، دانشگاه علوم پزشكی مشهد 4- داروساز
آدرس مكاتبه: مشهد، دانشكده داروسازی،‌صندوق پستی: 91775-1365 تلفن: 66-8823255 (0511)، نمابر 8823251 (0511)
پست الكترونیك: gho_karimi@yahoo.com 

خلاصه :

در مطالعات داروشناسی عصاره آبی هسته اثر ضد درد و شل كننده عضلات نشان داده است (2، 3). هر فراورده گیاهی قبل از آنكه به صورت یك شكل دارویی مورد استفاده قرار گیرد باید از لحاظ مطالعات سم‌شناسی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. بسیاری از اثرات سمی بر روی ارگانهای مختلف بدن با یك دوز حاصل نگردیده، بلكه بعد از دوزهای مكرر مشاهده می‌شود. این مطالعه جهت بررسی سمیت تحت حاد عصاره آبی هسته سنجد انجام گرفت.

واژه های كلیدی : سمیت، موش صحرائی، عصاره سنجد

مقدمه

تیره سنجد گیاهانی به صورت درخت یا درختچه را شامل می‌شود كه اغلب خاردار بوده و دارای 3 جنس و بیش از 20 گونه است. درخت سنجد (Elaeagnus angustifolia L.) در این خانواده قرار می‌گیرد (1).
برگ درخت سنجد دارای اثر قابض است. میوه آن مقوی و مفرح بوده و دارای اثر قابض، مدر، مقوی معده، ضد سرفه و بندآورنده اسهال می‌باشد.  

مواد و روشها

موشهای صحرائی نر از جنس Wistar، با وزن 250-200 گرم كه از موسسه رازی تهیه گردیده و در مركز تكثیر حیوانات آزمایشگاهی دانشكده داروسازی در شرایط دمایی -C 2  22، سیكل روشنایی/تاریكی 12 ساعته و دسترسی آزاد به غذا و آب نگهداری می‌شدند.
 

عصاره‌گیری

100 گرم پودر گیاه را به 1000 میلی‌لیتر آب مقطر در حال جوشیدن افزوده و مخلوط را به مدت 15 دقیقه در حالی كه به آرامی می‌جوشید، هم زده شد. آنگاه تا دمای -C 40 سرد و توسط كاغذ صافی و قیف بوخنر صاف گردید. عصاره حاصل را در پلیت‌های كوچك ریخته و روی بن ماری با حرارت -C 45 قرار داده شد تا خشك گردد.

بررسی سمیت تحت حاد

ابتدا دوزهای 125/0، 25/0 و 5/0 گرم بر كیلوگرم از عصاره آبی انتخاب و به مدت 14 روز از راه داخل صفاقی به گروههای 6 تایی از حیوانات آزمایشگاهی تزریق گردید. یك گروه نیز نرمال سالین به عنوان شاهد دریافت نمودند. در روزهای پانزدهم حیوانات را توسط مخلوطی از گزیلازین (mg/kg 10) و كتامین (mg/kg 100) بیهوش نموده و پس از شكافتن شكم، خون‌گیری از قلب انجام گرفت. نمونه پلاسما و سرم جهت آزمایشهای خون شناسی و بیوشیمی استفاده گردید. در مرحله بعد ارگانهای اصلی شامل قلب، ریه، كبد، طحال و كلیه به دقت جدا و در فرمالین 10 درصد برای آزمایشهای آسیب‌شناسی نگهداری شد.

نتایج و بحث

آزمایشهای خون شناسی و بیوشیمی
نتایج آزمایشهای خون‌شناسی نشان داد كه تزریق عصاره باعث كاهش معنی‌دار مقدار هموگلوبین (Hgb)، هماتوكریت (HCT) و تعداد گلبول قرمز (RBC) گردیده، ولی بر روی حجم متوسط سلولی (MCV)، هموگلوبین متوسط سلولی (MCH) و غلظت متوسط هموگلوبین سلولی (MCHC) اثری نگذاشته است. در گروه 25/0 و 5/0 گرم بر كیلوگرم افزایش تعداد پلاكت (PLT) و گلبول سفید (WBC) دیده شد. بر اساس آزمایشهای بیوشیمی تجویز عصاره تأثیری بر روی میزان بیلی روبین، كراتی نین و نیتروژن اوره خون (BUN) نداشته، لیكن آنزیمهای ALT، AST، LDH و ALP افزایش یافته بودند كه این افزایش وابسته به دوز بود.
آزمایشهای خون‌شناسی بیانگر وجود آنمی در حیوانات می‌باشد. از آنجا كه عواملی مانند MCV، MCH و MCHC تغییر معنی‌داری نیافته و فقط تعداد گلبولهای قرمز، هماتوكریت و هموگلوبین كاهش یافته است، آنمی حاصله از نوع نورموكروم نورموسیت می‌باشد (4، 5).
عصاره هسته سنجد در دوزهای بالا سبب آسیب قابل برگشت سلولهای پوششی لوله‌های كلیوی شد. انباشتگی پیگمان لیپوفوشین كه پیگمان پیری و فرسودگی لقب گرفته است، نشانه آسیب و زجر سلولی، اما یافته‌ای قابل برگشت پس از حذف عامل آسیب‌رسان است (5).
عصاره هسته سنجد به ویژه در دوزهای بالا، سبب آسیب جدی بافت كبدی به صورت نكروز انعقادی گردید. آنزیم‌های ALT ، AST، ALP و LDH نیز همگی افزایش یافته بودند كه تمامی این آنزیمها در سنجش ضایعات سلولهای كبدی مورد استفاده قرار می‌گیرند (6).
عصاره به ویژه در دوزهای بالا سبب آسیب میوكارد به شكل كانونهای نكروز انعقادی گردید. به نظر می‌رسد كه افزایش آنزیم‌های AST و LDH تا حدودی وابسته به آسیب سلولهای قلبی نیز باشد.
 

منابع

1- زرگری علی. گیاهان دارویی. انتشارات دانشگاه تهران. 1376، جلد چهارم، صفحات 77-274.
2- Hosseinzadeh H, Ramezani M, Namju N. Muscle relaxant activity of Elaeagnus angustifolia fruit seeds in mice. Iranian. J. Basic. Med. Sciences. 2002; 5: 145-153.
3- Ramezani M, Hosseinzadeh H, Daneshmand N. Antinociceptive effect of Elaeagnus angustifolia fruit seeds in mice. Fitoterapia. 2001; 72: 255-62.
4- Braunwald E, Fauci A, Kasper D. Harrison's Principles of Internal Medicine. 15th ed. McGraw Hill. USA. 2001; pp: 348-52, 457-1711.
5- Robbins SI, Kumar V, Collins T. Robbins Pathologic Basis of Disease. 6th ed. WB Saunders. UK. 1999; pp: 26, 55, 102-6, 851-52.
6- Bartis CA, Ashwood ER. Tiets Fundamentals of Clinical Chemistry. 5th ed. WB Saunders. USA. 2001; pp: 680-395, 700-720, 750-70.





Abstract
The subacute toxicity of Elaeagnus angustifolia fruit seeds extract was studied in rats. Seperate groups of animals were given intraperitoneal doses of extract at 0.125, 0.25 and 0.5 g/kg daily for two weeks. Blood samples and selected organs were prepared for biochemical, hematological and histological experiments. Significant reduction of RBC, HCT and Hgb were recorded in all doses. Doses of 0.25 and 0.5 g/kg increased ALT, AST, ALP and LDH significantly and induced sever injury to liver and heart, but low effect on kidney. The results indicated that the extract was toxic for liver, heart and kidney and caused normochrome normocyte anemia.
Keywords:Elaeagnus angustifolia, Aqueous extract, Subacute toxicity, Anemia

[ جمعه 1 شهریور 1387 - 01:08 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

بررسی میزان مصرف داروهای گیاهی در داروخانه‌های شهر یزد
یوسف قنبری1. محسن راستی 2. احمد رضا رنجبری 2. فرشته امینی3
كارشناس ارشد مركزتحقیقات كشاورزی ومنابع طبیعی اصفهان و دانشجوی دكتری دانشگاه اصفهان
1- عضو هیت علمی 3 -كارشناس مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی اصفهان
اصفهان - شهرك امیر حمزه - مركز تحقیقات كشاورزی ومنابع طبیعی اصفهان ص. پ 199-81785  

خلاصه

امروزه مصرف داروهای گیاهی در میان اقشار مختلف مردم بازتابهای متفاوتی دارد، به گونه‌ای كه برخی آنرا مثبت ومناسب دانسته ومصرف آنرا به داروهای شیمیایی ترجیح می‌دهند و برخی دیگر (به دلایل مختلف) مصرف آنرا مناسب نمی‌دانند. این تحقیق با هدف بررسی و شناسایی میزان اعتقاد ومصرف داروهای گیاهی در میان مردم در سال 1381 در شهر یزد انجام گرفته است. به این منظور 3 جامعه پزشكان , داروخانه‌ها و مردم مورد تحقیق وبررسی قرار گرفته‌اند و از طریق پرسشنامه‌های تنظیم شده برای این 3 جامعه, اطلاعات و آمارهای مورد نظر جمع‌آوری گردید و در نهایت میزان مصرف,علل ومشكلات عدم مصرف این داروها و همچنین نگرش این 3 جامعه نسبت به درمان داروهای گیاهی شناسایی شدند.
واژههای كلیدی: داروی گیاهی، مصرف، یزد.

مقدمه

اهمیت ونقش رو به تزاید مصرف و تولید گیاهان دارویی در زمینه‌های توسعه اقتصادی, بهداشتی ,زیست محیطی, اشتغال و- به گونه‌ای است كه امروزه كشورهای توسعه یافته هزینه‌های فراوانی را برای واردات مواد مؤثر با منشا گیاهی جهت ساخت و تولید دارو در كشورشان , می‌كنند. ایران با برخورداری از فرهنگ تاریخی در زمینه‌های طب گیاهی وهمچنین استعداد بالقوه طبیعی و جغرافیایی جهت كاشت و تولید گیاهان دارویی می‌تواندبه عنوان یكی از كشورهای پیشگام در زمینه تولید و مصرف داروهای گیاهی باشد ,اما بررسی‌ها وبرخی از تحقیقات این مطلب را نشان نمی‌دهد. مصرف سالانه فقط 3% تا 1% از داروی مصرفی كشور از طریق گیاهان دارویی و هزینه كردن500 میلیون دلار ارز و 300 میلیارد تومان از بودجه عمومی كشور برای تامین دارو (1 ) دلیلی در این زمینه می‌تواند باشد. آمارهای میزان مصرف داروهای گیاهی در برخی از كشورها نشان از ضعف فراوان ما در عمل‌آوری و مصرف این گونه داروها در میان مردم دارد. میزان مصرف دارو‌های گیاهی از كل داروهای مصرف شده در كشور آلمان 71 درصد ,در كشور سویس 35درصد, در امریكاو انگلیس 25درصد ,در ژاپن 45 درصد ودر چین وهندوستان این رقم به بیش از 50درصد می‌رسد (2) در حالی كه در كشورمان همان‌گونه كه اشاره شد نسبت مصرف داروهای گیاهی به شیمیایی حدود 1 درصد می‌باشد.
بدون شك بررسی و شناسایی علل عدم مصرف داروهای گیاهی در میان مردم می‌تواند از جهات گوناگون قابل توجه وبا اهمیت باشد، چرا كه تنها با شناخت وشناسایی این عوامل (اقتصادی - اجتماعی - سیاسی ,مدیریتی و-) است كه می‌توان نسبت به توسعه و گسترش داروهای گیاهی در كشور اقدام موثر انجام داد. از طرف دیگر به نظر می‌رسد كه كمترین توجه و مباحث در سمینارها و مقالات تهیه شده در كشور نیز به این امر اختصاص می‌یابد كه خود جای تامل و بازنگری دارد.

 

مواد و روشها

به منظور دستیابی به اهداف این پژوهش روش تحقیق پیمایشی انتخاب گردید. ابزارگردآوری اطلاعات و آمار از طریق پرسشنامه و مصاحبه حضوری با افراد و متخصصان در این زمینه بود. جامعه آماری این تحقیق نیز به 3 گروه پزشكان ,داروخانه و مردم عادی تقسیم شدند كه متناسب با هر دسته ,پرسشنامه‌های آنان تهیه و تنظیم شد. با توجه به تعداد آمار داروخانه‌ها و پزشكان در سطح شهر یزد تعداد 9 داروخانه و 22 پزشك (عمومی و متخصص) به صورت كاملا تصادفی انتخاب گردیدند. همچنین تعداد 50 نفر (زن ومرد) كه به داروخانه هامراجعه می‌كردند به صورت تصادفی مورد مصاحبه قرار می‌گرفتند.
 

نتایج و بحث

1- 94 درصد از مراجعان علاقه‌مند به استفاده از داروهای گیاهی بودند و همچنین 75 درصد پزشكان نیز نسبت به تجویز داروهای گیاهی تمایل داشتند با این حال بر اساس نظر خواهی از داروخانه‌های نمونه تحقیق تنها 11درصد عنوان كردند كه میزان استقبال برای مصرف داروهای گیاهی توسط مراجعان زیاد بوده و 67 درصد از آنها بیان داشته‌اند كه این استقبال در حد بسیار كم بوده است.
2- علت كمی فروش و مصرف داروهای گیاهی را می‌توان موارد زیر بیان نمود نمودار شماره 1)
الف: بیمه نبودن و به عبارتی بالا بودن قیمت داروهای گیاهی
ب: دیر اثر كردن داروهای گیاهی و یا كمی اثر داروهای گیاهی نسبت به داروهای شیمیایی
ج: عدم اطلاع كافی و مناسب پزشكان از داروهای گیاهی
3- 56 درصد داروخانه‌های نمونه اظهار داشته‌اند كه بیشترین مصرف كنندگان داروهای گیاهی را بزرگسالان تشكیل می‌دهند. كم مصرف كردن كودكان و سالخوردگان خود مقوله جدا و تحقیقات بیشتر را می‌طلبد (نمودار شماره 2).
4- بر اساس نتایج این تحقیق 89 درصد از داروخانه‌های نمونه اذعاان داشته‌اند كه داروهای شیمیایی دارای اثرات منفی هستند، ولی 75 درصد از مراجعان به اثرات مثبت درمان داروهای شیمیایی معتقد بودند عبارتی دیگر آن امر نشان دهنده این است كه داروهای گیاهی با وجود نداشتن اثرات منفی و جانبی چندان مورد استقبال و مصرف مردم قرار نگرفته است.
5- همان‌طور كه در نمودار شماره 1 دیده می‌شود از جمله مهمترین علل عدم استقبال مردم از مصرف داروهای گیاهی ,بیمه نبودن این داروهاو عدم اطلاع پزشكان از این داروها می‌باشد بنابراین به نظر می‌رسد كه با تدوین سیاستهای مناسب در این زمینه بتوان نسبت به ترویج مصرف این گونه داروها در كشور و رونق دادن به صنعت گیاهان دارویی تا حدودی دست پیدا كرد.
 

سپاسگزاری

بدین وسیله از دانشجویان مقطع كاردانی رشته گیاهان دارویی (ورودی) مركز آموزش عالی ملاصدرای یزد كه پرسشنامه‌های این تحقیق را با دقت و حوصله تنظیم نموده‌اند و همچنین از مسئولان محترم آن مركز كه هزینه‌های مربوط به تحقیق را متحمل شدهاند تشكر می‌گردد.
 

منابع

ابراهیمی, علی 1380 ,ضروت اعمال نگرش سیستمیك در مدیریت توسعه پایدار گیاهان دارویی, چكیده مقالات همایش ملی گیاهان دارویی ایران, ص 1
فصلنامه علمی - پژوهش و سازندگی, زمستان 1379, شماره 49, اخبار و دستاوردهای علمی, ص 143


A survey on the consumption of medicinal plants in Yazd city
Yousef ghanbari-M. Rasti- A.R.Ranjbari- F. Amini
Isfahan center for research agriculture and natural resource p.o.box 81785-199

Abstract
The nowadays consumption of medicinal plants in between people be have the various reflex. Some people this understanding of suitable and positive and this consumption of preference at chemical medicinal and some other ( at different reasons ) of unsuitable consumption.The propos of this research is recognition of believed and consumption of medicinal plants in between of people. This research to be accomplished in 1382 year in Yazd city. The people, pharmacy and medicals is research socio. It became assemble of information by through of questionnaire. Finally consumption of quantity , difficult and reasons unconsumption of this medicinal so that seeing this 3 socio in instance therapy medicinal plants to became recognition.

[ جمعه 1 شهریور 1387 - 01:08 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

+ کشت گیاهان دارویی در مراتع ارسنجان فارس آغاز شد
+ بیست و هفتمین شماره فصلنامه گیاهان دارویی منتشر شد
+ گیاهان دارویی در ایران سابقه ای دیرینه دارد اما دنیا از ما جلوتر است
+ ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی همکاری می کنند
+ ایران منبع غنی گیاهان دارویی در جهان است
+ استاد ژاپنی : ایران سرشار از منابع گیاهان دارویی است
+ تور "زعفران، گیاهان دارویی و پسته" ایران برگزار می شود
+ مصرف خودسرانه گیاهان دارویی احتمال بروز مسمومیت را افزایش می دهد
+ امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
+ بازاریابی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه پایدار
+ همایش منطقه ای شكوفایی و نوآوری در گیاهان دارویی
+ بررسی اقتصادی تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران
+ مزیت نسبی تولید و صادرات كتیرای مفتولی وكتیرای خرمنی
+ گیاهان دارویی در ایران و جهان
+ بررسی اقتصادی تولید چند قلم عمده گیاه دارویی (هزینه‌ها و درآمدها)

---

صفحات :
1 2 3 4