معرفی و عملكرد پایلوت آموزشی اسانس گیری گیاهان دارویی
منصور قدرتی1 و حسین عزالدین2
1- عضو هیئت علمی تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان
2- مجتمع آموزش جهاد كشاورزی استان سمنانمنی1، حسین عزالدین
 

خلاصه:

پایلوت آموزشی اسانس گیری گیاهان دارویی مركز آموزش منابع طبیعی سمنان با ظرفیت - آكتور به حجم 35 لیتر قابلبیت تولید اسانس و عرق از گیاهان دارویی را به 4 شیوه تولید دارد. این پایلوت در حال حاضر عملكرد تولید 5/6-6 كیلو اسانس به ازای هر تن گیاه رزماری را داشته و با توجه به بازار كنون میزان سود حاصل از فروش اسانس تولید شده توسط این پایلوت نسبت به فروش محصول تولید شده بدون فرآوری نزدیك به 4 برابر می باشد.
كه در صورت بازاریابی مناسب و حمایت دولت از تولید كنندگان، این محصولات بعنوان محصولی ارز آورو اقتصادی برای كشور میتواند مورد توجه قرار گیرد.
واژه های کلیدی : عصاره- پایلوت

 

مقدمه:

این پروژه در راستای اهداف موسسه آموزش علمی - كاربردی جهاد كشاورزی در خصوص تولید، گسترش و ترویج دانش علمی و فنی گیاهان دارویی و معطر و با هدف توسعه و ترویج كشت گیاهان دارویی و صنایع فرآوری آن و ایجاد زمینه مناسب جهت آموزش دانشجویان و رشد فعالیتهای تحقیقاتی مرتبطه، بمنظور استحصال و تولید اسانس از گیاهاهان دارویی احداث گردیده است.انجام امور آموزشی، پژوهشی و صنعتی مربوط به گیاهان دارویی و معطر بخصوص آموزش پروسه آماده سازی و فرآوری انواع گیاهان دارویی و معطر از دیگر اهداف اجرای این پروژه می باشد.از آنجا كه هدف از نگارش این مقاله معرفی پایلوت از نظر فنی و عملكرد و كارآیی آن در تولید اسانس از گیاهان دارویی ونقش اقتصادی آن است لذا در بخشهای بعدی سعی گردیده است امكانات و تجهیزات، شیوه تولید و عملكرد كیفی آن مورد توجه قرار گیرد.
 

مواد و روش ها

امكانات و تجهیزات:
این پایلوت در فضایی به وسعت 200 متر مربع نصب گردیده است. سیستم دارای بخشها و تجهیزاتی بشرح ذیل می باشد:
دستگاه اسانس گیری:
شامل رآكتور به حجم كل 350 لیتر و ظرفیت 50 لیتر تقطیر در ساعت ، كندانسور اولیه به سطح كل 5/2 متر مربع ، كندانسور ثانویه به سطح كل 1 متر مربع برج تقطیر به ارتفاع مفید 5/3 متر ، مخزن دریافت اولیه به حجم تقریبی 5 لیتر ، مخزن دریافت ثانویه به حجم تقریبی 100 لیتر ، ریبویلر مبدل حرارتی لوله ای با فشار كاری 10 اتمسفر، مولد بخار تمیز مبدل حرارتی با فشار كاری 10 آتمسفر، مخزن تولید بخار.سیستم خنك كننده با ظرفیت تبرید 60 تن در ساعت، سختی گیر 30 عدد كایتونی با ظرفیت 200000 و 50000 گرین ، تابلو كنترل و هدایت مركزی، دیگ آب ، دیگ بخار، پمپ های گردش آب ، ابزار دقیق .
شیوه تولید:
پایلوت اسانس گیری قابلیت تولید اسانس را به 4 روش سرد (Commissioning )ـ راه اندازی گرم ـ راه اندازی عادی و كاركرد نرمال و راهبری با بخارات غیر از آب دارد.
عملكرد و میزان تولید:
با توجه به اینكه تولید گیاه دارویی رزماری در ایستگاه آموزشی مركز بعنوان اصلی ترین تولید می باشد لذا تولید اسانس از این گیاه و بررسی و ارزیابی میزان آن از بعد اقتصادی با استفاده از شیوه تولید گرم بعنوان بررسی عملكرد پایلوت بشرح جدول ذیل مورد توجه قرار گرفته است.
 

جدول شماره (1) = جدول میزان تولید گیاه رزماری در مزرعه
 

عملكرد اقتصادی:

بمنظور بررسی اقتصادی و مقایسه سود حاصله از تولید و فروش اسانس، بصورت خلاصه میزان سود حاصله از فروش گیاه سبز رزماری و فروش اسانس تولید شده از تولید در هكتار رزماری بشرح ذیل مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفته است.

جدول شماره 2- جدول مقایسه میزان سود حاصله از فروش رزماری و اسانس تولید شده از آن
 

با توجه به داده های موجود در جدول شماره 2 و مقایسه میزان سود حاصله از فروش رزماری تولید شده در هكتار و فروش اسانس تولید شده به ازای هر هكتار تولید رزماری در صورتیكه میزان هزینه تولید هر 2 كیلو اسانس 100000 ریال در نظر گرفته شود سود حاصله از فروش اسانس 75/1 برابر فروش رزماری در هر هكتار در سال اول و 23/4 برابر در سال دوم می باشد.
این در حالی است كه بازاریابی و فروش محصول تولید شده بدلیل نبود برنامه ریزی وروال مشخص با مشكلات عدیده ای روبرو بوده و بدلیل ورود بخش خصوصی و دلالان در عرصه واردات و صادرات این نوع محصولات ، محصولات تولید شده با قیمت خیلی نازل از تولید كنندگان خریداری می گردد

 

نتایج و بحث:

با توجه به مباحث مورد اشاره در قسمتهای قبلی اینگونه میتوان نتیجه گرفت كه شرایط تولید و كشت گیاهان دارویی در كشور فراهم بوده و دانش تولید اسانس و فرآوری این گیاهان نیز وجود دارد و با مقایسه میزان درآمد حاصل از تولید و فرآوری این گیاهان (بررسی موردی در خصوص گیاه رزماری) با سایركشت های معمول مانند گندم و صیفی و هزینه های مربوط به نتایج ذیل میتوان دست یافت.
كشت گیاهان دارویی سازگار با توجه به كلیه جوانب مربوطه نسبت به بسیاری از كشت های معمول از نظر اقتصادی به صرفه تر می باشد.
فرآوری گیاهان دارویی و فروش محصولات تولیدی از نظر اقتصادی به صرفه تر از فروش محصول تولید شده بصورت گیاه سبز می باشد.
علیرغم وجود دانش تخصصی و فنی كاشت، داشت، برداشت و فرآوری گیاهان دارویی در كشور بدلیل مشكلات بازاریابی تولید كنندگان اینگونه محصولات با مشكلات عدیده ای روبرو می باشند. لذا پیشنهاد می گردد:
با توجه به ارزآوری و اقتصادی بودن كشت گیاهان دارویی نسبت به توسعه كشت و فرآوری این گیاهان برنامه ریزی مدون و سرمایه گذاری لازم صورت گیرد.
جهت حمایت از تولیدكنندگان محصولات گیاهان دارویی از طریق دولت و ارگانهای مربوط در خصوص بازاریابی و فروش داخلی و صادرات محصولات تولید شده اقدام گردد.
 

سپاسگزاری:

از كلیه همكاران رئیس محترم مركز آموزش منابع طبیعی سمنان كه در تدوین این مقاله مرا یاری نمودند كمال تشكر و سپاسگزاری را دارم.

منابع

- آمار و ارقام و داده های ثبت شده در مركز و گزارشات موجود

Abstarct
Semnan natrural resources training center of vegetal pharmaceutical .... flavour training Pablout with capicity -Actor to volume of 35liters,has productable flavour and pistillate from vegetal pharmaceutical in four ways . This Pablot now has product function of 6-6/5 kilo flavour in each tone of Rosemary plant and with regrad to now market , the obtained benefit rate of sell of produced product without production is next to equal four . with suitable marketing and government support of producers of this products as-.and economic product for country couldbeen remarkable
Keywords:Extract - Pablout

بررسی تركیبهای شیمیایی موجود در اسانس گیاه Lallemantia royleana
مهردخت نجف پور نوایی مهدی میرزا, محمد دینی(1)
1-اعضای هیات علمی بخش تحقیقات گیاهان دارویی موسسه تحقیقات جنگلها ومراتع
كیلومتر 15 اتوبان تهران كرج، جنب پیكانشهر،موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع ص.پ. 116-13185
 

خلاصه

به منظور بررسی تركیبهای اسانس گیاه Lallemantia royleana, سرشاخه‌های گیاه از منطقه توچال ( سال 1383) در استان تهران جمع‌آوری گردید وپس از خشك شدن در دمای محیط با روش تقطیر با بخار آب اسانس‌گیری شد(Steam distillation) . اسانس به صورت یك لایه روغنی زرد روشن با بازده 1/0 درصد بدست آمد. تركیبهای موجود در اسانس با دستگاه كروماتوگراف گازی (GC)و گاز كروماتوگراف متصل شده با طیف‌سنج جرمی (GC/MS) مورد بررسی قرار گرفت. ازمیان 18 تركیب شناسایی شده كه 98% اسانس را تشكیل می‌دهد به ترتیب پینوكارویل استات (7/37%)، پینوكارون (2/26%) دی هیدرو كارول استات (9%) بیشترین میزان را بخود اختصاص می‌دهند.
واژههای كلیدی: Lallemantia royleana اسانس، تركیبهای شیمیایی.

 

مقدمه

گیاه Lallemantia royleana از خانواده Labiatae در نواحی ایران، تركمنستان، افغانستان و پاكستان می‌روید2. گیاهی است یكساله ودارای ساقه راست به حالت ساده یا منشعب و به ارتفاع 45-15 سانتیمتر. برگهای دراز، نوك تیز، دندانه دار، منتهی به دمبرگ درازدارد و گلهای ان آبی یا به رنگ یاسی روشن می‌باشد. موسم گلدهی آن در تیر و مرداد ماه است. در ایران در اصفهان،فارس، خراسان، نیشابور، مشهد، سمنان وتهران و كرج، كرمان، سیستان و بلوچستان می‌روید1.بر اساس منابع مورد بررسی جنس Lallemantia در ایران 5 گونه دارد. دانه‌های این گیاه دارای موسیلاژ است و در درمان ناراحتی‌های عصبی، جهت رفع خونروی لثه‌ها و در درمان ناراحتی كبد مورد استفاده قرار می‌گیرد3. در مورد جنس Lallemantia قبلا از گزارش‌هایی منتشر شده است3و4
 

مواد و روشها

الف: جمع‌آوری واسانس گیری
اندامهای هوایی گیاه Lallemantia royleana در اوایل مرداد ماه سال 1383 از منطقه توچال (از رشته كوه البرز ) در استان تهران از ارتفاع 1800متری جمع‌آوری گردید ومقدار 100 گرم از برگ وساقه وگل خشك گیاه توسط روش تقطیر با بخار آب مورد اسانس‌گیری قرار گرفت. اسانس پس از جداسازی جمع‌آوری گردید و با سدیم سولفات آبگیری شد. بازده اسانس بدست آمده با توجه به وزن خشك 1/0 درصد محاسبه گردید.
ب:جدا سازی و شناسایی تركیبهای اسانس با استفاده از دستگاه GCو GC/MS یك میكرولیتر اسانس رقیق شده با حلال دی كلرو متان به دستگاههای GC و GC/MS تزریق شد. مشخصات دستگاههای مورد استفاده به شرح زیر می‌باشد.
دستگاه GC -گازكروماتوگراف Shimadzu مدل 9A، ستون DB-5 به طول 30 متر،قطر داخلی 25/0 میلیمتر و ضخامت لایه فاز ساكن برابر 25/0 میكرومتر است. برنامه‌ریزی حرارتی ستون از دمای اولیه 50
درجه سانتی گراد تا دمای نهایی 250 درجه سانتی گراد با افزایش دمای 3 درجه در دقیقه. درجه حرارت محفظه تزریق 250 و دمای آشكار ساز 265 درجه سانتی گراد تنظیم گردیدند.
دستگاه GC/MS-گاز كروماتوگراف Varian 3400متصل به طیف سنج جرمی SaturnII با سیستم تله یونی( Ion-Trap )، ستون DB-5 به طول 30 متر و قطر 25/0 میلیمتر كه ضخامت لایه فاز ساكن در آن25/0 میكرومتر می‌باشد تزریق شد. برنامه‌ریزی حرارتی از 50 تا 250 درجه سانتی گراد با سرعت 3 درجه در دقیقه، درجه حرارت محفظه تزریق 260 درجه سانتی گراد و درجه حرارت ترانسفرلاین 270 درجه سانتی گراد با گاز حامل هلیوم با درجه خلوص 999/99، انرژی یونیزاسیون 70 الكترون ولت، دامنه جرمیamu 400 -40.شناسایی طیف‌ها به كمك شاخصهای بازداری آنها با تزریق هیدروكربنهای نرمال (C7-C25) تحت شرایط یكسان با تزریق اسانسها صورت گرفت و و با مقادیری كه در منابع مختلف منتشر گردیده بود مقایسه شد. علاوه بر اندیسهای بازداری كواتس, زمان بازداری تركیبها نیز مورد توجه قرار گرفت و بررسی طیف‌های جرمی نیز جهت شناسایی تركیبها انجام گرفت و شناسایی‌های صورت گرفته با استفاده از طیف‌های جرمی تركیبهای استاندارد و استفاده از اطلاعات موجود در كتابخانه ترپنوییدها در كامپیوتر GC/MS تایید گردید. در صد نسبی هر كدام از تركیبهای تشكیل دهنده اسانسها با توجه به سطح زیر منحنی آن در طیف كروماتوگرام بدست آمده است.(5)

 

نتایج و بحث

نتایج این تحقیق كه با مطالعه و بررسی دقیق مولفه‌های مختلف و تركیبات استاندارد صورت گرفته است در جدول شماره 1 آمده است. تجزیه و تحلیل كروماتوگرام و طیف‌های بدست آمده (بعد از سه بار تكرار) وجود 18 تركیب را نشان می‌دهد كه در مجموع بیش از 98% كل اسانس این گیاه را تشكیل می‌دهند. از میان تركیبهای شناسایی شده pinocarvyl acetate (trans-)(7/37%)، pinocarvone (2/26%) Dihydro carveol acetate <iso-> (9%) عمده‌ترین تركیبهای اسانس بودند. بعد از آن pulegone (6%)وE) -β-ocimene ) (%7/5) myrtenal, (1/4%) linalool, (5/3%) قرار دارند. جدول شماره 1 مجموعه تركیبهای موجود در اسانس گیاه Lallemantia royleana همراه با در صد تركیبها و شاخص بازداری را نشان می‌دهد. در نمونه‌ای كه قبلا در اصفهان بررسی شده verbenone (%4/16)بالاترین تركیب موجود بود.
 

سپاسگزاری

از كلیه مسولان موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كه امكان اجرای این تحقیق را فراهم نمودند سپاسگزاری می‌نماییم.

 

جدول شماره 1- تركیبهای شیمیایی گیاه Lallemantia royleana
 

منابع

1-قهرمان. احمد، 1375. فلور رنگی ایران. جلد 14، انتشارات موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع
2-مظفریان، ولی اله، 1375. فرهنگ نامهای گیاهان ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 671 صفحه

3-Ghanadi,A. 2003.Compositional analysis of the essential oil of lallemantia royleana from Iran. Flavour Fragrance Journal 18:237-239.
4-Baser, KHC. Kurkcuoglu, M. Ozek, T. 2000. J.Essential Oil Research 12: 689-690.
5-Shibamoto,T. 1987. Retention Indices in Essential oil Analysis. In P. Sandra& C. Bicchi (Eds.), Capillary gas chromatography in essential oil analysis (pp. 259-274). New York: Huethig, Verlag.




Chemical composition of the essential oils
of Lallemantia royleana Benth
Abstract
The oil constitutents from the aerial parts of Lallemantia royleana Benth. gathered from Tehran provience (Touchal) have been measured by GC and GC/MS. Eighteen compounds were identified and the main constituents were pinocarvyl acetate (trans-)(37.7%), pinocarvone(26.2%), Dihydro carveol acetate <iso->(9%).
Keyword: Lallemantia royleana Benth. , Chemical composition, essential oil

استخراج و اندازه گیری عناصر معدنی در صمغ Acacia nilotica
محمود نادری حاجی باقركندی* ، محمد باقر رضایی
كیلومتر 16 اتوبان تهران - كرج, بعد از پیكان شهر, موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع صندوق پستی 116-13185

چكیده :

عناصر معدنی در گیاهان بخصوص در گیاهان دارویی بسیار یافت می شوند كه وجود آنها برای رشد و نمو گیاهان و بعضی از اعمال حیاتی بدن انسان لازم و ضروری می باشد ولی بصورت مقادیر زیاد خاصیت سمی دارد. لذا با وسایل پیشرفته آزمایشگاهی ضمن تعیین میزان عناصر موجود, می توان نقش آنها را در سلامت و بیماری دقیق تر بررسی نمود و اعمال متعدد آنها را بهتر شناخت. بنابراین اندازه گیری و تعیین میزان عناصری مانند Na, ‌‌Ca, Mg و - در صمغ گیاه Acacia nilotica از اهمیت ویژه ای برخوردارهستند.
در این تحقیق پس از جمع آوری دو نمونه از صمغ این گونه از ایستگاه تحقیقاتی عسلویه و مركز تحقیقات استان بوشهر, جهت اندازه گیری و بررسی عناصر معدنی، خاكستر بدست آمده در دمای 550 درجه سانتیگراد را در محلول اسید نیتریك حل و سپس محلول حاصل بوسیله دستگاه پلاسمای جفت شده القایی ( ICP ) اندازه گیری گردید كه مقادیر عناصر K, Na, Ca، Mg,Mn، Zn وCu در50 سی سی محلول اسید نیتریك به ترتیب برای نمونه ایستگاه تحقیقات عسلویه برابر 77/8, 74/140, 44/28، 046/5, 01135/0 ، 289/0 و 075/0 L/mg و برای نمونه مركز تحقیقات استان بوشهر برابر 86/7، 6/104، 45/57، 852/5، 02724/0، 409/0، 118/0 mg/L می باشد.
كلید واژه: صمغ عربی, عناصر معدنی و اندازه گیری
 

مقدمه :

Acacia nilotica یا Acacia arabica درختی هست با ارتفاع 12-5 متر و بقطر 60 سانتی متر (حداكثر )، دارای شاخه های خاردار و تنه ای با پوست قهوه ای و گلهای زیبا، معطر به رنگ زرد طلائی می باشد(1 و2). محل رویش این گیاه در عربستان، افریقا و ایران (سواحل و جزایر جنوبی و همچنین جزایر خلیج فارس) می باشد. صمغ عربی در اوایل پاییز پس از فصل بارندگی از ساقه و شاخه ها و تنه درخت آكاسیا گرفته می شود(3). در شرایط آب و هوایی تحت كنترل حدود 3 الی 8 هفته جمع آوری صمغ طول می كشد. صمغ acacia (عربی) بین انواع صمغ ها، قدیمی ترین و بهترین صمغ طبیعی شناخته شده است. از جمله استفاده های باستانی صمغ عربی می توان به مواردی مانند استفاده از آن بصورت روغن پوست و مو، زیبایی دهنده، در پروژه های مومیاسازی اشاره نمود. صمغ عربی تنها از درختانی که در شرایط ناسالم هستند بدست می آید(5).
 

مواد و روش :

پس از جمع آوری Acacia nilotica از ایستگاه تحقیقاتی عسلویه و مركز تحقیقات استان بوشهر، بوسیله دستگاه آسیاب پودر کرده و سپس نسبت به تهیه خاكستر، نمونه را تا 550 درجه سانتیگراد حرارت داده تا رسوب سفید رنگی ( بدون کربن ) تهیه گردد(4). برای آماده سازی نمونه خاکستر جهت اندازه گیری عناصر K, Na, Ca، Mg,Mn، Zn وCu از محلول یك مولار اسید نیتریك استفاده شد (6 ).
برای اندازه گیری املاح کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم، روی، منگنز و مس از دستگاه پلاسمای جفت شده القایی استفاده می شود که اساس این دستگاه بر مبنای اندازه گیری انرژی نشر شده توسط اتمها، در اثر انتقال از حالت برانگیخته بالاتر به حالت برانگیخته پایین تر است.

 

 نتایج و بحث :

با توجه به متفاوت بودن میزان املاح گیاهان در مناطق مختلف کشور و همچنین تاثیر بسزای این املاح در رشد گیاه و مواد آلی آن، اقدام به تعیین و بررسی میزان عناصر معدنی موجود در صمغ Acacia nilotica گردید.
در جدول 1 نتایج بدست آمده از آنالیز برخی از عناصر مهم صمغ گیاه Acacia nilotica در 2 منطقه ایستگاه تحقیقاتی عسلویه و مركز تحقیقات استان بوشهر مورد مقایسه قرار داده شد و مشخص شد، عنصر سدیم در هر 2 منطقه دارای بیشترین و عنصر منگنز دارای کمترین میزان بوده است.
در تحقیق حاضر نسبت مناسبی از عناصر را در صمغ گیاه Acacia nilotica به نسبت دیگر مواد از جمله مقدار منیزیم در برنج ، شیر ، لوبیا ، سیب و كاهو به ترتیب ppm 8 ، ppm 13 ، ppm 37 ، ppm 8 و ppm 11 ، مقدار سدیم در لوبیا ، سیب ، پنیر و تخم مرغ به ترتیب ppm 50 ، ppm 1 ، ppm 700 وppm 71 ،مقدار پتاس در كره ،پنیر و شیر به ترتیب ppm 9 ، ppm 82 و ppm 144 مشاهده می نمائید. بنابراین توجه به میزان این مواد از اهمیت خاصی برخوردار است. 

منابع :

1- قهرمان، احمد ، 1365، فلور ایران، جلد 8، انتشارات موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، چاپ اول
2- زرگری، علی ، 1366، گیاهان دارویی، جلد اول، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول
3- میر حیدر، حسین ، 1373، معارف گیاهی، جلد 6، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول
4- غازان شاهی، جواد، 1376.آنالیز خاك و گیاه. انتشارات مترجم.
5- www.ibiblio.org
-6 India standard. 1974. SPECEFECATION FOR TRAGACANTH GUM,FOOD GRADE, 7238 APPENDEX A

Extraction and determination of inorganic elements in Acacia nilotica gum.
Naderi haji bager candi , M.* & Rezaee , M.B..
Research Institute of Forests & Ranglands

Abstract :
There are meny inorganic elements in medicinal plants. These elements are useful for human body and growing of plants. With measurment of this elements in plants, we are able investigation between plant and medium to average of use in medicinal, hygienic and adornent. Therefor measurement and determination of elements such K, Na, Ca, Mg, Mn, Zn and Cu is very importante in plants. In thes investigation, Acacia nilotica gum is collected from Oslavie Research Station and Researched Institute Center of boshehr. In this study for determination of elements we used Induced Coupled Plasma (ICP). Elements contents for Acacia nilotica from Oslavie Research were Ca ( 28.44), Mg (5.064), K ( 8.77 ), Na (140.74), Mn (0.01135), Zn (0.289), Cu (0.075) mg/l and for Researched Center of boshehr samples were, Ca ( 57.45 ) , Mg (5.852) , K ( 7.86 ), Na (104.6), Mn (0.02724), Zn (0.409), Cu (0.118).
Keyword : Acacia nilotica Gum, Inorganic elements, Determination

بررسی مقایسه‌ای تركیبهای شیمیایی اسانس صمغ و بذر باریجه
مهدی میرزا1× و زهرا باهر نیك1
1- اعضا هیأت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع
تهران- 15 كیلومتری جاده تهران –كرج, صندوق پستی116 - 13185

خلاصه

باریجه (Ferula gummosa Boiss) از مهمترین گیاهان صنعتی در ایران بشمار می‌رود و در میان اقلام صادراتی گیاهان دارویی اغلب مقام اول را داراست. الئوگم رزین باریجه در صنایع دارویی، بهداشتی، آرایشی، دخانیات و عطر سازی در دنیا استفاده فراوان دارد و همچنین این گیاه به‌عنوان مقوی معده ونیز ترمیم كننده زخمهای سطح بدن مصرف سنتی دارد. در این تحقیق تركیبهای شیمیایی اسانس صمغ و بذر باریجه مورد مطالعه و مقایسه قرار گرفته است.به منظور بررسی اسانس صمغ و بذر، گیاه از شمال تهران جمع‌آوری گردید. استخراج اسانس از صمغ به روش تقطیر با بخار آب و از بذر به روش Clevanger انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان داد كه از میان 19 تركیب شناسایی شده در در صمغ كه 98% وزن اسانس را تشكیل می‌دادند, تركیبهای 1, 3, 5-Undecatriene, Myrcene , β-pinene ,Delta-3-carene α-pinene, تركیبهای عمده اسانس را تشكیل می‌دهند. در اسانس بذر باریجه 20 تركیب شناسایی شد كه 99% وزن اسانس را تشكیل می‌دادند و تركیبهای, β-pinene α-pinene, Delta-3- carene بالاترین مقدار را در میان تركیبهای اسانس دارا بوده اند.
واژه های كلیدی : تركیبات شیمیائی‘ باریجه ‘ اسانس

مقدمه

باریجه (Ferula gummosa Boiss) كما(Ferula) گونه‌ای از خانواده چتریان بوده در مناطق مختلف ایران به آن باریجه، بالیجه، بالنبو، بالامبو، كما، اشق و در كتب قدیم انجدان و بارزد و به عربی قنه و در تركی و كردی قاسنی و قاصنی گفته می‌شود .گیاهی چند ساله با بلندی تا 2 متر، دارای ریشه ضخیم و گوشتدار، بوده و دارای 4-2 انشعاب اصلی است كه معمولآً به صورت دو انشعاب كه یكی طویل تر از دیگری دیده می‌شود. ریشه‌های فرعی برروی سطح غده و انشعابهای آن قرار دارد.
برگها به شدت بریده و ریش، برگهای پایینی یا بن رستها بسیار طویل، تقریباً 30 سانتیمتر (مجموع پهنك و دمبرگ) با تقسیم 6 میلیمتری كركینه پوش، متمایل به خاكستری، با 4 بار تقسیمات شانه‌ای عمیق، با تقسیمات ابتدایی و ثانوی دمبرگدار و تخم مرغی، كوچك، بسیار كوتاه و تنك، دور از هم، خطی – تار ابریشمی و كامل یا سه بخشی می‌باشند. ساقه‌‌ها تحلیل یافته و به غلاف پهن دراز، نوك تیز و بی دوام تبدیل شده، گل زرد رنگ،با گلبرگهای بدون كرك، مجتمع در چترهای دارای 6 تا 12 پرتو، فاقد گریبان دارای دمگل بسیار كوتاه و ضخیم می‌باشد. میوه پهن، بیضوی یا دراز، با حاشیه‌ای كمی باریكتر از بخش محتوی دانه، پره‌ها یا تیغه‌های پهلویی‌ها كمی برجسته، سطح پشتی شامل مجرای ترشحی متورم، ولی سطح الصاق فاقد آن است میوه آن را فندقه یا مریكارپ گویند. این گیاه در بخشهایی از البرز به ویژه منطقه لار, فیروز كوه و اطراف مشهد پراكندگی وسیع دارد. از ساقه آن در اثر نیش حشرات شیرابه‌ای خارج می‌شود كه با نامهای اشكی و توده‌ای در بازار ارائه می‌گردد. تمام بخشهای گیاه از جمله صمغ و بذر گیاه دارای بوی تند و نافذ است. (1-4)
تركیبهای شیمیایی مختلف از جمله ترپنویید ها، مخلوط استرهای عطری، اسیدها و الكلهای ترپنی و سزكویی‌ترپنهای لاكتونی، در انواع مختلف فرولاها یافت می‌شود كه دارای اهمیت در صنایع عطر سازی و… می‌باشند. در لاتكس باریجه 63-75 % رزین و
10-5/19 % درصد اسانس و 5-10 % صمغ یافت می‌شود. طعم آن گس و تلخ و گزنده با بوی قوی و نامطبوع بود (5-9) و فاقد آلكالویید و تركیبهای فنلی است و آزمون ساپونین و تانن آن مثبت می‌باشد(6). شیرابه باریجه در آب به صورت شیرابه در آمده و در الكل 90% تا حدود زیادی حل می‌شود(10).

مواد و روشها

الف جمع‌آوری گیاه و استخراج اسانس
تهیه نمونه گیاهی و جمع‌آوری بذر از شمال استان تهران (منطقه سد لار) در دو فصل مختلف به منظور بررسی اسانس صمغ و بذر انجام گرفت. استخراج اسانس از صمغ به روش تقطیر با بخار آب(Steam (distillation و از بذر به روش Clevanger صورت پذیرفت، مدت زمان لازم برای اسانس‌گیری صمغ 90 دقیقه و در بذر 3 ساعت ثبت شد، بدین معنی كه پس از طی زمان مذكور هیچ گونه افزایشی در مقدار اسانس مشاهده نگردید .



ب جداسازی و شناسایی تركیبهای تشكیل دهنده اسانس
پس از استخراج اسانس مقادیر بسیار جزیی آب موجود در آن به‌وسیله سولفات سدیم جذب و اسانس پس از عبور از كاغذ صافی به‌صورت خالص بدست آمده نگهداری اسانس در ظرف تیره و مخصوص در یخچال انجام پذیرفت .جهت شناسایی از دستگاه GCو GC/MS استفاده گردید.
اسانس در محلول دی كلرو متان رقیق شده و جهت تهیه كروماتوگرام و طیف‌های جرمی یك میكرو لیتر از آن به گاز كروماتوگراف واریان 3400 تواُم شده با طیف سنجی جرمی، ستون DB-1 به طول 60 متر و قطر 250 میكرومتر كه ضخامت لایه فاز در آن25/. میكرومتر است، تزریق شد. برنامه‌ریزی حرارتی از 50 تا 270 درجه سانتیگراد با سرعت 4 درجه در دقیقه، درجه حرارت محفظه تزریق 280 درجه سانتیگراد، درجه حرارت ترانسفرلاین 290 درجه سانتیگراد با استفاده از گاز هلیوم بعنوان گاز حامل . شناسایی تركیبها با استفاده از مؤلفه‌های مختلف از جمله زمان باز داری، اندیس كواتس، مطالعه طیف‌های جرمی نمونه و مقایسه این طیفها با طیف‌های جرمی و اندیس كواتس تركیبهای استاندارد و همچنین اطلاعات موجود در كتابخانه‌های مختلف موجود در رایانه دستگاه GC/MS صورت پذیرفت.
بحث و نتیجه‌گیری
كلیه تركیبهای تشكیل دهنده اسانس همراه با در صد نسبی و اعداد كواتس و همچنین مقایسه كیفی و كمی تركیبهای تشكیل دهنده این گونه در جدول شماره 1 قابل مشاهده می‌باشد. نتایج بدست آمده نشان داد كه از میان 19 تركیب شناسایی شده در صمغ كه 98% وزن اسانس را تشكیل می‌دادند. 1, 3, 5-Undecatriene (1.7%), Myrcene(2%) , β-pinene(55%) ,Delta-3-carene (10%) α-pinene(8.2%), تركیبهای عمده اسانس را تشكیل می‌دهند. در اسانس بذر باریجه 20 تركیب شناسایی شد كه 99% وزن اسانس را تشكیل می‌دهند. تركیبهای (79%), β-pinene (1/6% α-pinene (
و) Delta-3- carene4%) بالاترین مقدار را در میان تركیبهای اسانس دارا بوده اند.
حاصل این كار تحقیقاتی با مطالعه و بررسی مؤلفه‌های مختلف از جمله زمان باز داری، شاخص كواتس كروماتوگرام و طیف‌های جرمی تركیبهای موجود در اسانس و مقایسه تمامی این مؤلفه‌ها با مشخصات تركیبهای استاندارد صورت گرفته است.
منابع
1-مظفریان، ولی ا… 1375 . فرهنگ نامهای گیاهان ایران، انتشارات فرهنگ معاصر
2-زرگری، علی، 1369 . گیاهان دارویی، جلد چهارم، انتشارات تهران
3 –قهرمان، احمد. 1357. فلور رنگی، جلد چهارم، انتشارات مو سسه تحقیقات جنگلها و مراتع
4-مظفریان، ولی الله. 1362.گیاهان خانواده چتریان در ایران.
5- میرحیدر، ح- 1372- معارف گیاهی، جلد 6..
6- سنجر، م. ر- 1379- بررسی امكان جداسازی تركیبهای ضد درد گیاه باریجه – پایان نامه دكتری دانشكده داروسازی دانشگاه فردوسی مشهد
pinene ,Delta-3-carene α-pinene were the major components and 20 component were identified in seed oil which β- pinene, α-pinene, Delta-3- carene were the major ones.
Jessenne M.G, et all 1974- On the gum of two gum-resin, bdellium and galbanum- Plantes-Medicinales-et-Phytotherapie 8: 4.
Mihara S , Musuda H , Nishimara O , Tateba H 1998–Determination of the enantimeric composition of 2 methoxy-3(isu-methyl propyl)pyrazine from Galbanum oil using chiral lanthanide shift reagents - Journal of agricaltural-and-food-chemistry 38 , 21
Vaziri A - Antimicrobial action of Galbaum 1975– Planta Medica (Germany) , 28
Guenther - essential oil I-VI 1952
جدول شماره1: بررسی اسانس حاصل از صمغ وبذر باریجه از منطقه دره لار
 

Comparison of the volatile constitutions of Ferula gum and seed
M. Mirza and Z. Baher Nik
Research Institute of Forest and Rangelands, PO Box:13185-116, Tehran- Iran
Abstract
Ferula is one of the important economical plants which its market is the best. Its oleoresins is used in medical, flavour and cosmotic industries. In this study, we investigated and compared the essential oil of Ferula gum and seed.Theessential oil obtained by clevanger for seed and steam distillation for gum. 19 compound were identified in gum essential oil which Undecatriene,Myrcene,β
Keywords: ferula gummosa, Essential

ساپونین های گیاهی و تعیین اثرات بیولوژیكی آن ها به منظور استفاده در دارو و درمان
حجت ا... مظاهری لقب
استادیار دانشكده كشاورزی دانشگاه بوعلی سینا- همدان، خ آزادگان
 

خلاصه

اثرات جانبی دارو های شیمیایی برای بیمار نتیجه ای خطرناك تر از بیماری مورد درمان داشته است. لذا لازم است تا بر مصرف آن ها احتیاط زیادی صورت بگیرد. این اثرات باعث شده تا دارو های گیاهی كاربرد وسیع پیدا كنند. وجود تنوع مواد مؤثره بیولوژیكی در گیاهان سبب شده است تا برای استخراج آن ها از مواد شیمیایی مختلف استفاده شود.ساپونین ها تركیبات گلیكوسایدی هستند كه در تركیب با غشاء سلولی باعث از بین رفتن آن می شود. عمدتا استخراج آن ها با استفاده از الكل ها صورت میگیرد كه متعاقبا از تكنیك كروماتو گرافی برای شناسایی كیفی ساپونین ها و در نهایت از زیست سنجی جهت تعیین اثرات درمانی و سایر اثرات بیولوژیكی استفاده می شود.
واژه های كلیدی : ساپونین - گیاهان- اثرات بیولوژیك

 

مقدمه

با عوارض سوء ایجاد شده توسط داروهای شیمیایی، سنتز دارو های گیاهی مورد توجه قرار گرفته است. وجود مواد مؤثره درمانی و پایین بودن سمیت بعضی از تركیبات گیاهی، اهمیت گیاهان دارویی را مشخص می نماید (1و2). تركیبات گلیكوسایدی ساپونین متشكل از یك هسته استروئید (27 كربنه) و یا حاوی هسته‌ای تریترپنوئید (30 كربنه) با یك یا چند شاخه قندی اند (6و8). تحقیقات زیادی حاكی از نتایج اثرات ضد قارچی ان ها در دسترس می باشد(4). اثرات ساپونین ها به تشكیل واكنش آن ها با غشاء سلولی نسبت داده می شود. از خصوصیات بیولوژیكی دیگر ساپونین ها می توان به قابلیت فعالیت های ضد التهابی آن ها، یا تاثیر در بیماری هیپوكلسترولامیك، ضد بارداری، همولیز گلبول های قرمز خون، ممانعت كنندگی از رشد جوجه های مرغ در مرغداری ها، كاهش تولید تخم مرغ، نفخ دام، كاهش در جوانه زنی بذر، خاصیت حشره كشی، ضد قارچی، و فعالیت های آللوپاتی اشاره كرد (5و7). مكانیسم عمل در برابر حملات میكروارگانیزم ها به این طریق است كه وقتی موجود مورد حمله قرار می گیرد، شكل فورو استانولی فورا به شكل اسپیرواستانولی تبدیل می شود و به عنوان عامل دفاعی در برابر عوامل بیماری زا عمل می كند.
گیاهان مختلف انواع مختلفی از ساپونین ها را تولید می كنند (جدول1).


 

جدول 1 - گیاهان حاوی ساپونین های تری ترپنوید و استروئید
 

اقتباس از پرایس و همكاران 1987

مواد و روش ها

بافت گیاه با ازت مایع منجمد، در هاون چینی پودر و ساپونین ها از پودر حاصل در الكل 80% استخراج شدند. الكل موجود در محلول به وسیله دستگاه تبخیر كننده چرخشی تبخیر گردید. محلول ساپونینی حاصل در بوتانل اشباع از آب مخلوط و ساپونین ها خالص گردیدند. بعد از تبخیر بوتانل، رسوب باقی مانده در حداقل حجم متانول حل گردید و با دی اتیل اتر مخلوط گردید تا فقط ساپونین ها رسوب یافتند. بررسی اثرات بیولوژیكی ساپونین های گیاهی، بعد از استخراج و خالص سازی ساپونین ها از ارقام یونجه و آنالیز كیفی ساپونین های مختلف از یكدیگر از طریق كروماتوگرافی و همچنین زیست سنجی با به كار گیری شته خالدار یونجه در دانشگاه بوعلی سینا (3) و شته سیب زمینی در دانشگاه دورهام انگلیس (9) به عمل آمد. با نگرشی به نتایج حاصل از بررسی های زیست سنجی، اثرات بیولوژیكی آن ها برای اطمینان از به كار گیری ساپونین ها در درمان بیماری ها تعیین شد

نتایج و بحث

كروماتوگرافی لایه نازك تفكیك خوبی از ساپونین ها را روی tlc ایجاد كرد. ساپونین ها در Rf های مختلف در روی پلیت ایجاد باند هایی با رنگ های مختلف كردند. ارقام مختلف باندهای ساپونینی با Rf های مختلف ایجاد كردند. به طور كلی بافت های ریشه ای تعداد 8 باند و بافت های هوایی تعداد 14 باند ایجاد كردند. این موضوع بیانگر وجود تنوع در ساپونین ها حتی در یك گونه گیاهی است. نتایج حاصل از زیست سنجی اثرات ساپونین ها بر روی شته خالدار یونجه نشان داد كه ساپونین ها اثرات معنی داری روی زیست این شته ندارند. تنها تاثیر، افزایش نسبی عرض بدن شته ها بود. به نظر می رسد با توجه به این كه شته خالدار به عنوان یك آفت اختصاصی یونجه محسوب می شود، توانایی هیدرولیز و هضم آن ها در این شته وجود دارد. با لعكس، در شته سیب زمینی، ساپونین ها باعث تلفات تعدادی از شته ها، كاهش باروری آن ها .و همچنین كاهش عرضی و طولی بدن (جثه) آن ها شدند. با توجه به فیزیولوژی رشد در شته ها می توان به اثرات دارویی و درمانی این تركیبات پی برد.

منابع

1- ابراهیم زاده، ح. و و. نیك نام. 1374. بررسی مقدار تركیبات استروئیدی در كشت بافت شنبلیله (triginella foenum Graecum L.). مجله زیست شناسی ایران، ج1، ش1، 58-45
1- زرگری، علی. 1366. گیاهان دارویی. جلد اول. انتشارات دانشگاه تهران . 947صفحه
2- صمصام شریعت، هادی و فریبرز معطر. 1366. درمان با گیاه. مبانی نسخه پیچی گیاهی مجموعه ای از نسخه های گیاهی ساده و مركب. انتشارات مشعل. اصفهان 303صفحه.
3- مظاهری لقب، حجت ا... . 1383. مطالعه ساپونین های ریشه و برگ ارقام مختلف یونجه. گزارش نهایی طرح پژوهشی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان، ایران
4- Bowyer, P., B. R. Clarke, P. Lunness, M. J. Daniels, and A. E. Osbourn. 1995. Host range of a plant pathogenic fungus determined by a saponin detoxifying enzyme. Science. 267: 371-374.
5- Gestetner, B., S. Shany, Y. Tencer, Y. Birk, and A. Bondi. 1970. LUCERN SAPONINS: II- Purification and fractionation of saponins from lucerne tops and roots and characterisationof the isolation fractions. J. Sci. food Agric. 21: 502-507.
6- Hostettmann, K. and A. Mareston. 1995. Saponins. Cambridge University Press. Cambridge, Pp.548.
7- Jain, D. E. and A. K. Tripathi. 1991. Insect feeding- deterrent activity of some saponin glycosides. Phytotherapy Res. 5, 139-141.
8- Klita, P. T., G. W. Mathison, T. W. Fenton, and R. T. Hardin .1996. Effects of alfalfa root saponins on digestive function in sheep. J. Animal. Sci. 74: 1144-1156.
9- Mazahery laghab, H. and J. A. Gatehouse. 1997. Endogenous resistance to insect pests, Engineering for enhanced resistance, PhD Thesis. Durham University. UK.
10- Price, K., I. T. Johnson and G. R. Fenwick. 1987. The chemistry and biological significance of saponins in foods and feeding stuffs: in CRC Critical Reviews in food science and nutrition (Furia, T. E. ed.), 26: 27-135. USA.
11- Small, E., M. Jurzysta and C. Nozzolillo. 1990. The evolution of haemolytic saponin content in wild and cultivated alfalfa (Medicago sativa, Fabaceae). Econ. Bot. 44, 226-235.

Plant saponins and determination of their biological effects for using in medicine and pharmacology
H.Mazahery Laghab
Assistant professor of BuAliSina University, Hamedan, Iran
E-mail: hojat_Mazahery@Yahoo.com

Abstract
The lateral effects of chemical medicine has caused bad consequences on ill peoples. The usage of these medicines has become suspicion since some of them were found to be more hazardoud than related diseases. So, it is recommended that a precaution should be considered. Now a days, effective materials extracted from plants are recommended. Saponins are plant glycosides that diverse and chemically are complex in their structure and occur naturally in plants such as panax sp., Gypsophila sp., yucca sp., and Glcyrrhiza glabr. Anti-flammatory, Hypocholesterolamic, contraceptive, haemolysis of red blood cell, and fungitoxic activities attributted to these compounds. For saponin extraction, tissues were frozen and ground finely using liquid nitrogen. Saponins were extracted in 80% methanol at 40-C. A little of distilled water or methanol was added to wash the rsidue and combine the saponins. Lipid, and sugar may also included in this extract and should be more purified using chemical compounds and column chromatography.
Keywords: Saponin, medicine, biologic

راستشو بخواین نمیدونم مطالب این وبلاگ تا چه حد بدردتون می خوره لطفا نظر بدید تا بتونم بهتر از پسش بر بیام

خواص درمانی ترنجبین

ترنجبین یا ترانگبین ماده شیرینی است که از گیاهی بنام خارشتر گرفته می شود خار شتر گیاهی است که به حالت خودرو یافت می شود که در کوهپایه های تمام ایران وجود دارد ساقه های این گیاه خاردار سخت و سبز رنگ بوده و گلهای آن کوچک و قرمز است با وجود اینکه خارشتر در همه جای ایران می روید ولی در همه جا ترنجبین از آن بدست نمی آید.

[ چهارشنبه 23 مرداد 1387 - 07:08 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : چهارشنبه 23 مرداد 1387 - 06:08 ق.ظ]

اثر روش خشك كردن روی مقدار و ترکیبهای اسانس گیاه اسطوخودوس فرانسویLavandula angustifolia Mill.
پیمان صالحی1 ، محمد حسین میرجلیلی1 ، مسعود محمدی والا 2
1- اعضای هیات علمی 2-دانشجوی كارشناسی ارشد فیتوشیمی دانشگاه شهید بهشتی
تهران-اوین- دانشگاه شهید بهشتی - پزوهشكده گیاهان دارویی- ص پ 389 - 19835
 

چكیده

ترکیبهای فرار موجود در اسانس گیاهان به‌طور موثری تحت تاثیر خصوصیات بیولوژیكی و روشهای فراوری آن در گیاهان قرار می‌گیرند. طیف گسترده‌ای از این تغییرات در طی فرایند خشك شدن اندام‌های حاوی اسانس روی می‌دهد. در این تحقیق كه در سال 1383 در پژوهشكده گیاهان دارویی دانشگاه شهید بهشتی انجام شده است، تاثیر روشهای مختلف خشك كردن تحت شرایط آفتاب، سایه، دستگاه خشك كن (Oven) و دستگاه مایكروویو روی تغییرات كمی و كیفی اسانس گیاه اسطو خودوس فرانسوی بررسی شده است. بازده اسانس این گیاه به نحو بارزی تحت تاثیر روشهای خشك كردن قرار گرفت، به طوریكه مقادیر 4/3، 6/1، 6/2 و 9/0 درصد حجمی به وزنی به ترتیب برای روشهای سایه، آفتاب، دستگاه خشك كن و مایكروویو بدست آمد. ترکیبهای تشكیل دهنده اسانس هر نمونه به وسیله روشهای گازكروماتوگرافی (GC) و گازكروماتوگرافی همراه با طیف سنج جرمی (GC/MS) تعیین و مورد مقایسه قرار گرفتند. در میان ترکیبهای موجود linalool به عنوان تركیب غالب در كلیه اسانسها مشاهده گردید. همچنین روشهای مورد مطالعه دربارة مقدار برخی از ترکیبهای نظیر γ-terpinene، 4-terpineol و β-caryophylleneاثر خود را به خوبی نشان داده اند.
واژه های كلیدی : اسطوخودوس- اسانس- روش خشك كردن

 

مقدمه

اسطوخودوس(Lavandula angustifolia Mill.) یكی از گیاهان معطر خانواده نعناعیان(Lamiaceae) است كه منشا آن نواحی جنوب اروپا گزارش شده است، ولی امروزه در مناطق وسیعی از جهان جهت تولید اسانس مورد كشت و كار قرار می‌گیرد (1). این گیاه از حالتی كركدار و خشبی برخوردار بوده و ارتفاع آن بسته به سن گیاه و شرایط اقلیمی محل رویش متفاوت است. پیكر رویشی این گیاه حاوی اسانس می‌باشد كه اسانس موجود در گلهای آن در مقایسه با برگها كیفیت بهتری دارد (2و1). مطالعات انجام شده نشان داده است كه ترکیبهای معطر گیاهان به شدت تحت تاثیر روشهای فراوری قرار می‌گیرند. طی یك تحقیق در مورد بابونه آلمانی گزارش شده است كه روشهای خشك كردن تاثیری بر روی تعداد ترکیبهای اسانس آن گیاه ندارد (3). بنابراین و با توجه به اهمیت موضوع در این تحقیق روشهای مختلف خشك كردن در مورد تغییرات كمی و كیفی اسانس گیاه اسطوخودوس فرانسوی مورد بررسی قرار گرفته است.
 

مواد و روشها

طی این تحقیق گلهای اسطوخودوس از گیاهان سه ساله موجود در مزرعه پژوهشكده گیاهان دارویی دانشگاه شهید بهشتی در مرداد ماه 1383 برداشت گردید. بعد مقدار مشخصی از آنها تحت تاثیر روشهای مختلف حشك كردن شامل شرایط آفتاب، سایه، دستگاه خشك كن (Oven) در دمای 60 درجه سانتیگراد به مدت 12 و 24 ساعت و دستگاه مایكروویو با قدرتهای متوسط و بالا به مدت 5 و 10 دقیقه قرار گرفتند. از هر كدام از نمونه‌ها با استفاده از دستگاه كلونجر و به روش تقطیر با آب به مدت 3 ساعت اسانس‌گیری بعمل آمد و بازده هر كدام بر اساس درصد حجمی به وزنی محاسبه گردید. تغییرات كمی و كیفی اسانس هر نمونه نیز به وسیله روشهای گازكروماتوگرافی (GC) و گازكروماتوگرافی همراه با طیف سنج جرمی (GC/MS) تعیین و مورد مقایسه قرار گرفتند.

 

نتایج و بحث

نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد كه مقدار اسانس و ترکیبهای تشكیل دهنده آن در گیاه اسطوخودوس فرانسوی به نحو بارزی تحت تاثیر روشهای خشك كردن قرار می‌گیرد، به طوری كه بازده اسا�