دراستان ایلام نخستین گلخانه هیدروپونیك تولید گیاهان دارویی به بهره برداری رسید :

نخستین واحد گلخانه ای هیدروپونیك تولید گیاهان دارویی درغرب كشور دراستان ایلام به بهره برداری رسید.
محمد علی اقدسی مدیر باغبانی سازمان جهاد كشاورزی استان ایلام در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری كشاورزی ایران ضمن اعلام این خبرگفت : این واحد گلخانه ای درزمینی به مساحت 2 هزار و500 مترمربع ، به صورت هیدروپونیك ، بدون خاك طبیعی وبا استفاده ازخاك صنعتی احداث شده است.
وی درادامه افزود : برای احداث این واحد گلخانه ای 950 میلیون ریال تسهیلات ازمحل اعتبارات تبصره ای به مجریان طرح پرداخت شده است.
مهندس اقدسی با اشاره به اینكه عمده سطح زیركشت این گلخانه به كشت ورون ، نعناع فلفی ، ملیس ، لوان و رزماری اختصاص دارد ، گفت : تاكنون یك دوره برداشت محصول در این گلخانه صورت گرفته كه برداشت 500 الی 600 كیلوگرم برگ گیاه ورون یا به لیمو ازجمله آنها بوده است.
وی تصریح كرد : در این واحد گلخانه ای ، گیاهان دارویی با استفاده از شیوه آبیاری قطره ای پرورش می یابند.
مهندس اقدسی تاكید كرد : درصورت تخصیص اعتبارات لازم و انعقاد قرارداد بامجریان طرح ، در این گلخانه می توان نسبت به تكثیر بوته های گیاهان دارویی نیزاقدام كرد.
وی با بیان اینكه در این گلخانه شروع برداشت هر 45 روز یكبار صورت می گیرد، گفت : به مدت هفت سال از قسمت برگ این گیاهان دارویی برای تهیه داروهای خواب آور و پارتنجال استفاده می شود.

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 08:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [عمومی , ] [+]

فیتوشیمی دانش بررسی و مطالعه تركیبات شیمیایی گیاهی است. به بیان دیگرمی توان گفت شاخه ای از علم شیمی است كه موضوع آن، مطالعه تركیبات شیمیایی گیاهان است. از جمله این تركیبات، متابولیت های ثانویه گیاهی است. در مفهومی اختصاصی تر، فیتوشیمی با شیمی گیاهان دارویی مرتبط است و در طول قرون متمادی بسیاری از تركیبات گیاهی نقشی اساسی درصنایع داروسازی داشته اند. تكنیك های رایج دراین علم عبارتند از: استخراج و جدا سازی، تغلیظ، آنالیز و تكنیك های كروماتوگرافی و الكتروفورزكه در نهایت شناخت فرمولهای دقیق ساختاری و مسیرهای بیوسنتزی را امكان پذیر می سازد. شواهد فیتوشیمیایی از جمله شواهد و صفات مورد استفاده در طبقه بندی های فیلوژنتیكی هستند، به گونه ای كه در گونه های دارای قرابت و خویشاوندی با یكدیگر، تركیبات مشابهی یافت می شود اما همیشه نیز این گونه نیست.

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 08:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [گیاهان دارویی و پزشکی , ] [+]

درسهای رشته گیاهان دارویی در مقطع کارشناسی

ردیف	نام درس	ردیف	نام درس
1	آفات رایج گیاهان دارویی و معطر	2	اصول اصلاح گیاهان دارویی و معطر
3	اکوفیزیولوژی گیاهان دارویی و معطر	4	بازار یابی و بسته بندی گیاهان دارویی و معطر
5	بیوشیمی عمومی	6	بیماریهای رایج گیاهان دارویی و معطر
7	پراکنش جوامع گیاهان دارویی و معطر	8	پروژه
9	روشهای آبیاری	10	روشهای اهلی کردن گیاهان دارویی و معطر
11	زبان تخصصی	12	ژنتیک عمومی
13	سمینار ( مسئله مخصوص )	14	شناخت و بهره برداری از محصولات فرعی ( دارویی و معط
15	شیمی گیاهی	16	طرحهای آماری در علوم گیاهان دارویی و معطر
17	علف‌های هرز و کنترل آنها	18	ماشینهای کاشت ، داشت و برداشت گیاهان دارویی و معطر
19	مدیریت و حسابداری	20	کارآموزی
21	کشت بافت	22	کشت و پرورش گیاهان دارویی و معطر 1
23	کشت و پرورش گیاهان دارویی و معطر 2		‌

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 07:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : دوشنبه 16 اردیبهشت 1387 - 01:05 ق.ظ]

[ پیام ()|| پژمان ] [معرفی رشته گیاهان دارویی و معطر , ] [+]

مقایسه گیاهان دارویی با دیگر محصولات كشاورزی در شرایط تنش شوری
سعید دوازده‏امامی و مینا رستم زا
 

خلاصه

استفاده از گیاهان دارویی در تناوبهای زراعی دارای محدودیت‏های آب و خاك در اقلیم‏های مختلف از جنبه‏های مهم توسعه زراعت انبوه گیاهان دارویی است. یكی از راههای بررسی حدود تحمل گیاهان دارویی نسبت به تنش شوری انجام آزمایشات متعدد با صرف هزینه و وقت زیاد است كه در كشور ما با توجه به كثرت تنوع این گیاهان و قلت پژوهندگان این رشته سرعت حركت آن بسیار بطئی است. راه دوم بررسی الگوهای طبیعی است. گیاهان دارویی از نظر مكانی در كلیه اراضی دارای محدودیت شوری، نظیر مراتع، حاشیه مزارع و باغات (به عنوان علف هرز) و مزارع تولید انبوه (بعنوان كشت اصلی یا حاشیه‏ای) توانایی قابل توجه‏ای در تحمل شوری از خود نشان می‏دهند. با مقایسه این گیاهان با محصولات باغی و زراعی كه سالها مورد آزمایشات مختلف قرار گرفتند می‏توان حدودی از تحمل گیاهان دارویی را نسبت به شوری بدست آورد. گیاهانی مانند تاتوره، خارخاسك، كرچك، رازیانه، زنیان، بابونه كامومیل، رناس، شوید، شنبلیله، سنجد، اكالیپتوس، شیرین‏بیان و رزماری از جمله گیاهان دارویی هستند كه در مناطق دارای محدودیت آب و خاك در شرایط مشابه كشت جو، انار، انجیر، چغندر قند، گلرنگ و آفتابگردان بخوبی رشد كرده و محصول اقتصادی تولید می‏كنند. در حالیكه انیسون، بادرنجبویه، سنبل‏طیب، بالنگوشهری و شیراز و مریم‏گلی در شرایط مشابه پیاز، سیب‏زمینی، لوبیا، نخود، گیلاس و زردآلو كشت می‏شود. در این بررسی با تاكید بر آزمایشات و مشاهدات بخش گیاهان دارویی اصفهان، گیاهان دارویی در گروه‏بندی ارائه شده برای دیگر محصولات باغی و زراعی قرار داده می‏شوند.
واژه های کلیدی : استرس ، شوری ، گیاهان داروئی .
 

مقدمه

گرچه رابطه كلی بین مقاومت عمومی گیاهان دارویی در برابر شوری و چگونگی تغییر مواد موثره گیاهان تحت تنش شوری وجود ندارد اما بطور مسلم بقاء و تولید حداقلی از بیوماس از مراحل اولیه موفقیت كشت گیاهان دارویی در اراضی دارای محدودیت است. با توجه به تنوع گیاهان دارویی، وسعت زمین‏های شور و نقصان اطلاعات ناشی از مطالعات علمی، الگوبرداری از طبیعت و مقایسه با محصولاتی كه از پیش بطور وسیع مورد آزمایش قرار گرفته‏اند می‏تواند راهنمای مناسبی برای كشت این گیاهان باشد. در این مطالعه با تلفیق نتایج آزمایشات جوانه‏زنی، سبز شدن و سازگاری و بررسی الگوهای طبیعی تعدادی از گیاهان متحمل، نیمه‏متحمل و حساس نسبت به شوری با تاكید بر حدود مشخص شده برای دیگر محصولات باغی و زراعی معرفی می‏گردند. شناخت توانایی گیاهان دارویی منجر به بكارگیری آنان در برنامه‏ریزی تناوب زراعی می‏شود و افزایش تنوع گونه‏ای در اكوسیستم‏های زراعی از شكنندگی این اكوسیستم‏ها می‏كاهد.
 

مواد و روشها

با بررسی نتایج آزمایشات بررسی تاثیر شوری بر مراحل مختلف رشد گیاهان دارویی، آزمایشات مشاهداتی و گیاهان دارویی خودرو در باغات و مزارع شور و جمع‏بندی آن، تعدادی از گیاهان دارویی از نظر تحمل شوری گروه‏بندی می‏شوند.

نتایج و بحث

الف- جوانه‏زنی: از حساس‏ترین مراحل رشد گیاه مرحله
جوانه‏زنی و استقرار آن است. در آزمایشی كه توسط نگارنده در آزمایشگاه، در دمای 20 درجه سانتیگراد و در EC های 4/0، 3، 6، 9، 12، 15 و 18dS/m آزمایش را انجام داد. درصد جوانه‏زنی بذر كدوی بذربرهنه تا EC 18 dS/m روند مشابهی با آفتابگردان و گلرنگ داشت اما سرعت جوانه زنی آن بسیار كمتر بود. بابونه از EC 9 به بالا جوانه زنی نداشت و با افزایش شوری از 4/0 به 9 درصد جوانه زنی از 93 درصد به 75 درصد كاهش یافت و سرعت جوانه‏زنی از 47/7 جوانه در روز به 44/4 جوانه در روز رسید. چنین روندی در زوفا و زنیان هم مشاهده گردید. بطور كلی با افزایش شوری آب، درصد و سرعت جوانه‏زنی بذور گیاهان دارویی همانند دیگر محصولات كشاورزی كاهش می‏یابد و روند كاهش سرعت جوانه‏زنی در اثر افزایش شوری شدیدتر از كاهش درصد جوانه‏زنی است.
ب- مرحله استقرار و سبز شدن : اندازه‏گیری وزن خشك و ارتفاع آفتابگردان در تیمارهای 4/0، 3، 6 تا 9 dS/m كاهشی 55 درصدی را نشان داد (9 dS/m نسبت به 4/0). این روند در مورد گیاهان دارویی متحمل به شوری نیز مشاهده گردید.
ج- گلدهی و رسیدگی : بابونه، زنیان، شوید، گشنیز، رازیانه، داتوره، شیرین‏بیان، سنجد، اكالیپتوس و رزماری در باغات انار و انجیر استان با شوری آب آبیاری 6 تا 5/7 dS/m و دور آبیاری متناسب با باغات محصول قابل توجهی تولید می‏كنند. شنبلیله و ریحان با كاهش 60 درصدی، محصول معطری تولید می‏كنند. در چنین شرایطی كشت محصول معطری تولید می‏كنند. در چنین شرایطی كشت انیسون، مریم‏گلی، سنبل‏طیب، بادرنجبویه، بالنگو و همیشه‏بهار بدون نتیجه است.
 

منابع

1- افشارزاده، س. اهتمام، م. ح و ب. پیراسته. 1372. اثر درجه حرارت بر جوانه‏زنی بذر 8 گیاه دارویی بومی ایران. مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان. ج 5. ش 1 و 2. ص 132-121.
2- دوازده‏امامی، سعید. 1381. اثر تنش شوری بر خصوصیات جوانه‏زنی بذر 10 گونه گیاه دارویی. خلاصه مقالات هفتمین كنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران.
3- دوازده‏امامی، س و م. شهریاری. 1382. اثر تنش شوری بر مراحل رشد گیاه آفتابگردان (رقم زاریا). خلاصه مقالات هفتمین كنگره زراعت و اصلاح نباتات.
4- رامین، علی‏‏اكبر و اسماعیل خالقی. 1380. اثرات شوری و دما بر جوانه‏زنی و استقرار گیاهچه چمن. نخستین سمینار علمی كاربردی گل و گیاهان زینتی ایران.
5- رامین، علی‏اكبر و نسرین قوامی. 1380. اثر متقابل تنش شوری و دما بر جوانه‏زنی و استقرار گیاه پروانش. نخستین سمینار علمی كاربردی گل و گیاهان زینتی ایران.
6- زرگری، علی. 1375. گیاهان دارویی. انتشارات دانشگاه تهران.
7- میرحیدر، حسین. 1372. معارف گیاهی. انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
8- Dell Aquila. A. and Di Turn. M. 1996. The germination response to heat and salt stress in evalauting vigour loss in aged wheat seed. Seed Sci. and Technol. 24 : 309-319


Comparison of medicinal plants with other crops at salty stress conditions
Saeed Davazdahemami 1 and Mina Rostamza 2
1-Esfahan Agricultural natural Resources Research Center and Ph.D. student of Tehran University
2- Ph.D. student of Tehran University
E-mail: s_12emami@yahoo.com and mrostamza@yahoo.com

Abstract:
Pharmaceutical plants utilization in crop rotation having soil and water limitations is one of the important aspects to develop intensive cropping of these plants. One way to evaluate salt tolerance of pharmaceutical plants is carrying out various experiments, which is time consuming and expensive. Considering the large number of pharmaceutical plant varieties in our country, and few researchers working in this field, researches related to this subject are very little compared to what should be done in this regard. The second way to evaluate salt tolerance of pharmaceutical plants is to study natural patterns. Pharmaceutical plants show remarkable salt tolerance in all lands having salt limitations, such as ranges, farms and gardens margin (as weeds), and intensive production farms (as main or marginal crop). One can estimate the degree of salt toleration in pharmaceutical plants by comparing these plants with farming crops and garden plants. Plants such as Datura stramonia, Tribulus terrestris, Ricinus communis, Carum copticum, Matricaria chamomilla, Rubia tinctorum, Anethum graveolens, Eucalyptus spp., Glycyrrhiza glabra, Rosemarinus officinalis and etc are among plants that grow in areas with water and soil limitations, similar to the conditions in which plants like Barley, pomegranate, Fig, Sugar beet, Safflower and Sunflower grow, and will grow and have a productive yield. While Pimpinella anisum, Melissa officinalis, Valeriana officinaris, Lallemantia iberica, Lallemantia royleana and Salvia officinalis are cropped in the conditions like that conditions in which crops including onion, Potato, Bean and Chickpea are cultivated. In this study, emphasizing on the experiments and observations of Department of Pharmaceutical plants Research in Esfahan, Pharmaceutical plants are located in the category offered for other farming crops and garden plants.
Key words: salty stress, medicinal plants

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

تولید گل ساعتی به عنوان كشت مكمل در گلخانه خیار سبز داربستی
محمد علی دهقانی تفتی، عباس زارع زاده و امیرعباس مینائی‌فر
یزد ـ مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی یزد ـ صندوق پستی 571ـ89165
 

خلاصه

گل ساعتی (Passiflora incarnata) از جمله گیاهانی است كه به دلیل خواص ضد اسپاسم، مسكن و آرام بخشی كه دارد مصرف فراوان داشته و دم كردة آن به‌عنوان یك نوشیدنی آرام بخش و مفید استفاده می‌شود(1). برای گسترش كشت و تولید این گیاه در مناطق خشك و كویری مانند استان یزد پس از تحقیقات اولیه به كشت این گیاه اقدام گردید. محدودیتهایی مانند خشكی بیش از حد هوا، استرسهای گرما و سرما در مرحله اول استقرار گیاه را در بستر اصلی غیر ممكن می‌نمود،‌ جهت رفع این مشكل از فضای گلخانه‌های كشت جالیز استفاده شد و به‌صورت كشت دو منظوره از این فضاهای گرم و مرطوب جهت استقرار قلمه‌ها و رویش اولیه آنها بهره‌برداری شد. رویش اولیه قلمه‌ها و مرحله استقرار آنها طی مدت 3 ماه از فضای گلخانه با موفقیت همراه بود و هیچ‌گونه محدودیت و افت محصول برای كشت اصلی بوجود نیاورد، پس از پایان فصل برداشت خیارسبز (نیمه اردیبهشت ماه) نهالهای گل ساعتی به‌عنوان كشت جانشین تیمار شدند در طول مدت 140 روز از هر متر مربع آن بستر به‌طور متوسط 4/0 كیلوگرم گل و سرشاخه خشك گل ساعتی استحصال شد كه در سال 81 به ازاء هر متر مربع 4000 ریال سود خالص عاید گردید. مقایسه متوسط تولید خیار سبز در قطعه شاهد با قطعه مورد تیمار نشان داد كه این تلفیق تاثیری در عملكرد محصول اصلی نداشته است و می‌توان از قضای گلخانه برای استقرار اولیه گل ساعتی و كشت تكمیلی در گلخانه بهره برداری نمود.
واژه‌های كلیدی: گل ساعتی، كشت مكمل، خیار.

 

مقدمه

گسترش كشت گیاهان دارویی در ایران مستلزم ترویج روشهای اقتصادی است، گیاه دارویی گل ساعتی(2) Passiflora incarnata در اغلب مناطق ایران می‌تواند به‌عنوان یك محصول با ارزش مطرح باشد ولیكن محدودیتهایی مانند سرمای زمستانی و خشكی هوا مانع از استقرار اولیه این گیاه می‌شود. تكثیر این گیاه به‌صورت قلمه در محیط‌های گرم و مرطوب به راحتی انجام می‌شود و پس از استقرار قلمه‌ها در خاكهای غنی از مواد غذایی و مرطوب به‌سرعت رشد نموده و حتی در تابستان سال اول محصول‌دهی خوبی دارد. با هدف بهره‌وری از فضای گلخانه‌های مخصوص كشت خیار سبز از قلمه‌های گل ساعتی به‌عنوان كشت تلفیقی،‌ تكمیلی استفاده شد تا با این كار اولاً به ‌درآمد گلخانه داران كمك شود و در ثانی موجبات ترویج كشت این گیاه مفید فراهم آید.
 

مواد و روشها

مركز تحقیقات منابع طبیعی گیاه گل ساعتی را به‌عنوان یك گیاه دارویی در استان یزد و در سطح یك مزرعه تحقیقاتی تكثیر نمود، برای ترویج كاشت اقتصادی این گیاه با در نظر گرفتن محدویتهای اقلیمی، فضای گلخانه‌های تولید خیارسبز به‌عنوان بستر كاشت انتخاب و در سطح یك صدمتر مربع از سرجمع 2500 مترمربع آن فضا اقدام به كشت قلمه گل ساعتی شد. كشت قلمه‌ها 2 ماه یعد از كشت بذر خیارسبز و در فاصله یكنواخت بین بوته‌ها انجام شد. تعداد قلمه‌ها 20 عدد بودند (به ازاء هر 5 متر مربع یك قلمه) كه پس از مدت 5 ماه تعداد 18 عدد از قلمه‌ها رشد كردند و به‌طور متوسط حدود یك متر شاخه زدند. رویش اصلی قلمه‌ها در ماه پنجم با سرعت قابل توجه همراه شد و این زمان دقیقاً همراه با آخرین برداشت محصول خیار و دیر زیستی بوته‌های خیار بود، در نیمه اردیبهشت بستر گلخانه منحصر به بوته‌های گل ساعتی گردید كه تعداد 18 عدد در سطح 100 متر مربع مستقر بودند. هر 4 روز یكبار بوته‌ها آبیاری شدند و در اوایل تیرماه شروع به گلدهی و تولید میوه نمودند، به مدت 140 روز سرشاخه‌های گل و سرشاخه‌های جوان برداشت شد‌. از هر متر مربع زمین زیر كشت گل ساعتی 400 گرم محصول خشك در این مدت بدست آمد. در حد فاصل رویش قلمه‌ها تا اتمام دوره برداشت خیار سبز میزان محصول‌دهی دو قطعه شاهد و تیمار مقایسه گردید. در هر دوقطعه میزان تولید خیارسبز در هر متر مربع به‌طور متوسط حدود 11 كیلو گرم بود و تفاوت مشخصی از نظر محصول اصلی گلخانه مشاهده نشد. این مقایسه در سطح P<0.05 و با آزمون دانكن انجام شد.

نتایح و بحث

نتایج این مطالعه نشان داد كه با كاشت قلمه گل ساعتی در گلخانه‌های مخصوص تولید خیارسبز داربستی می‌توان بدون هیچ‌گونه تأثیری در تولید محصول اصلی به میزان 4/0 كیلوگرم در هر مترمربع محصول گل و سرشاخه بدست آورد، و از محیط گرم و مرطوب گلخانه جهت رویش اولیه قلمه‌ها بهره برداری و بعد در فصل تابستان از حداكثر رویش نهالها بهره برداری نمود: رویش قلمه‌ها در 5 ماه اول خیلی كند است. با تراكم یك بوته در 5 متر مربع هیچگونه رقابت یا محدودیت برای بوته‌های خیار ایجاد نخواهد كرد و از این فرصت جهت استقرار نهالها بهره‌برداری می‌شود، در طول مدت استقرار نهالهای گل ساعتی هیچگونه آفت و بیماری در بوته‌ها مشاهده نشد. فقط برگها، میزبان تعداد بسیار كمی از لارو مینور بودند كه در مقایسه با آلودگی بوته‌های خیارسبز خیلی كمتر بود مقایسه میزان تولید خیارسبز در قطعه تیمار شده با بوته‌های گل ساعتی به مساحت یك صد متر مربع با قطعه شاهد به مساحت 2400 متر مربع نشان از عملكرد كاملاً یكنواخت محصول‌دهی داشت كه تولید محصول در هر دو قطعه در شرایط كاملاً بكسان و مساوی به‌طور متوسط 11 كیلو گرم در هر متر مربع بود. نتایج تجزیه واریانس درجدول شماره 1 و مقایسه قطعه شاهد با تبمار در جدول شماره 2 مشخص است. این مطالعه نشان داد كه با تلفیق كشت گل ساعتی در گلخانه‌های تولید خیارسبز (داربستی) بدون ایجاد محدودیتی برای محصول اصلی می‌توان به درآمد بیشتر دست یافت. البته مطالعات بیشتر جهت دستیابی به تأثیر این كشت در محصول‌دهی سالهای بعد و تراكم مناسب بوته‌های گل ساعتی باید انجام شود.
 

جدول شماره (1)

 

جدول(2)

 

سپاسگزاری

آقای ابوالفضل جماعتی گلخانه خود را جهت پرورش گل ساعتی و مقایسه‌های لازم در اختیار گذاشتند كه لازم است از این عزیز قدردانی نمایم.
 

منابع

1ـزارع زاده، عباس. 1382 دایره المعارف گیاهان دارویی. ترجمه انتشارات وصال جلد اول ص 207ـ 205.
2 ـ وزیریان، محسن. 1380 فصلنامه گیاهان داروئی. جهاد دانشگاهی شماره اول ص 33.


Passiflora incarnata production as a complementary cultivation in parthenocarpic Cucumber greenhouse
M. A. Dehghani Tafti, A. Zarezadah & A. A. Minaeifar
P.Box:89165-571

Abstract
Passiflora incarnata is one of the plants that has some properties such as antispasm, pain relif, relaning, in addition it is infusion uses as a drinkable tranquillizer. It has been cultivated in an arid zone like yazd. After first research there were some climatic problems for plant establishment and first growing of sapling were successfully carried out in greenhouse for 3 months.
Key words: Passiflora incarnata, Complementary cultivation, greenhouse

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

تأثیرتنش شوری بر جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه دو گونه
Nepeta binaludensis و Nepeta glomerulosa
مجید دشتی ، براتعلی غلامی ، اعظم همدانی و الهه قربان زاده
 Majiddashti@yahoo.com
 

خلاصه

اثر تنش شوری ناشی از کلرور سدیم بر قوه نامیه، سرعت جوانه زنی بذرها، طول ریشه چه وساقه چه دو گونه Nepeta binaludensis و Nepeta glomerulosa در شرایط آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای آزمایش شامل غلظت‌های مختلف نمک در 5 سطح 50 ، 100 ، 150 ، 200 و 250 میلی مولار و نیز2 تیمار شاهد (تاریکی و روشنایی) بودند. بذرها به تعداد 25عدد در4 تکرار در ظرفهای پتری کشت و پس از اعمال تیمارهای فوق به دستگاه ژرمیناتور با حرارت 20 درجه سانتیگراد منتقل شدند. نتایج نشان دادند که تنش شوری تاثیر معنی داری بر درصد جوانه زنی ، طول ریشه چه ، ساقه چه و سرعت جوانه زنی هر دو گونه در سطح 1% دارد. هیچ یک از دو گونه قادر به تحمل شوری250 میلی مولار نبودند با وجود این اعمال 50 میلی مولار NaCl نیز اختلاف معنی داری با تیمار شاهد نداشت. نتایج حاکی از آن است که گونه Nepeta binaludensis در مقایسه با گونه دیگر از مقاومت به شوری بالاتری برخورداراست به‌طوری که بر خلاف گونه Nepeta glomerulosa در شوری 200 میلی مولار به خوبی جوانه می زند.
واژه‌های كلیدی: تنش شوری، گونه‌های Nepeta

مقدمه

مرحله جوانه زنی و استقرار گیاهچه‌ها یکی از مراحل عمده در چرخه زندگی گیاهان است که تحت تاثیر عوامل محیطی از جمله شوری ، خشکی و حرارتهای مختلف قرار می گیرد. سطح قابل توجهی از مساحت ایران را خاكهای شور و خشك تشكیل می‌دهد ، شوری در اراضی كشاورزی در اثر عواملی چون آبیاری با آبهای شور و استفاده غیر علمی از كودهای شیمیایی تشدید می‌شوند. گونه های مختلف جنس Nepeta بیش از 2000 سال است که به عنوان گیاهان دارویی شناخته شده اند و برای درمان بیماریهای مختلف از جمله سرما خوردگی، سرفه ، نفخ و دل پیچه کودکان مورد استفاده قرارمی گیرند. گونه Nepeta binaludensis از جمله گونه های در حال انقراض می باشد که در ارتفاعات بینالود و دامنه ارتفاعی 2000 تا 3000 متری رویش یافته و به نام محلی اسطوخودوس معروف است در حالی که گونه Nepeta glomerulosa معمولا خاکهای شنی آهکی را ترجیح داده و در شیب های 50 تا 90 درصد دیده می شود. بدون تردید کشت و اهلی کردن این گیاهان مستلزم شناخت کافی ازخصوصیات بستر مناسب رشد گیاهان است. با توجه به اهمیت مرحله جوانه زنی و استقرار گیاهان تعیین آستانه تحمل به تنشهای محیطی و از جمله شوری حائز اهمیت است. این تحقیق به منظور مقایسه مقاومت به شوری این دو گونه در سطوح مختلف شوری و نیز تاثیرتاریکی ونور برجوانه زنی ورشد گیاهچه انجام گردید.
 

مواد و روشها

به منظورمطالعه تاثیر شوری درمرحله جوانه زنی بذر، گونه‌های Nepeta binaludensisو Nepeta glomerulosa ، پس از ضد عفونی با هیپو کلریت سدیم (5/2 % کلر فعال)در ظرفهای پتری کشت و در معرض تیمارهای مختلف شوری قرار گرفتند. شوری با استفاده از غلظت‌های مختلف NaCl شامل 50 ، 100 ، 150 ، 200 و 250 میلی مولار اعمال گردید. برای مقایسه از دو تیمار تاریکی و روشنایی به‌عنوان شاهد استفاده شد. به منظور جلوگیری ازتغییر غلظت نمک، درب ظرفهای پتری پس ازکشت توسط چسب محکم شدند و در حرارت مطلوب جوانه زنی (20 درجه سانتیگراد) به ژرمیناتور منتقل شدند.
یادداشت برداری روزانه به منظور اندازه گیری قوه نامیه و سرعت جوانه زنی در طی یک دوره 10 روزه انجام شد و در پایان طول ریشه چه و ساقه چه (5 گیاهچه در هر تکرار) و نیز درصد بذرهای سخت و فاسد اندازه گیری شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاٌ تصادفی در 4 تکرار انجام شد و داده‌ها توسط نرم افزار SAS تجزیه و تحلیل و میانگین‌ها با آزمون دانکن در سطح 1% مورد مقایسه قرار گرفتند.

نتایج و بحث

نتایج حاصل ازجدول تجزیه واریانس نشان دادند که قوه نامیه بذرها میان گونه های مورد بررسی و سطوح مختلف شوری اختلاف معنی داری در سطح 5% داشتند. با وجود این اختلاف معنی داری در قوه نامیه بذرها، طول ریشه چه و ساقه چه بین تیمارهای شاهد وmM 50 مشاهده نگردید. با افزایش میزان شوری عوامل فوق به شدت تحت تاثیر قرار گرفتند. اثر متقابل گونه و شوری نیز در سطح 1% معنی دار بود. گونه Nepeta binaludensis تاmM 200 نمک بخوبی جوانه زد و اختلاف معنی داری در سطح 1% با شوریهای کمتر(50 و 100 میلی مولار) و نیز تیمار شاهد داشت. بررسی فوق نشان داد که حساسیت به شوری در گونه glomerulosa بیشتراز binaludensis است، به طوری که در این گونه تنها تعداد معدودی از بذرها در غلظت 150 میلی مولار نمک جوانه زدند. هیچ یک از دو گونه قادر به جوانه زنی درmM 250 نمک نبودند. نتایج همچنین نشان دادند، شوری تاmM 100 تاثیر معنی داری بر رشد ریشه چه و ساقه چه گونه binaludensis ندارد، در حالی که در گونه glomerulosa با افزایش شوری از 50 تا 100 میلی مولار رشد ریشه چه و ساقه چه به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد (تصویر شماره 1).
نتایج حاکی از آن است که تیمارهای نورو تاریکی تاثیری در جوانه زنی، رشد ریشه چه وساقه چه گونه‌های مورد بررسی ندارند. با وجود این بذرها در تاریکی بهتر از نور جوانه زدند (نمودار های شماره 1 و 2).
همچنانکه در نمودارهای فوق ملاحظه می شود قوه نامیه بذرهای دو گونه مورد بررسی حتی در تیمار شاهد نیز متفاوت است. نتایج حاصل از قوه نامیه نشان دادند که در بذرهای glomerulosa درصد بذرهای سخت و فاسد بیشتر از گونهBinaludensis می باشد. اما آنچه حائز اهمیت است مقایسه درصد کاهش فاکتورهای مورد بررسی در مقایسه با تیمارشاهد می باشد که در سطح 1% معنی دار بود.

 

منابع

1- نجف پور نوایی ، مهردخت. 1377. جمع آوری و شناسایی اکولوژیک گیاهان اسانس دارشامل Nepeta ، Thymus و Mentha
2- موسوی آلاشلو، سید ابراهیم. 1378. جمع آوری و شناسایی گیاهان دارویی خراسان. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.
3- قلیچ نیا، حسن. 1382. بررسی پراکنش و اکولوژی 36 گونه گیاهی اسانس دار در استان مازندران. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. شماره 13. صفحات 81-93


The Effect of Salt stress on germination and seedling growth of Nepeta binaludensis and Nepeta glomerulosa

Effects of different levles of salt stress (0, 50, 100, 150, 200, 250 mM Nacl) on seed germination, Radicle and shoot length for two medicinal species (N. binaludensis and N. glomerulosa) was studied in controlled condition (Temperature 20ْ C). Results showed that increased salt levels caused germination percentage and other parameters. N. binaludensis was more resistant species than N. glomerulosa. Both of species didn't germinate in 250 mM NaCl.
Key words: Nepeta binaludensis, N-glomerulosa, salt stress

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

بررسی برخی مسائل زراعی ، فنولوژیكی و اكولوژیكی گیاه دم شیر
روح الله دستور و امیرحسین عباس زاده زشكی

خلاصه

گیاه دارویی دم شیر با نام علمی Leonures cardiaca از گیاهان ارزشمند، ولی ناشناخته تیره نعناع ، در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته و با كشت آن در كلكسیون جهاددانشگاهی كاشمر مراحل فنولوژیكی به‌صورت مشاهده‌ای ثبت و اطلاعات زراعی و اكولوژیكی این گیاه بومی ایران از منابع استخراج گردید. این گیاه چند ساله كه بومی مناطق سرد تا معتدل است به دو صورت بهاره و پاییزه عموماً با بذر تكثیر 1 هفته پس از كاشت جوانه‌زنی داشته (15 مهرماه) و در دو نوبت اوایل مرداد و آذر به گلدهی می‌رسد. این گیاه در اواخر مرداد ماه به بذر نشسته و نیمه دوم دی ماه وارد مرحله روزت می‌گردد.
واژه‌های كلیدی : روزت ـ فنولوژیكی ـ دم شیر
 

مقدمه

شناخت گیاهان دارویی بومی ایران و اهلی نمودن آنها از مراحل بنیادی توسعه و ترویج این گیاهان محسوب می‌شوند بنابراین جهت نیل به این هدف گیاه دم شیر با خاصیت مقوی قلب و اعصاب و رفع بیماریهای خاص زنان كه از جایگاه ویژه‌ای در اروپا ، آمریكا و چین برخوردار شده است (1و2) و می‌تواند عصاره الكلی آن مؤثرتر از سنبل طیب آثار آرامبخشی خود را در ناراحتیهای با منشأ عصبی نشان دهد.(2)
 

مواد و روشها

جهت بررسی شرایط سازگاری گیاه با اقلیم كاشمر (سرد و خشك) براساس مدل كوپن و نیز جمع آوری اطلاعات فنولوژیكی گیاه كرتهایی در ابعاد 4- در سه تكرار آماده و بعد از اجرای شخم، تسطیح، فاروكشی به كشت بذری گیاه به صورت پاییزه اقدام گردید.
كشت بدون استفاده از كود شیمیایی و تنها از 3 كیلوگرم كود دامی در هر مترمربع جهت اصلاح خاك استفاده شد. عملیات وجین به علت رشد كند گیاه سه بار در فصل صورت گرفت. مدار آبیاری نیز با توجه به نیاز بالای گیاه 5 روز در نظر گرفته شد. سپس اطلاعات فنولوژیكی به‌صورت مشاهده‌ای در واحد زمان ثبت گردید.


 

نتایج و بحث

اگرچه این گیاه بومی مناطق معتدل تا سرد می‌باشد، اما قدرت سازگاری گیاه را با تأمین رطوبت لازم می‌توان تا حد زیادی افزایش داد. (هر چند ارتفاع گیاه در كشت الگو از ارتفاع گزارش شده در مناطق بومی (5/2ـ1 متر) كمتر گردید (5/0 متر).
تولید ساقه‌های چوبی و نیز آفتاب سوختگی برگها در تابستان از سایر نتایج این كشت بود كه البته خسارت آفتابسوختگی قابل توجه نبود.
جوانه‌زنی این گیاه برحسب كشت بهاره یا پائیزه یك تا دو هفته پس از كاشت خواهد بود كه در كشت پاییزه جوانه‌زنی یك هفته پس از كاشت در (15 مهرماه) گزارش گردید. برگهای اولیه گیاه (كوتیلدونی) 10 روز بعد (اواخر مهرماه) ظاهر می‌گردند.
اواخر آبان گیاه وارد مرحله ساقه دهی شده و اوایل آذر به گلدهی می‌رسد (مرحله برداشت) در بهار گلدهی در مردادماه تكرار می‌گردد. این گیاه اواسط مرداد ماه به بذر نشسته و تا اواخر مرداد رسیدگی بذر خود را پوشش قهوه‌ای رنگ كامل می‌كند.
این گیاه در نیمه دوم دی ماه وارد مرحله روزت می‌‌گردد و در اواخر اسفند رشد مجدد خود را از سر می‌گیرد.
سایر اطلاعات اقلیمی و زراعی گیاه استخراج شده از منابع دیگر به شرح ذیل است:
اكولوژی: این گیاه چند ساله در مناطق معتدل و سرد بهترین عملكرد و رشد را خواهد داشت، اما در مناطق دیگر هم قابل كشت است.
هرچند گیاهی آفتابدوست است، اما در مناطق سایه و به ویژه نیمه سایه هم به‌خوبی رشد می‌كند. خاكهای با بافت متوسط تا سنگین را پسندیده، اما در خاكهای فقیر نیز به رشد خود ادامه می‌دهد (3).
نیاز آبی گیاه نسبتاً بالا بوده (رطوبت پسند) و آبیاری منظم به ویژه در مراحل ابتدای رویش گیاه ، تشكیل ساقه و مرحله ظهور گلها اهمیت بیشتری دارد. دمای مناسب جوانه‌زنی آن 15ـ10 درجه و دمای مناسب رشد آن 25ـ20 درجه می‌باشد. (1)
زراعت: از روشهای تكثیر این گیاه بذر ، تقسیم بوته و قلمه می‌باشد كه البته منابع كشت بذری را بیشتر توصیه نموده اند. (3)
این گیاه به‌صورت مستقیم و ردیفی كشت گردیده و زمان كشت آن به‌صورت بهاره نیمه دوم اسفند و پاییز در مهرماه می‌باشد. زمان برداشت گیاه در موقع گلدهی بوده كه سرشاخه‌ها برداشت شده به كمك دمای طبیعی یا خشك‌كن بلافاصله می‌بایست خشك شوند. عملكرد گیاه 1000ـ800 كیلو ذكر شده است (2).

سپاسگزاری

به این وسیله از همكاری جهاد دانشگاهی كاشمر ، مركز آموزش جهاد كشاورزی سمنان و كلیه اساتیدی كه در این بررسی ما را یاری نمودند كمال تقدیر و تشكر بعمل می‌آید.

منابع

1- Pragurati,Purohit , Sharma,kumar,2003, Ahand book of medicind plant page 311.
2- internet , website. http://www.pfaf-org
3- An-chevallier , 1996,The encyclopdia of medicinal plants , 224-225.


The Investigation of fenology and Ecology and cultivation
of mather wort

Roohollah Dastoor , Amir hossien Abasadeh zoshki.
Semnan , the center of edgucation , Jahad keshavarzi
Email : scoter2us@yahoo.com

Abstract
The mother wort is valuable plant but unknown in Labiateae family. This plant culted in kashmars Gahad collage and carried out for characterisities fenology observatively and other information gather of the sources seeds grows after one , weeke of cultivation (first october) and to flower in the end of July and to seed in the middle Agust this perennial plant caltivated by seed in Autumn and Spring directly.
Keywords: Ecology, cultivation, mather wort

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

روش كاشت گیاه به لیمو Lippia citriodora)) و عملكرد آن در استان همدان
همایون خیری1، كیوان صفی خانی1 و علی براتی 1
كارشناسان مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی همدان
همدان - كیلومتر 5 جاده تهران- مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی همدان ص پ- 887-65155
 

خلاصه

گیاه به لیمو به نام علمی Lippia citriodora از خانواده Verbenaceae گیاهی بومی آمریكای جنوبی، شیلی، پرو و آرژانتین می‌باشد و این گیاه به علت خواص دارویی و عطر و طعم مطبوع آن به كشور وارد و در مناطق شمالی كشور توسط شركتهای تولید كننده گیاهان دارویی به‌صورت محدود كشت گردیده است. این تحقیق با هدف جمع‌آوری اطلاعات مربوط به روشهای كشت و تكثیر و بهره برداری از این گیاه در استان همدان به اجرا در آمده است. با عنایت به اینكه استان همدان از لحاظ طبقه‌بندی اقلیمی جزء مناطق سرد و خشك محسوب می‌گردد كشت این گیاه (به لیمو) با تعدادی عوامل محدود كننده طبیعی مواجه می‌گردد كه سعی شده با بكار بردن تكنیك محافظت قسمتهای طوقه و ریشه از سرما و تعیین بهترین زمان برداشت و فاصله ردیف و بوته جهت ایجاد حداكثر بازده اقدام گردد.
واژه‌های كلیدی: Lippia citriodora، به لیمو، عملكرد

 

مقدمه

تولید گیاهان دارویی به روش زراعی به دو طریق جنسی و غیر جنسی انجام می‌گیرد كه روش تكثیر جنسی در گیاه به لیمو كاشت بذر و روش تكثیر غیرجنسی آ‌ن ازدیاد به وسیله قلمه چوبی می‌باشد (روش غیرجنسی كاربردی‌تر است.) به منظور بالا بردن بازده تولید از نظر كمی(افزایش میزان تولید در واحد سطح) و از نظر كیفی (بالا بردن میزان ماده موثر) تا حد امكان می‌باشد. با توجه به توانهای بالای كشور جهت كاشت و تولید گیاهان دارویی مختلف با مقادیر مناسب ماده موثر، تولید داروهای گیاهی با كیفیت مناسب و مطابق با استانداردهای بین المللی امكان پذیر بوده و گیاه مورد نظر نیز از این قاعده پیروی می‌نماید
گیاه به لیمو كه به نام كاشف آن پزشك و گیاهشناس Lippi نامگذاری شده دارای 9/0% تا 5/1% اسانسهای سیترال لیموتن و ژرانیول است كه این اسانسها بیشتر ‌در مركبات نیز وجود دارند. از هر 100 كیلوگرم برگ و سر شاخه تر گیاه به مقدار 510 گرم از اسانهای فوق استخراج می‌گردد و خواص درمانی گیاه شامل برطرف كننده دردهای عصبی، پایین آورنده تب، مقوی معده و ضد تشنج می‌باشد.
 

مواد و روشها

در سال 1376 یك گلدان گیاه به لیمو از موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع به باغ گیاهان دارویی همدان منتقل و نسبت به كشت آن اقدام گردید و در پاییز با تكثیر آن از طریق قلمه خشبی و ریشه‌دار كردن قلمه‌ها در گلخانه تعداد پایه‌ها افزایش داده شد و در سال 1378 با ایجاد مزرعه پایلوت به مساحــت 500 متر مربـع نسبت به كاشت گیاه با فواصل 1- متر و 1-8/0 متر و 1-7/0 متر اقدام و سر چین محصول برداشت گردید كه شامل چین بهاره (اواخر خرداد ماه) چین تابستانه (‌نیمه مرداد ماه) و چین پائیزه (اواخر مهر ماه) بود. همچنین در ابتدای آبانماه پس از سر برداری و هرس قوی گیاهان نسبت به پوشش بوته‌ها (طوقه پس از سر برداری و قسمت ریشه) با چهار روش 1- پوشش اطراف بوته با پلاستیك 2- پوشش اطراف بوته با خاكبرگ مخلوط با كود دامی 3- پوشش با مخلوط خاكبرگ و كود دامی و پلاستیك 4- بدون پوشش با شرایط طبیعی منطقه در 3 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت عملكرد هر دوره به‌صورت وزن تر و خشك ثبت گردید.
 

نتایج و بحث

طی سه سال تكرار طرح به‌صورت مشاهده‌ای و یادداشت‌ برداری در مورد بررسی عملكرد گیاه و پوشش گیاه و پوشش ریشه و طوقه گیاه جهت محافظت از سرمازدگی و یخبندان زمستانه بررسیها نشان داد كه در مرحله اول:
1- فواصل كاشت 1- متر و 1-8/0 متر و 1-7/0 متر فاصله ردیف بوته تاثیری در میزان عملكرد در واحد سطح نداشته و برداشت در واحد سطح تقریباً ‌یكسان بود، ولی در فاصله 1- متر بوته‌ها كیفیت محصول بالاتر بود.
2-بیشترین میزان برداشت محصول مربوط به چین اول بود که برابر با 45% كل محصول سالیانه بود ( از 13800 كیلوگرم برگ و سرشاخه تر تولیدی 6200 كیلوگرم) و همچنین این چین بهترین كیفیت را در میان سه بار برداشت سالیانه از لحاظ لطافت و شادابی برگها و سرشاخه‌ها به‌خود اختصاص داد.
3-از معدل 13800 كیلوگرم محصول تر، محصول خشك نهائی برابر 2800 كیلوگرم بود كه برابر 21% برداشت محصول تازه می‌باشد.
 

در مرحله بعدی ‌در مورد پوشش و محافظت گیاهان در مقابل سرما با استفاده از چهار روش در قالب طرح کاملا تصادفی نتایج زیر بدست آمد:

 

تجزیه واریانس

جدول شماره 1- تجزیه واریانس روشهای مختلف مورد استفاده برای محافظت پایه‌ها از سرما

با توجه به جدول فوق مشخص می‌شود که میان روشهای مختلف محافظت از سرما اختلافات بسیار معنی‌داری وجود دارد.

 

جدول شماره 2- نتایج مقایسه میانگین زنده مانی پایه‌های به لیمو در شرایط مختلف (آزمون چند دامنه‌ای دانکن5%=α)

 

1-پایه‌های به لیمو كه به‌وسیله خاكبرگ و كود دامی همراه با پلاستیك محافظت شدند 96% در فصل بهار جوانه زدند. (4% تلفات یخبندان).
2-پایه‌های به لیمو كه فقط با پلاستیك محافظت می‌شدند 56% در فصل بهار جوانه زدند (44% تلفات یخبندان).
3- پایه‌های به لیمو که توسط خاکبرگ و کود دامی محافظت شده بودند 35% در فصل بهار جوانه زدند.
4-پایه‌های به لیمو بدون پوشش محافظ پس از سربرداری 100% در اثر سرما و یخبندان از بین رفتند و هیچكدام در بهار سال بعد دوباره رشد ننمودند.
 

سپاسگزاری

بدین‌وسیله از كلیه همكاران در بخش منابع طبیعی به‌خصوص آقای نورعلی رجبی مظهر و خانم طیبه بختیاریان که در زمینه‌های مختلف کار نهایت همکاری را داشته‌اند کمال تشکر و امتنان رادارم.
 

منابع

1- زرگری، علی.1368. گیاهان داروئی جلد سوم.انتشارات دانشگاه تهران.


The method of cultivation on leamon plant (Lippia citriodora) and its function in Hamadan province
Homayon Khiry, Keivan Safikhani and Ali Barati
Hamadan Agricultural and Natural Resources Research Center
ksafikhani@yahoo.com

Abstract
Leamon plant (Lippia citriodora) belonging to family of verbenacea is endemic of southern America, Chili, Peru and Argentina. This plant has been imported in Iran because of its medicinal properties, fragrance and savory and it has cultivated in North region of country by producer companies of medicinal plants. This survey was carried out with the aim of data collection about the methods of cultivation, reproduction and exploitation of this plant in Hamadan province. In attention to that Hamadan province is a dry-cold region, cultivation of this plant is limited with numbers of natural factors. In this survey we have tried to obtain the maximum of function by using of protection technic of caudex roots against frostbitten and determination of this best time for harvest and the distance between row and stand.
Keywords: cultivation method, Leamon plant

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

تأثیر سطوح مختلف كودهای شیمیایی و آلی بر موسیلاژ و عامل تورم دانه و عملکرد گونه (Plantago ovata Forsk.)
اعظم خندان1 و علیرضا آستارایی2
1- دانشجوی كارشناسی ارشد 2- استادیار گروه خاك‌شناسی
 

خلاصه

در آزمایش گلخانه‌ای واكنش گیاه اسفرزه به كودهای آلی نسبت به كودهای شیمیایی به‌مراتب بیشتربود. بیشترین عملكرد دانه، كاه و كلش در جعبه تیمار كمپوست 8 تن در هكتار بدست آمد. بیشترین درصد موسیلاژ دانه در تیمارهای 4 تن كود گاوی
(5/49%) و کمپوست (4/41%) و بیشترین عامل تورم به‌ترتیب در تیمارهای TN1P2 و کمپوست 8 تن در هکتار مشاهده شد.
واژه‌های كلیدی: اسفرزه، كودهای شیمیایی، موسیلاژ

 

مقدمه

اسفرزه گیاهی علفی از تیره بارهنگ است. دانه این گیاه حاوی 10 تا 30% موسیلاژ است كه برای درمان سینه درد،كاهش كلسترول خون، ناراحتیهای مثانه و مجاری ادراری و كلیه‌ها بكار می‌رود(3و4). نوع و مقدار كود می‌تواند بر مواد مؤثر این گیاه تأثیر گذار باشد. تحقیقات در كشورهای مختلف با استفاده از كودهای شیمیایی و آلی نتایج متفاوتی را در رابطه با اسفرزه نشان داده است كه با توجه به خصوصیات فیزیكی و شیمیایی خاكهای مورد آزمایش و شرایط اقلیمی متفاوت است.
 

مواد و روشها‌

این تحقیق در قالب طرح كاملاً تصادفی با 9 تیمار در 3 تكرار به اجرا درآمد. تیمارها شامل: Tco4: كود گاوی 4 تن در هكتار، Tco8: كود گاوی 8 تن در هكتار،Tc4: كود كمپوست زباله شهری 4 تن در هكتار، Tc8: كود كمپوست 8 تن در هكتار،TN1P1: كود نیتروژنه 30 و فسفره 10 كیلوگرم در هكتار،TN2P1: كود نیتروژنه 60 و فسفره 10 كیلوگرم در هكتار،TN1P2: كود نیتروژنه 30 و فسفره 20 كیلوگرم در هكتار،TN2P2: كود نیتروژنه 60 و فسفره 20 كیلوگرم در هكتاربود. بذر گیاه در شرایط گلخانه در داخل جعبه‌های پلاستیكی به‌صورت دستپاش در دو ردیف به فاصله 13 سانتی متر كشت گردید. بعداز برداشت گیاه عملكرد دانه، کاه و کلش در بوته و جعبه مربوط به هر تیمار آزمایشی اندازه گیری شد.
موسیلاژ دانه از طریق جوشاندن دانه در اسید و سپس افزودن الكل اتیلیک و سرد کردن (5) و عامل تورم با افزودن آب مقطر و نگهداری به‌مدت 24 ساعت (1) اندازه گیری شدند.. مقایسه میانگین‌ها طبق آزمون چند دامنه‌ای دانكن در سطح احتمال 5% انجام گرفت.

 

نتایج و بحث

نتایج این پژوهش نشان داد كه كلیه مؤلفه‌های اندازه گیری شده در تیمارها افزایش معنی داری نسبت به شاهد داشتند. بیشترین عملكرد دانه (شكل شمارة 1)، كاه و كلش(شكل شمارة 2) در تیمارTc8 بدست آمد، درحالی‌که عملکرد دانه در تیمارهای 4تن کود گاوی و کمپوست و TN1P2 و TN2P2 مشابه بود. بیشترین میزان موسیلاژ دانه اسفرزه در تیمارهای Tco4 و Tc4 بدست آمد كه به‌ترتیب 5/49% و 4/41% نسبت به شاهد افزایش نشان داد (شكل شمارة 3). بیشترین عامل تورم در تیمار TN1P2 مشاهده شد كه نسبت به شاهد 8/57% افزایش داشت (شكل شمارة 4). در این تحقیق با توجه به مقادیر كود مصرفی و تأثیر آنها بر مؤلفه‌های اندازه گیری شده ، تیمارهای كود شیمیایی نیتروژنه 30 و فسفره 20 كیلوگرم در هكتار ومقادیر كودهای كمپوست زباله شهری و گاوی معادل 8 تن در هكتار پیشنهاد می‌شود. با توجه به مؤلفه‌های عملكرد دانه، كاه و كلش و درصد موسیلاژ كود آلی در مقایسه با كود شیمیایی برتری داشت. كودهای آلی با توجه به مقادیر مناسب N,P,K و فرم سولفور قابل استفاده در طول دوره رشد باعث تسریع اندام‌های رویشی و زایشی گیاه شده و خصوصیات كیفی گیاه دارویی اسفرزه را بهبود می بخشد (2).
 

منابع

1- ابراهیم زاده معبود، ح.، م. م. میر معصومی.، س. م. فخر طباطبایی. 1377. اثر عوامل اقلیمی- خاكی بر میزان بذر اسفرزه،بارهنگ و پسیلیوم. اقتصاد كشاورزی و توسعه. شماره 22.
2-Bajiya, H. S. 1994. Response of fenugreek to phosphorous and sulfur. M.SC. (Ag) Thesis, Rajasthan Agricultural university, Bikaner.
3-Basudehradun, B. D., S. Bisha and S. Manhendrapol. 1989. India Medicial plants. 1-5:1-1033. Today and Tomorrow-s pub.
4-Chadho, K. L and G. Rajender.1995. Advances in Horticulture Medicinal and Aromatic plants. Vol 11. Maldorta. pub. New Delhi.
5-Kalyanasundaram, N. K., P. B. Patel and K. C. Dalal, 1982. Nitrogen need of Plantago ovata Forsk. In relation to the available nitrogen in soil. Indian Journal agriculture Science. 52: 240-2.



Effect of organic and inorganic fertilizers on mucilage and swelling of seed and yield of Plantago ovata Forsk.
Aazam Khandan , Ali Reza Astaraei
Ferdowsi university of mashhad.
aazam_khandan@yahoo.com Email :

Abstract
In the green house experiment indicated that yield of Plantago ovata in organic fertilizers were higher than inorganic fertilizers. Grain and straw yields per box were highest in 8 t/ha municipal waste compost. Percentage of mucilage were highest in 4 t/ha cow manure (49.5%) and compost (41.4%). Swelling were highest in TN1P2 and 8 t/ha municipal waste compost.
Keywords: Organic and inorganic fertilizers , seed swelling and mucilage , yield , Plantago ovata

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

معرفی برخی از آفات باغ گیاهان دارویی بوعلی سینا در همدان
محمد خانجانی1 و مجید میراب بالو1
گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا
Khanjani@basu.ac.ir
 

خلاصه

باغ گیاهان دارویی بوعلی سینا در سال 1374 دایر شده است. در حال حاضر گیاهان مختلفی در آن کشت می‌شود. برخی از آفات این باغ در طول سالهای زراعی 81 تا 1383 مطالعه گردید و گونه‌های متعددی از روی گیاهان مختلف موجود در باغ گیاهان دارویی به قرار زیر جمع آوری شد: مرزنگوش (Origanum majorana)، Aphis gossypii (Glover)؛ برازمیل، Lygus pratensis L.؛ اسطوخدوس (Lavandula sp.)، Tetranychus urticae Koch. و Helix adspersa؛ پونه (Angelliaca spp.)، Oxycarenus pallens؛ بومادران (Achillea millefolium)، Phylotrata arta؛ زوفا (Hyssopus algustifolius M.B.)، Phylotrata arta؛ مفرا (Nepbta crista)، Lygus rugulipennis Popp. و P. arta و Thrips tabaci؛ آویشن، O. pallens؛ آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boishh.)، Plagionotus floralis (Pall)؛ بابونه (Anthemis nobilis)، Aphis fabae Scop. و Phylotrata arta؛ کرچک (Ricinus communis)، Lygus rugulipennis Popp.، نعناع(Mentha piperata)، Aphis gossypii (Glover) و Thrips tabaci Lind.، نعناع و ملیس(Mentha piperata and Melissa officinalis L.)، Liriomyza trifolii Burgess.
واژه‌های كلیدی: گیاهان دارویی، آفات، همدان

 

مقدمه

آشکار شدن اثرات جانبی داروهای شیمیایی، سبب شده که استفاده از گیاهان دارویی بسیار مورد توجه قرار گیرد. در این رابطه در کشورهای صنعتی و پیشرفته استقبال بیش از مناطق دیگر بوده است. گیاهان دارویی در سالهای اخیر، در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته و در همین راستا باغ گیاهان دارویی بوعلی سینا در تیر ماه 1374 در همدان دایر شده است. گیاهان کاشته شده در این باغ با شرایط آب و هوایی همدان سازگاری داشته و به خوبی در آن استقرار پیدا کرده است. با توجه به قدمت کوتاه مدت، حشرات و کنه‌های متعددی در نقش گیاهخوار در روی آن استقرار پیدا کرده است. از آنجایی که کاربرد سموم آفت کش به دلیل انتقال مواد شیمیایی آفت کش در عصاره تغلیظ شده (دارو)، اثرات سوء و زیان باری به دنبال دارد، بنابراین شناسایی عوامل گیاهخوار این باغ نقش بسیار مؤثری در مدیریت کنترل تلفیقی آفات آن دارد.
 

مواد و روشها

به منظور جمع آوری حشرات و کنه‌ها در باغ گیاهان دارویی بوعلی سینا طی فصول زراعی 81-1383 به‌طور منظم، دو هفته یکبار از بوته‌های کاشته شده به وسیله تور حشره گیری به صورت 20 تور در دو قطر مزرعه از قطعات اختصاص یافته به هر یک از گیاهان برداشت و داخل پاکت کاغذی قرار داده شدند. در آزمایشگاه برخی حشرات جمع آوری شده را در الکل 70 درصد انداخته و برخی دیگر نیز اتاله شدند و از ژنیتالیای خارجی عده‌ای از آنها نظیر سنهای خانواده Miridae پس از شفاف کردن، اسلاید میکروسکوپی تهیه گردید، زیرا این اندام مهمترین صفت افتراقی آنها می‌باشد و در تشخیص آنها اهمیت ویژه‌ای دارد. همچنین برخی از نمونه‌ها از جمله کنه‌ها به صورت مستقیم برگ کنی شد. از کنه‌ها پس از شفاف سازی در لاکتوفنل، از آنها اسلاید میکروسکوپی تهیه شد. از آنجایی که شناسایی کنه‌های گیاهخوار خانواده Tetranychidae بر مبنای شکل آئدگوس کنه نر انجام می‌گیرد، بنابراین برای مشاهده بهتر این اندام از قسمت پهلویی فرم نر اسلاید میکروسکوپی تهیه شد و در شناسایی این کنه‌ها از کلید میر (1987) استفاده شد. در آزمایشگاه، نمونه‌ها تفکیک و با استفاده از منابع مختلف علمی نسبت به شناسایی آنها اقدام گردید (2و4).
 

نتایج و بحث

آفات یکی از عوامل محدود کننده رشد و تولید باغ گیاهان دارویی استان همدان می‌باشد. برخی از گونه‌های شناسایی شده به ترتیب نوع گیاه میزبان به قرار زیر می‌باشد:
مرزنگوش (Origanum majorana)، Aphis gossypii (Glover)؛ برازمیل، Lygus pratensis L.؛ اسطوخدوس (Lavandula sp.)، Tetranychus urticae Koch. و Helix adspersa؛ پونه (Angelliaca spp.)، Oxycarenus pallens؛ بومادران (Achillea millefolium)، Phylotrata arta؛ زوفا (Hyssopus algustifolius M.B.)، Phylotrata arta؛ مفرا (Nepbta crista)، Lygus rugulipennis Popp. و P. arta و Thrips tabaci؛ آویشن، O. pallens؛ آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boishh.)، Plagionotus floralis (Pall)؛ بابونه (Anthemis nobilis)، Aphis fabae Scop. و Phylotrata arta؛ کرچک (Ricinus communis)، Lygus rugulipennis Popp.، نعناع(Mentha piperata)، Aphis gossypii (Glover) و Thrips tabaci Lind.، نعناع و ملیس(Mentha piperata and Melissa officinalis L.)، Liriomyza trifolii Burgess. در میان گونه‌های جمع آوری شده T. urticae، T. tabaci و L. rugulipennis از انبوهی و دامنه میزبانی بیشتری برخوردار بودند. کنه تارتن دولکه‌ای شاید یکی از پلی فاژترین گونه‌های گیاهخوار از رده عنکبوت مانندهاست (4) که در روی اسطوخدوس یافت می‌شود. سنک لیگوس (Lygus pratensis L.) دارای 432 میزبان شناخته شده در بیش از 100 خانواده گیاهی می‌باشد (1 و 3). با عنایت به قدمت باغ گیاهان دارویی، در حال حاضر گونه‌های گیاهخوار معرفی شده خسارت اقتصادی ندارند.
 

منابع

1- خانجانی، م. و کلافچی، م. 1382. شناسایی مقدماتی آفات یونجه بذری همدان و بررسی بیولوژی گونه‌های غالب. دانش كشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، 13(2): 89-101.
2-Bei- Beinko, G. Ya. 1955. Keys to insects of the european USSR. Agricultural Entomology. Agricultural litterature, Govement Publisher, Moscow, 616 pp. (In Russian).
3-Holopainen, J. K. , Varis, A. L. 1991. Host plants of the European tarnished plant bug Lygus rugulipennis Poppius (Het., Miridae). J. App. L Ent.111: 484-498.
4-Meyer (Smith), M. K. P. 1987. African Tetranychidae (Acarirostigmata), whit references of the world genera. Republic of South Africa, Department of Agriculture and Water Supply, Entomology Memoiy, 69 : 22-74.


A Study on some pests of Bu-Ali Sina medical garden in Hamadan
Mohammad Khanjani , Majid Mirab baluo
Department of plant protection, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University.
Khanjani@basu.ac.ir Email :

Abstract
Medical plant garden of Bu-Ali Sina has stablished in 1995. At present different medical plants are planted in this garden. Study on phytophagous insects and mites was carried out 2002-2004. In this study 13 species were collected. Their scientific name are as follow:
Mentha piperata: Thrips tabaci Lind. and Aphis gossypii (Glover), Origanum majorana (Aphis gossypii (Glover), Lavandula sp. (Tetranychus urticae Koch.), Angelliaca spp. (Oxycarenus pallens), Ricinus communis (Lygus rugulipennis Popp.), Anthemis sp. (Aphis fabae Scop. and Phylotrata arta), Thymus serphyllum (O. pallens), Perovskia abrotaloides Karll (Lygus pratensis L. and Helix adspersa), Hyssopus algustifolius M.B. (yellow flea), Nepbta crista Willd (Lygus rugulipennis Popp. and P. arta), Zataria multiflora Boishh. (Plagionotus floralis (Pall), Mentha piperata and Melissa officinalis L. (Liriomyza trifolii Burgess), Achillea millefolium (Thrips tabaci and Phylotrata arta).
Keywords: Pests (insects & mites), Bu-Ali Sina, Medical plant garden

[ چهارشنبه 21 فروردین 1387 - 06:04 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

+ گیاهان دارویی در ایران سابقه ای دیرینه دارد اما دنیا از ما جلوتر است
+ ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی همکاری می کنند
+ ایران منبع غنی گیاهان دارویی در جهان است
+ استاد ژاپنی : ایران سرشار از منابع گیاهان دارویی است
+ تور "زعفران، گیاهان دارویی و پسته" ایران برگزار می شود
+ مصرف خودسرانه گیاهان دارویی احتمال بروز مسمومیت را افزایش می دهد
+ امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
+ بازاریابی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه پایدار
+ همایش منطقه ای شكوفایی و نوآوری در گیاهان دارویی
+ بررسی اقتصادی تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران
+ مزیت نسبی تولید و صادرات كتیرای مفتولی وكتیرای خرمنی
+ گیاهان دارویی در ایران و جهان
+ بررسی اقتصادی تولید چند قلم عمده گیاه دارویی (هزینه‌ها و درآمدها)
+ مزیت نسبی تولید و صادرات باریجه و آنغوزه
+ بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)

---

صفحات :
1 2 3 4 5 6 7 ...