راهكارهای كاربردی در تولید، فرآوری و تجارت عصاره و اسانس‌های خوراكی و دارویی.

محمود باقری
رئیس مركز تحقیقات صنایع غذایی ایران و شركت بین المللی طعم شناسی و فرمولاسیون
صنایع غذایی و مشاور مركز خدمات فناوری شركت شهركهای صنعتی خراسان
 

در جهان امروز در قرن اخیر همة دانشمندان به زبارتهای ناشی از مصرف مواد شیمیایی، داروهای مصنوعی، سموم شیمیایی و مواد افزودنی و نگهدارنده سنتتیك و اسانس ها و طعم های مصنوعی كاملا پی برده اند و بروز انواع سرطانها و بیماریهای مختلف تایید كننده این موضوع می باشد لذا كشورهای پیشرفته كه دارای امكانات تحقیقاتی گسترده ای در مورد شناسائی این مواد مضر بوده اند تصمیم گرفته اند از چند سال اخیر كلیة مواد مصرفی شیمیایی را در مواد غذایی، دارویی و آرایشی و بهداشتی بتدریج حذف نمایند و كشورهایی مانند آمریكا، انگلستان، فرانسه، آلمان در تولید فرآورده‌های مورد نظر پیشرفتهایی داشته اند و گروه هربالها را به چند برابر قیمت بفروش می رسانند و در چند سال آینده طی برنامه ریزی انجام شده كلیة مواد شیمیایی مصنوعی را كه برای سلامت انسان مضر است از جامعة‌خود حذف نموده و فقط جهت كشورهای جهان سوم بمنظور كسب درآمد مواد شیمیایی را توصیه می نمایند و هر روزه شاهد هستیم كه كارخانجات دارویی شیمیایی در كشورهای پیشرفته به قیمت خیلی ارزان بعنوان ماشین آلات دست دوم بخصوص در آمریكا به كشورهای فقیر و عقب مانده بفروش میرسد.
كشور ما كه یكی از غنی ترین منابع گیاهی از نظر مقدار و تنوع را در سطح جهان دارا می باشد و از نظر شرایط جغرافیایی و آب و هوایی هم بهترین گونه‌ها را با بالاترین مادة موثره در اكثر نقاط كشور پوشش داده است در تامین گیاهان دارویی پیشتاز میباشد، اگر چه با داشتن بوعلی سینا كه بنیانگذار طب گیاهی در ایران و جهان میباشد افتخاراتی برای كشور ما بدست آمده است ولی متاسفانه فقط شعار نام او برای ملت ایران باقی مانده است و به آن اكتفا نموده ایم چرا كه هیچگونه فعالیتی كه مبنی بر حمایت از تحقیقات كاربردی اعم از كشت و داشت و برداشت استخراج، آزمایشات فیزیولوژیكی، بیولوژیكی و بازار یابی و غیره نشده است و تنها به جمع آوری بعضی از گونه‌ها و كشت‌های محدود بسنده شده است و بی توجهی و عدم حمایت به این مسئله هم باعث دلسردی این گروه شده است.
آمارهای جهانی كه تایید كنندة مصرف بالای عصاره‌های گیاهی از جمله سافرانول در زعفران، عصارة سیر، عصارة گل گاوزبان و دهها عصاره مفید دیگر بوده است بجز مادة‌ اولیه آنها كه از ایران است ارزش افزوده و منافع آن نصیب كشورهای پیشرفته شده است و متاسفانه مصرف اسانسهای مصنوعی پرتقال، موز، توت فرنگی، لیمو و رنگهای مصنوعی در پفك و غیره همگی دلیل بر دور شدن ما از این مواد حیاتی گیاهی و با ارزش است و سلامتی جامعه خود را هم به خطر انداخته ایم و بعنوان یك هشدار اعلام میكنم هم اكنون كشورهایی كه پی به ارزش گیاهان دارویی برده اند در صدد كشت و پرورش آنها در سایر كشورهای فقیر شده اند و سعی می نمایند با تحریم‌های خود این ذخیرة ناچیز گیاهان دارویی ایران را هم از بین برده تا نه تنها ارزش اقتصادی آن نصیب ملت ایران نشود بلكه سلامتی آنها هم بخطر افتد تا بازار خوبی برای مصرف داروهای شیمیایی آنان گردد چرا كه از خواب بودن ما و عدم توجه به این ماده حیاتی حداكثر بهره را خواهند برد.
هر ساله حدود 45 درصد ضایعات كشاورزی از جمله سبزیجات كه خود میتواند بهترین رنگ طبیعی كلروفیل را بدست آورد از یك طرف و استخراج رنگ قرمز طبیعی چغندر قرمز و یا تهیه عصاره از پیاز كه هزاران تن آن دچار ضایعات می شود و دهها مورد دیگر كافی نیست كه ما بعنوان هشدار موضوع را جدی بگیریم و به این مسئله حیاتی بعنوان یك موضوع ریشه ای توجه نمائیم.
لذا پیشنهاد میگردد با ایجاد یك مركز تحقیقات كاربردی در مورد دستیابی به تكنولوژی كاربردی عصاره و استخراج رنگها و اساسنهای طبیعی و دستیابی به بازار جهانی و ارتباط با مراكز تحقیقاتی بیمارستانها و دانشگاههای داروسازی و انجام آزمایشات بیولوژی و فیزیولوژی بر روی موشهای آزمایشگاهی از اثرات مفید عصاره‌های گیاهی استفادة مطلوب برده و با ارزش افزوده بالا صنایع غذایی و دارویی كشور را در جهت حفظ سلامت جامعه و صادرات آن به كلیة كشورهای پیشرفته تقویت نموده و كشور جمهوری اسلامی ایران از ارزش افزودة بالای آن بهره مند گردد و در تصویب قوانین كشور و آگاهی مسئولین مربوطه گامهای زیر بنائی برداشته شود و انشاالله خواهیم دید تولید عصاره‌های گیاهی و توجه به خواص گیاهان دارویی اگر از نظر منافع مادی و معنوی از استخراج نفت بالاتر نباشد كمتر نخواهد بود. زیرا كه یك روز منابع نفتی تمام خواهد شد ولی پرورش گیاهان دارویی و تولید عصارة آنها و مصرف آن در بهداشت جهانی قطعا موثر خواهد بود و هر روز بر اهمیت آن بیشتر پی برده خواهد شد.

[ چهارشنبه 29 اسفند 1386 - 09:03 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : چهارشنبه 29 اسفند 1386 - 09:03 ق.ظ]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

+ گیاهان دارویی در ایران سابقه ای دیرینه دارد اما دنیا از ما جلوتر است
+ ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی همکاری می کنند
+ ایران منبع غنی گیاهان دارویی در جهان است
+ استاد ژاپنی : ایران سرشار از منابع گیاهان دارویی است
+ تور "زعفران، گیاهان دارویی و پسته" ایران برگزار می شود
+ مصرف خودسرانه گیاهان دارویی احتمال بروز مسمومیت را افزایش می دهد
+ امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
+ بازاریابی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه پایدار
+ همایش منطقه ای شكوفایی و نوآوری در گیاهان دارویی
+ بررسی اقتصادی تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران
+ مزیت نسبی تولید و صادرات كتیرای مفتولی وكتیرای خرمنی
+ گیاهان دارویی در ایران و جهان
+ بررسی اقتصادی تولید چند قلم عمده گیاه دارویی (هزینه‌ها و درآمدها)
+ مزیت نسبی تولید و صادرات باریجه و آنغوزه
+ بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)

---

صفحات :