[ یکشنبه 22 بهمن 1385 - 02:02 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : یکشنبه 22 بهمن 1385 - 02:02 ق.ظ]

روس ها اعتقاد زیادی به دارو های گیاهی دارند بطوری که بیشتر تبلیغات دارویی از این مسئله استفاده کرده و چنین نشان می دهند که داروی آنان ریشه گیاهی دارد. این اعتقاد از قدیم الایام در روسیه وجود داشت و حاکمان ثروتمندان با ختصاص بخشی از املاک خود به کشت گیاهان مختلف دارویی ، تامین دارو های مورد نیاز خود و اطرافیان را فراهم می ساختند.
در خال خاضر در مسكو پنج باغ از این نوع وجود دارد. كهن‌ترین آنها در سال 1706 به دستور پتركبیر ساخته شد و در آن، گیاهان دارویی مختلف زیر نظر فرهنگستان پزشكی و جراحی پرورش می‌یافت و محصولاتش در عطاری‌های مسكو به فروش می‌رسید.
در 1805 این باغ تحویل دانشگاه مسكو گردیدو در سال‌های بعد به تدریج با افزوده شدن گیاهان اروپایی، آسیایی، آمریكایی و دیگر نقاط جهان مجموعه‌ای بی‌نظیر در آن گرد آمد. بعد از جنگ جهانی دوم، باغ جنبه‌ گردشگاهی نیز پیدا كرد.
در 5/6 هكتار باغ گیاهی دانشگاه دولتی مسكو بیش از 300 نوع گیاه مختلف دارویی، صنعتی، آرایشی و غیره پرورش می‌یابد. این باغ در منطقه ودنخا قرار دارد و از طریق ایستگاهی كه به نام همین باغ – باتانیچسكی ساد – موسوم است می‌توان به آنجا رسید.

در همین منطقه، باغ گیاهی دیگری نیز وجود دارد كه 360 هكتار مساحت آن است و توسط فرهنگستان علوم روسیه اداره می‌شود در این باغ بیش از 16 هزار نوع گیاه مختلف از جمله 4100 نوع درخت، بوته و غیره وجود دارد.در سال 1950 باغ بزرگ دیگری در نزدیكی ساختمان اصلی دانشگاه دولتی مسكو ساخته شد كه 33 هكتار مساحت دارد و در آن بیش از 2500 نوع گیاه و درخت دارویی، صنعتی و غیره در آن كشت شده است. غیر از آنچه گفته شد دو باغ گیاهی دیگر نیز وجود دارد كه از آنها نیز استفاده‌های علمی و پزشكی می‌شود.

مقاله استاد دانشگاه آزاد زاهدان در كنفرانس بین‌المللی گیاهان دارویی و معطر پذیرفته شد

زاهدان ، خبرگزاری جمهوری اسلامی ‪۸۵/۱۱/۱۱

داخلی. علمی. تحقیقی.

روابط عمومی دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان اعلام كرد: مقاله ارایه شده توسط عضو هیات علمی این دانشگاه در كنفرانس بین‌المللی گیاهان دارویی و معطر تركیه پذیرفته شد.

بر اساس گزارش روز چهارشنبه این روابط عمومی، مقاله "حمیدرضا گنجعلی" استاد این دانشگاه باموضوع "بررسی اثر تراكم وتاریخ كشت برروی سیاهدانه‌ها " به این كنفرانس ارایه شده بود.

این گزارش حاكیست: هیات علمی این كنفرانس پس از بررسی مقاله‌های ارایه شده، مقاله این استاد گروه كشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان را برای شركت در همایش پذیرفته است.

كنفرانس بین‌المللی گیاهان دارویی و معطر در روزهای ‪ ۹تا ‪ ۱۴اردیبهشت ‪۸۶ برابر با ‪ ۲۹آوریل تا چهارم می‪ ۲۰۰۷به میزبانی كشور تركیه برگزار می‌شود.

این همایش با هدف شناخت بیشتر نسبت به این رشته جدید و بررسی راه‌های علمی و تحقیاتی برگزار می‌شود.

قابلـیت ردیـابی مواد اولیه گیاهی

قوانـین جـدید WHO و مقـررات اتحـادیه اروپا در خصـوص قابلـیت ردیـابی مواد
 اولیه گیاهی: فرصتی برای اصلاح كیفیت و سلامت مواد اولیه گیاهان داروئی

Betti, G.*, Schmidt, M. **, and Thomsen, M. ***

* Medicinal and Aromatic Plants R&D, 2000 Rte des Lucioles, F-06901 Sophia Antipolis, France
** Herbresearch, Im Westfeld 29, D-33428 Harsewinkel, Germany
*** Graduate School of Integrative Medicine, Swinburne University of Technology, Melbourne, Australia

مقـدمـه
 درحال حاضر هنوز گیاهانی که کشت می شوند و یا بصورت وحشی جمع‌آوری میگردند در شرایط كاملاً خارج از كنترل میباشند  .(Lange 2004)احتمال تقلب، تنها یك طرف مشكل است، موضوع اثرات و سمیت گیاهان دارویی وقتی میتواند مورد بحث قرار گیرد كه مسئله تركیبات و تكرار پذیری كیفیت مورد نظر آن حل شده باشد. همچنین چنانچه در اثر كیفیت نازل گیاهان، عوارض زیان‌آوری حادث گردد، افرادی كه با عدم انجام كنترلهای مناسب در همان ابتدا عملاًًً عامل بروز مشكل شدند به همان اندازه زیان خواهند دید كه تولیدكنندگانی كه اصرار بر كنترل كیفیت دارند. دستورالعمل جدید درمورد جمع‌آوری گیاهان به عنوان مواد اولیه توسط كشورهای اتحادیه اروپا اخیراً به اجرا گذاشته شده است. دستورالعمل‌های اتحادیه اروپا به شماره178/2002/EC  وNTA Vol 2B Ed.July 2003  قابلیت ردیابی مواد اولیه گیاهی را برای استفاده در مواد غذائی و داروئی تنظیم كرده‌است و دستورالعمل WHO به عنوان GACP (روش كشت و جمع‌آوری مطلوب گیاهان) روشهای بهره‌برداری و جمع‌آوری گیاهان را تعریف كرده است (WHO 2003). درهردو راهبرد، قابلیت ردیابی و روش جمع‌آوری گیاهان، باید به طور واضح برای تمامی زنجیره تولید گیاهان دارویی تا داروهای گیاهی،از ابتدا تا انتهای محصول نهایی، انجام پذیرد.

عمده دستورالعملهای جدید عبارتند از:

• شناسائی قطعی بوتانیكی گیاهان دارویی 

• انتخاب رقمهای مناسب برای استفاده در محصولات نهائی

• كاهش خطرات ناشی از تقلب و بنابراین كاهش سمیت‌های نا خواسته

• بهبود تکرار پذیری اثرات بالینی گیاهان داروئی

• محافظت از محیط زیست

در اقدامی پیش رس، قبل از اجرای دستورالعملهای جدید، ما اقدام به برقراری ”روش ردیابی كیفی” (Traceability) كامل برای دسته‌ای از گیاهان دارویی نموده و به موازات آن بهترین رقمها را انتخاب كرده و در حد امكان ضوابط كشت بیو- ارگانیك را نیزرعایت نموده ایم .

شنـاسـایی قطـعی بوتانیـكی گیـاهـان

هیچ تضمینی وجود ندارد كه گونه ذكر شده بر روی لیبل بسته‌بندی محصولات، دقیقاً همان گونه‌ گیاهی باشد كه واقعاً در بسته‌بندی وجوددارد.

مثال: شیرین بیان Glycyrrhiza glabra

بعضاً گیاه شیرین‌بیان بالیبل Glycyrrhiza glabra Ph.Eur.در برخی از مناطق و خصوصاً بعضی مراودات تجاری، حاوی مقادیر كم و زیاد از سایر گونه های این گیاه و بویژه نوع روسی آن بنامG.uralensis  میباشد (Schöpk2003).
درپروژه تهیه این گیاه از ایران, رعایت ردیابی كیفی و استمرار كیفیت بالای شیرین‌بیان به راحتی قابل اجرا بوده است)

مثال :دم اسب Equisetum arvense

گونه‌های مختلفی تحت نام” arvense “(Hiermann 2003) جمع‌آوری میشوند كه بعضی از آنها  گونه‌های بالقوه سمی همانند Equsiteum palustreهستند(Veit 1987).  دستیابی به روش ردیابی گیاهEquiseteum arvenseیكی از بخش‌های بزرگ پروژه گروه تحقیقاتی ما بود كه به نتیجه رسید. گیاهی كه در حال حاضر توسط شركت   Herbresearchتولید میشود مطابق روش GACP (روش كشت وجمع‌آوری مطلوب گیاهان) در فرانسه كشت میگردد. تولید این گیاه در مزارعی كه صرفاً به گیاه دم اسب اختصاص داده شده است صورت میپذیرد و این محصول میتواند به روش بیو- ارگانیك، بدون استفاده از آفت‌كش‌ها و علف‌كش‌ها نیز تولیدگردد.
          
مثال: Eleutherococcus senticosus
مثالهای برجسته‌ای كه بیانگر نیاز به استانداردهای كیفی در شناسایی بوتانیكی گیاه باشد در مقالات مربوط به مراقبت‌های گیاهی به چشم میخورد. یكی از این نمونه‌ها، اختلاط گیاه Eleutherocococus senticosus با Periploca sepium میباشد، كه به علت سوء تعبیر نام گیاه  ”wu-jia-pi“ ، یك گیاه سنتی چینی بوده که البته به طور واضح نمونه‌ای  از عدم كنترل كیفی میباشد(Awang1996). بزرگترین خطری كه با چنین مسائلی پیش میآید عدم تطبیق لیبل بسته‌بندی با گیاه  محتوی آن بوده که منجر به بروز عوارض نا خواسته و خطرات احتمالی میگردد. یكی دیگر از پروژه‌های ما, بدست آوردن روش ردیابی كیفی این گیاه  بوده است. در حال حاضر تعداد مختلفی از این گیاه از نواحی گوناگون مورد بررسی قرار گرفته است.

مثالHarpagophytum procumbens :
اشتباه بوتانیكی در تشخیص گیاهان عموماً ‌بصورت عمدی بوده و بنا به دلایل اقتصادی و سیاسی میباشد. یك مثال واضح گیاه Devil's clow میباشد كه به استناد فارماكوپه اروپا گونه نامیبیائی گیاهHarpagophytum procumbens  است. ریشه های این گیاه به صورت عمدی با ریشه‌های یك گونه مشابه با نام Harpagophytum zeyheri كه در آنگولا رشد میكند مخلوط میشود. دلیل عمده این اختلاط رشد تقاضای ریشه گیاه  H.procumbensدر نامیبیا میباشد كه از ظرفیت طبیعی تكثیرپذیری آن تجاوز نموده است. قیمت پائین گونه مشابه آنگولایی نیز مزید بر علت گردیده است. در حال حاضر بیش از 50% ریشه‌هایی كه تحت نام  Harpagophytum procumbens وارد میگردند در حقیقت گونه H.zeyheri بوده و این موضوع رو به تزاید است(Schmidt et al 1998). هر چند كه این موضوع موجب بروز مشكلات سمی نمیگردد، اما از آنجائیكه اثرات بالینی هر دو گونه با هم برابر نمیباشند، بدیهی است كه اختلاط دو گونه اعتبار اثرات بالینی گیاه را زیر سؤال خواهدبرد. دستیابی به گیاه H. procumbens  با درصد بالایی از هارپاگوزیدها فقط در چهارچوب طرح كامل ردیابی كیفی این گیاه كه توسط گروه ما انجام یافته است امكان پذیر میباشد.

انتـخاب رقـم منـاسـب   

 این قضیه كه گیاه در كجا كشت میگردد به تنهایی دلالت بر كیفیت مناسب آن برای استفاده در مصارف دارویی ندارند. بلكه خصوصیات فیتوشیمیایی  با توجه به استفاده مورد نظر آن نیز باید لحاظ گردد.

مثال: آویشن باغی Thymus vulgaris

حداقل بیش از هفت مونه(chemotypes) مختلف از آویشن باغی (Thymus vulgaris) وجود دارد كه اسانس هر یك حاوی كارواكرول، ژرانیول ،لینالل،‌آلفا-ترپینول، ترانس توژانول،     1،8 سینئول یا تیمول به عنوان تركیبات اصلی آن میباشد(Stahl- Biskup 2003). تفاوت این مونه‌ها بطور واضح به منشأ هر یك از آنها بر میگردد. به طوریكه رقم سینئول دار در اسپانیا پیدا میشود و در فرانسه وجود ندارد. به همین ترتیب رقم ژرانیول دار در اسپانیا یافت نمیشود (Stahl- Biskup 2003). استفاده از مونه خاص به كاربرد آن در فرآورده مورد نظر مربوط میشود. تحقیقات فارماكولوژیكی نشان داد كه فعالیت ضد میكروبی رقمهای حاوی تیمول بالا بیشتر از رقمهای حاوی كارواكرول بالا بوده است. بدیهی است اصلیت و تركیبات مشخص شده هر مونه موجب بهبود استمرار تأثیرات محصولات بدست آمده از آویشن خواهد بود. در پروژه‌ای كه توسط گروه ما انجام گرفته است تولید این گیاه با مونه مشخص از نظر میزان تیمول تضمین میگردد.

مثال: همیشه بهار  Calendula officinalis

انتخاب رقم مناسب باتوجه به جنبه‌های فارماكولوژیكی وتوكسیکولوژیكی هنگامی صورت خواهد گرفت كه مواد مؤثره و یا مواد بالقوه سمی شناخته شده باشند. وقتی این مهم صورت نگرفته باشد، طرح ردیابی كیفی باید تفاوتهای بوتانیكی را مد نظر قرار دهد. برای انجام طرح همیشه بهار، ما كشت این گیاه را در مناطق مختلف و كشورهای متفاوت به گونه‌ای برنامه ریزی نموده‌ایم كه در تمام زراعت‌ها از یك رقم مشخص با كیفیت كاملاً مشابه استفاده گردد.

مثال: بابونه Chamomilla recutita

انتخاب مكان مناسب باید شرایط زمین‌شناسی را  نیز مد نظر قراردهد. بدین گونه بهترین نتیجه در كشت رقم بابونه انتخاب شده با درصد بالای كامازولن در خاک قلیایی (از نوع کارستیک) بدست خواهد آمد. در انتها، انتخاب رقم مناسب, تعادلی بین بازدهی بالا، مقاومت گیاه در مقابل بیماری و تركیبات مطلوب شیمیایی آن میباشد. ما سعی خواهیم كرد تمام این عوامل را بطور منظم بررسی نمائیم.

محـافظـت از محـیط زیـست

 بهره برداری از گیاهان وحشی معمولاً بیش از حد ظرفیت صورت میپذیرد و این امر موجب صدمه به محیط زیست میگردد. به عنوان مثال در تركمنستان بعضی از شركتهای بین‌المللی با برداشت ریشه‌های شیرین بیان توسط ماشین آلات سنگین كشاورزی فروش خود را افزایش و قیمت‌ تمام شده را كاهش میدهند. این موضوع موجب افزایش درآمد بهره برداران سنتی و تداوم ایجاد اشتغال در كشورهای مبدأ میگردد. در نتیجه در نواحی كه اینگونه جمع‌آ‎وری رایج گردیده است، نه تنها صدمه زیادی به محیط زیست وارد میشود بلكه علاوه بر آن گیاهان از هر گونه امكان طبیعی تكثیر نیز محروم میشوند. بدیهی است كه این نوع بهره برداری تداوم نخواهد یافت. هنگامیكه گیاهان در معرض خطر قرار بگیرند، به موازات كاهش تراكم گیاه در زیستگاه طبیعی، خطر تقلب افزایش میابد.

طرحهای كشت و جمع‌آوری كنترل شده تحت مقررات GACP (روش كشت و جمع‌آوری مطلوب) نه تنها موجب تضمین مواد اولیه مناسب بوده، بلكه علاوه بر آن باعث كیفیت و تكثیر پذیری گیاه و صد البته سلامت داروها نیز میگردد.

نتـیجـه
پیش‌بینی میشود مقررات جدیدی كه برای قابلیت ردیابی مواد اولیه گیاهی، و روش كشت و جمع‌آوری مطلوب برقرار گردیده باعث بهبود كیفیت داروهای گیاهی گردد. به موازات آن تكرار پذیری آثار فارماكولوژیك و اثرات بالینی مؤثر نیز قابل رؤیت بوده و خطرات مسمومیتهای ناخواسته به واسطه تقلبها، كاهش خواهد یافت.
از آنجائیكه هنوز بسیاری از شركتها از نتایج عملی مقررات جدید آگاه نیستند، تطبیق آن با قوانین ملی ممكن است موجب اغتشاش گردیده و قطعاً باعث بروز مشكلات اجرایی خواهد شد. با یك برنامه‌ریزی صحیح از بروز چنین مشكلاتی میتوان پیش‌گیری نمود. هم اكنون ما با موفقیت برنامه ردیابی 25 نوع گیاه دارویی را در دست انجام داریم. ظرف 12 ماه آینده 20 نوع گیاه دارویی دیگر به این فهرست اضافه خواهد شد..

منـابـع

Awang, D. V. C. (1996). Siberian ginseng toxicity may be case of mistaken identity. Can.Med.Assoc.J. 155: (9) 1237
Hiermann, A. (2003). Equisetum. In: Blaschek, W., Ebel, S., Hackenthal, E., Holzgrabe, U., Keller, K., and Reichling, J.: HagerROM 2003 V. 4.1. Hagers Handbuch der Drogen und Arzneistoffe. Heidelberg: Springer Electronic Media.
Lange, D. (2004). Medicinal and Aromatic Plants: Trade, Production, and Management of Botanical Resources. In: Cracker, L. E., Simon, J. E., Jatisatienr, A., and Lewinsohn, E.: XXVI International Horticultural Congress: The Future for Medicinal and Aromatic Plants. Toronto, Canada: ISHS Acta Horticulturae, 177-197.
Schmidt, M., Eich, J., Kreimeyer, J., and Betti, G. (1998). Anbau der Teufelskralle. Ein Projekt in Namibia zur Sicherung der pharmazeutischen Qualität. Dtsch.Apoth.Ztg. 138: (47) 4540-4549.
Schöpke, T. (2003). Glyzyrrhiza. In: Blaschek, W., Ebel, S., Hackenthal, E., Holzgrabe, U., Keller, K., and Reichling, J.: HagerROM 2003 V. 4.1. Hagers Handbuch der Drogen und Arzneistoffe. Heidelberg: Springer Electronic Media.
Stahl-Biskup, E. (2003). Thymus. In: Blaschek, W., Ebel, S., Hackenthal, E., Holzgrabe, U., Keller, K., and Reichling, J.: HagerROM 2003 V. 4.1. Hagers Handbuch der Drogen und Arzneistoffe. Heidelberg: Springer Electronic Media.
 Veit, M. (1987). Dt.Apoth.Ztg. 127: 2049-2056.
World Health Organization (2003). WHO guidelines on good agricultural and collection practices (GACP). Geneva.

چهار تن گل گاو زبان از مزارع شهرستان املش برداشت شد 

رییس روابط عمومی جهادكشاورزی گیلان از برداشت چهار تن گل گاوزبان از مزارع طبیعی شهرستان املش خبرداد.

مجید غلامی" افزود: این داروی گیاهی در شش هكتار از مناطق ییلاقی بخش رانكوه املش در فصل بهار می‌روید. وی ارزش اقتصادی محصول تولید شده را ‪ ۲۵۲میلیون ریال عنوان كرد و گفت:
هم‌اكنون هر كیلو گل گاوزبان به قیمت پنج هزار ریال در بازارهای استان عرضه می‌شود. جوشانده گیاه طبی "گل گاوزبان" در طب سنتی ایران ،چین و هندوستان موارد استفاده فراوانی دارد. در طب گیاهی ایران از گذشته‌های دور از جوشانده گل گاوزبان به عنوان نوشیدنی آرامبخش و داردویی مفید برای درمان بیماری‌های رماتیسم ،كلیه ،سرماخوردگی ،تپش قلب و اعصاب استفاده می‌شود. این گیاه در اراضی و دامنه‌های جنگلی شهرستانهای رودسر، تالش، رودبار املش ، رضوانشهر و آستارا می‌روید. از سوی دیگر معاون جهاد كشاورزی تالش گفت: امسال از حدود ‪ ۵۰هكتار اراضی كوهستانی و مراتع ارتفاعات تالش حدود ‪ ۸هزار كیلوگرم گل گاوزبان برداشت شده است. مهندس نجم‌الدین شفیقی افزود: به طور متوسط از هر هكتار اراضی مستعد این منطقه ‪ ۱۵۰كیلوگرم گل گاو زبان برداشت می‌شود. وی گفت: برای تشویق و گسترش كشت این گیاه دارویی و درمانی ‪ ۳هكتار از زمین‌های منطقه ییلاقی "ریك" به مزرعه نمایشی برای كشت این گیاه دارویی تبدیل شده است. برای راه‌اندازی این مزرعه حدود ‪ ۱۰میلیون ریال هزینه شده است.

شفیقی گفت: درآمد سالانه كشاورزان تالشی از فروش محصول گل گاوزبان حدود ‪ ۲۶۵میلیون ریال می‌باشد. هم‌اكنون هر كیلو گل گاوزبان خشك شده در تالش از ‪ ۳۰هزار تا ‪۴۰هزار ریال فروش دارد. معاون جهاد كشاورزی تالش گفت: ‪ ۸۰درصد محصولات تولید شده به استان‌های تهران، اصفهان و شیراز ارسال می‌شود و بقیه به مصرف اهالی می‌رسد.

[ سه شنبه 17 بهمن 1385 - 06:02 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : چهارشنبه 18 بهمن 1385 - 02:02 ق.ظ]

مورد (Myrtus communis آفت دهان را درمان میکند 

برای درمان آفت دهان می توان از محلول مورد به صورت موضعی 5 الی 6 بار در روز استفاده كرد.
به گزارش خبرگزاری كشاورزی ایران (ایانا)- مورد با نام علمی Myrtus communis درختچه كوچكی است كه ارتفاع ساقه آن در شرایط عادی بین 1 تا 3 متر است.

برگهایی همیشه سبز، پایا، متقابل، ساده، نوك تیز، عاری از تار و دندانه، چرمی، به رنگ سبز تیره و معطر دارد. گلهای نسبتا درشت و زیبای مورد، رنگ سفید و بوی مخصوصی دارند و از اردیبهشت ماه تا تیر ظاهر می شوند.

پیدایش گلهای این درختچه به صورتی است كه مانند برگها وضع متقال داشته و در كنار آنها، به ساقه می پیوندند. هر گل آن 5 گلبرگ مساوی به صورت گسترده دارد، بطوری كه وجد این حالت باعث می شود كه پرچم های متعدد و فراوان گل تا انتهای میله و محل اتصال میله به نهنج به صورت دسته ای از تارهای بلند و ظریف رویت می شوند.برگ، میوه و گالهای روی ساقه مورد داردی خواص دارویی هستند و این درختچه بیشتر در نواحی شمال ایران، فارس، كرمان، بندرعباس و یزد رویش دارد.

مورد، اثر ضدعفونی كننده دارد و از آن در مصارف داخلی و خارجی می توان استفاده كرد همچنین مقوی معده، نیرودهنده است و در رفع بیماری های دستگاه تنفس و مجاری ادرار به كار می رود.
برای تقویت معده از گردبرگ مورد می توان قبل از هر وعده غذایی استفاده كرد و در مصارف خارجی از مورد در رفع بیماری های جلدی و مواقعی كه به علت بروز دانه های جلدی پوسته های كوچك و سفیدرنگ در پوست ظاهر می شود، می توان استفاده كرد. غرغره جوشانده آن در ضدعفونی كردن و رفع تحریك مخاط دهان موثر است.مورد بوی بددهان را رفع كرده و در تقویت موی سروسیاه شدن آن، عرق مورد مفید است.

همچنین باید توجه داشت كه فرآورده های مورد، نباید به مقادیر زیاد و بی رویه و برای مدت طولانی به كار رود، زیرا بر اثر رفع اسانس از راه دستگاه تنفس، مخاط برونش ها تحریك شده و عوارض ناراحت كننده ای ایجاد می شود.

تعیین مناسب ترین روش استحصال روغن های فرار از چهار گیاه دارویی 

محققان پژوهشكده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی موفق به شناسایی مناسب ترین روش استحصال روغن های فرار از چهار گیاه ترخون، شوید، آویشن و نعناع فلفی شدند.
مهندس داراب یزدانی مجری این طرح پژوهشی با اعلام مطلب فوق افزود: هدف اصلی در تولید گیاهان دارویی حفظ مواد موثره است و این در حالی است كه بخش عمده ا یاز محصولات برداشت شده به علت عدم آگاهی از روش های آماده سازی و استحصال از بین می رود.

وی در این باره افزود:همچنین به علت عدم اطلاع از نحوه انجام فرایندهای صحیح پس از برداشت، كیفیت عصاره و اسانس استحصال شده از گیاهان مطلوب نبوده و این عامل هزینه های زیادی به تولیدكنندگان تحمیل می كند كه در همین راستا اجرای طرح پژوهشی مذكور در دستور كار قرار گرفت.
وی افزود: در هر یك از گیاهان مذكور نوع و درصد تركیبات اسانس اندازه گیری شد و با بررسی نتایج مناسبترین روشهای استحصال اسانس با مقادیر بالای ماده موثره تعیین شد.
به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی این طرح با همكاری آقایان فراز مجاب، شمسعلی رضازاده، امیرحسین جمشیدی و فرهاد خلیلی و خانم سحر شهنازی اجرا شد و نتایج آن به صورت مقاله ای در یازدهمین شماره فصلنامه گیاهان دارویی درج شده است.

[ سه شنبه 17 بهمن 1385 - 06:02 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : سه شنبه 17 بهمن 1385 - 06:02 ق.ظ]

سوق دادن جامعه به سمت استفاده بیشترازداروهای گیاهی به معنای نفی داروهای صناعی نیست و هر دو باید در كنار هم مصرف شوند چرا كه هدف اصلی صرفا سلامت مردم است.

به گزارش سرویس بهداشت و درمان خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) دكترامیرحسین جمشیدی رییس اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت و درمان در حاشیه برگزاری اولین نمایشگاه فناوری و محصولات گیاهی و تركیبات طبیعی خاطر نشان كرد: از آنجایی كه ایران با داشتن انواع آب و هوا و خاك، پتانسیل قوی در زمینه پرورش گیاهان را دارد، لذا قادر است بر اساس اقلیم‌های مختلف،‌گونه‌های فراوانی را پرورش دهد.

وی در ادامه افزود: در ایران به دلیل دارا بودن آب و هوای متفاوت می‌توان گیاهان مفید غیربومی دیگر كشورها را متناسب با شرایط منطقه پرورش داد.

به گفته وی طب سنتی ایران از جایگاه خاصی برخوردار است. به طوری كه در گذشته برای درمان انواع بیماریها از محصولات گیاهی استفاده می‌كردند،‌در واقع یكی از فاكتورهای مهم در طب سنتی استفاده از گیاهان دارویی است كه امروزه این گیاهان در صنایعی همچون دارویی، غذایی، آرایشی و بهداشتی و ... كاربرد فراوانی دارند واز فراورده‌های آنها در موارد مختلف استفاده می‌شود.

دكتر جمشیدی هدف از برگزاری چنین نمایشگاهی را یك نوع تجمیع نیرو در بعد گیاهان دارویی،‌داروهای گیاهی و محصولات مبتنی بر فراورده‌های گیاهی می‌داند و معتقد است: برپایی چنین نمایشگاهی سبب می‌شود تا انواع شركت‌ها و افراد جامعه از قابلیت‌های داخل مطلع شوند و به این ترتیب، از یك طرف اعتماد عمومی در ارتباط با فراورده‌های داخلی ایجاد می‌شود و از طرف دیگر، باعث می‌شود تا صنایع مختلف، مراكزی را كه كار پژوهشی انجام می‌دهند و بالاخره دانشگاه‌ها در كنار یكدیگر قرار گیرند كه این مسئله از محسنات نمایشگاه می‌باشد.

وی میزان مصرف داروهای گیاهی در كشور را اندك دانست و اظهارداشت: امروزه میزان استفاده از فراورده‌های طبیعی در كشورهای پیشرفته به طور میانگین بالای 40 درصد است و این مسئله نشانگر آنست كه باید به فرهنگ سازی، آموزش پزشكان و داروسازان و تولید فراورده‌های طبیعی و گیاهی در داخل بیشتر بها داده شود.

رییس اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت و درمان نفی داروهای صناعی را مجاز ندانست وگفت: از آنجایی كه هدف از رفتن به سمت داروهای گیاهی صرفا سلامت مردم است لذا مصرف داروهای صناعی (ساختگی) در این ارتباط نفی نمی‌شودو این دو دسته باید در كنار هم قرار گیرند اما توصیه می‌شود در بسیاری موارد از داروهای گیاهی استفاده شود چرا كه بسیاری از گیاهان چه به صورت دارویی و چه غذایی هزاران سال است كه مصرف می‌شوند و اثرات آنها تا اندازه‌ای شناخته شده است.

به گفته وی ساماندهی مصرف داروهای گیاهی و فراورده‌های طبیعی تنها در انحصار وزارت بهداشت و درمان نیست بلكه این امر زنجیره واراست و وزارتخانه‌هایی چون جهاد كشاورزی، بازرگانی، صنایع و ... در این امر دخیل هستند، در واقع زمانی می‌توان مردم را به مصرف داروهای گیاهی تشویق كرد كه با یك دید كلان نسبت به قضیه نگاه كرد تا نتیجه بهتری را در پی داشته باشد.

دكتر جمشیدی گفت: بنابراین اداره داروهای گیاهی در زمینه صدور پروانه داروهای گیاهی سیاست تسهیل را پیش گرفته و در حال حاضر این اداره همسو با سیاستهای كلی وزارتخانه نگاه كلان به مسئله دارد و آمادگی آن را دارد تا با صنایع ، تعامل بیشتری برقرار كند.

وی تصریح كرد: تهیه داروهای گیاهی به گونه‌ای است كه مواد اولیه آنها در داخل موجود است كه مزیت بزرگی محسوب می‌شود. این در حالی است كه در بسیاری از موارد، مواد اولیه داروهای صناعی به كشور وارد می‌شود.

دكتر جمشیدی میزان صادرات محصولات و گیاهان دارویی را محدود اعلام كرد و گفت: با توجه به فراوانی گونه‌های مختلف گیاهان در كشور، متاسفانه از میزان صادرات قابل توجهی برخوردار نیستیم كه این مسئله شایسته ایران نمی‌باشد.

وی به دلایل اصلی كاهش میزان صادرات محصولات گیاهی اشاره كرد و گفت: بسته بندی نامطلوب و صادرات گیاهان به صورت فله‌ای مهمترین عوامل كاهش میزان صادرات است .چنانچه فراورده‌های مختلف به صورت مناسب از گیاهان تهیه شود به یك رقم نجومی در این امر دست خواهیم یافت.

رییس اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت در ادامه افزود: صنعت گیاهان دارویی در كشور باید از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شود اما متاسفانه در دانشگاه‌های علوم پزشكی تا كنون واحدهای درسی برای شناساندن طب سنتی در میان قشر تحصیل كرده به كار گرفته نشده است و قرار است اقداماتی در این راستا صورت گیرد كه البته جا افتادن این مسئله نیازمند زمان است.

به گفته وی،مواد آرایشی و بهداشتی با پایه گیاهی نیز فراورده‌هایی هستند كه متقاضیان خاص خود را دارند و در این زمینه هم نمی‌توان به نفی محصولات آرایشی و بهداشتی صناعی پرداخت.

رییس اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت اظهار امیدواری كرد: ارایه كنندگان فرآورده‌های مبتنی بر مواد اولیه گیاهی در این نمایشگاه با ارایه محصولات دارای مجوز وزارت بهداشت خود بتوانند اعتماد عمومی نسبت به مصرف این فراورده‌ها را بیشتر نمایند ضمن اینكه تعامل بهتری بین صنایع و مراكز تحقیقاتی و دانشگاهی مرتبط با گیاهان ایجاد شود.

آشنایی با  بنیاد ملی همدرد

مؤسسة طب سنتی و گیاه درمانی و تولیدکنندة داروهای گیاهی در هند و پاکستان .

 این مؤسسه نخستین بار در 1324/1906 با احداث یک مطب (به شیوة پزشکی یونانی ) و داروخانة عرضه کنندة گیاهان دارویی به وسیلة حکیم حافظ عبدالمجید یکی از پزشکان مشهور طب یونانی آن زمان به منظور اصلاح و تقویت روش قدیم پزشکی و داروسازی یونانی در دهلی پایه گذاری شد ( داستانی حاکی از ... ص ] 3 [ > بنیاد همدرد پاکستان < ص  14 . پس از درگذشت حکیم عبدالمجید در 1301 ش / 1922 همسرش رابعه به ادارة امور آن پرداخت و از 1307 ش /1928 فرزندش حکیم عبدالحمید سرپرستی مؤسسه را برعهده گرفت و با احداث آزمایشگاههای جدید و آزمایش داروهای مختلف برای نخستین بار طب یونانی را در ردیف روشهای علمی جدید قرار داد و آن را به صورت یک واحد بسیار فعال داروسازی هندوستان درآورد. در 1327 ش /1948 همدرد از سازمانی بازرگانی به مؤسسه ای خیریه تبدیل شد که علاوه بر توسعة طبابت یونانی به امور خیریه نیز می پرداخت . حکیم عبدالحمید باگسترش روزافزون مؤسسه در 1343 ش /1964 به تأسیس بنیاد ملی همدرد با هدف مداوای بیماران بی بضاعت توسعة طب سنتی و ارائة خدمات آموزشی و رفاهی به مؤسسات فرهنگی همت گماشت ( داستانی حاکی از ... ص ] 5 ـ6 [

 «گزارش ش 4742/1ـ8770 مورخ 20/10/75 سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در کراچی دربارة بنیاد همدرد((

این بنیاد سازمانی مستقل است که به عنوان یک انجمن براساس قانون ثبت جوامع هند به ثبت رسیده است . درآمد آن از کارخانه های داروسازی همدرد (وقف ) و نیز به صورت دریافت کمک هدیه یا میراث از سازمانها شخصیتها یا شرکتهای داخلی و خارجی تأمین می شود و هماهنگ با اصول تعالیم اسلام در جهت اهداف بنیاد به مصرف می رسد ( داستانی حاکی از ... ص ] 6 .