بررسی اقتصادی تولید چند قلم عمده گیاه دارویی (هزینه‌ها و درآمدها)
حمیدرضا وجدانی1 و موسی سلگی1
كارشناسان ارشد تحقیقات اقتصادی- اجتماعی مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان همدان
hrvojdani@ yahoo.com : Email
 

 

خلاصه

امروزه بهره‌برداری از گیاهان داروئی با رجوع مجدد به این گیاهان در كشورهای مختلف دنیا روبه افزایش است. به دلایل متعددی تولید اكثر گیاهان داروئی با روشهای قدیمی و بصورت برداشت از عرصه‌های طبیعی مقدور نیست. بررسی تولید و صادرات گیاهان دارویی ایران نیز لزوم توجه به تولید زراعی این گیاهان را نشان می دهد (1). تولید زراعی این گیاهان پس از گذار از مرحله امكان‌سنجی كشت و تولید مزرعه‌ای نیازمند یك بررسی و توجیه اقتصادی جهت تصمیم‌گیری و برنامه ریزی درخصوص آن، باتوجه به هزینه‌ها و درآمدها میباشد. در این تحقیق سه قلم عمده گیاه دارویی كه در همدان كه در سطحی وسیع یا نسبتاً وسیع كشت میشوند شامل: گشنیز، رازیانه و سیاهدانه، مورد بررسی هزینه - فایده قرار گرفته و هفت قلم شامل: سنبل‌الطیب، مریم گلی، اسطوخودس، نعناع، بادرنجبویه، گل راعی و گل همیشه بهار، كه بصورت محدود در باغ گیاهان دارویی همدان و یا عرصه‌های محدودی در دیگر مناطق استان كشت شده‌اند مورد بررسی هزینه - فایده قرار گرفته و نتایج آنها آمده است.
واژه های کلیدی : بررسی اقتصادی ، گیاه داروئی ، هزینه ، درآمد .
 

 

مقدمه

حجم گسترده تقاضا برای گیاهان دارویی جهت درمانهای انسانی و نیز اخیراً با روند رو به تزاید به كارگیری این گیاهان در دامپزشكی و دامپروری، پتانسیل‌های گسترده‌ای جهت فعالیت اقتصادی در زمینه این گیاهان به وجود آورده ‌است (2). بررسی اقلام تولیدی و صادراتی در گیاهان دارویی حكایت از اهمیت تولید زراعی به جای روشهای سنتی و بهره‌برداری از عرصه‌های طبیعی دارد. ضمن اینكه با افزایش جمعیت كنونی و فشاری كه بر عرصه‌های طبیعی وجود دارد اصولاً حجم تقاضای گسترده كنونی جواب داده نخواهد شد مگر با روشهای تولید زراعی این گیاهان. بررسی هزینه‌ها و درآمدهای یك محصول، یكی از جنبه‌های اساسی برنامه‌ریزی درخصوص آن محصول می باشد، لذا در این تحقیق سعی در بررسی هزینه - فایده محصولات موردنظر شده‌است.
 

مواد و روشها

جهت بررسی سه قلم اصلی كه در حال حاضر دراستان همدان كشت وسیع می‌شوند شامل رازیانه، سیاهدانه و گشنیز، پس از شناسایی مناطق كشت، با تكمیل پرسشنامه و مصاحبه با بهره‌برداران اقدام به محاسبه و برآورد هزینه‌های تولید گردید. اقلامی كه كشت آنها صرفاً در باغ گیاهان دارویی و یا بصورت پایلوت و محدود در دیگر قسمتها صورت می‌گرفت نیز با مراجعه به بهر‌ه‌بردارن و یا كارشناس زراعی مسئول در باغ گیاهان داروئی وكارشناسان دست اندركار كشت این محصولات، هزینه ها و درآمدهای احتمالی آنها باتوجه به قیمتهای سال 1381 برآورد و ارائه گردید.
 

نتایج و بحث

بررسی هزینه _ فایده سه قلم گیاه دارویی زراعی استان همدان كه سطح زیر كشت نسبتاً قابل توجهی
داشته اند شامل گشنیز (2483 هكتار) رازیانه (984 هكتار) و سیاهدانه (112 هكتار) (3)، با توجه به هزینه های تولید در هر هكتار، مقدار محصول تولیدی و قیمت محصول، فایده هر محصول (با توجه به سود ناویژه) محاسبه می شود. سودناویژه كه با تفاضل هزینه های تولیدوقیمت كل محصول تولیدی محاسبه شده در صورت كسر و مجموع هزینه ها درمخرج كسر قرار داده شده.رقم هزینه - فایده گشنیز 095/1 ، رازیانه 049/1، سیاهدانه 525/1، همیشه بهار 348/.0 و سنبل الطیب 988/0 محاسبه شده است. رقم هزینه های تولید و درآمدهای برآوردی برای مریم گلی، اسطوخودوس، بادرنجبویه، گل راعی و نعناع كه گیاهانی چند ساله هستند نیز بررسی و ارائه گردیده است.
كشت اقلام مختلفی كه مورد بررسی قرار گرفت دارای بازدهی مثبت اقتصادی می باشد. محاسبه هزینه_ فایده گیاهان چند ساله به دلیل جدید بودن كشت آنها در استان همدان و كشت محدود آنها درعرصه های خاص هنوز مشكل است. گیاهان یكساله یا دو ساله ای كه بررسی هزینه_ فایده آنها صورت گرفت می تواند در بسیاری از مناطق در تناوب زراعی و در الگوی كشت محصولات استان قرار گیرد، آنچه كه بیش از هر چیز در حین بررسی جلب توجه كرد، موضوع نوسان قیمت ها، بویژه درخصوص برخی محصولات (به ویژه سیاهدانه) بود.نوسان قیمتها و عدم بازار مشخص و قابل اتكا برای برخی اقلام، گسترش كشت این گیاهان را با چالش روبرو می سازد. ترویج كشت سه قلمی كه در استان همدان به شكل وسیع دیده می شود شامل گشنیز، رازیانه و سیاهدانه ، بدون دخالت دولت و دست اندركاران صورت گرفته و خود جوش بوده، لذا می توان انتظار داشت كه در صورت اقتصادی بودن كشت اقلام دیگر، بدون دخالت های دولتی، بهره برداران به تولید اقلام مورد نظر اقدام كنند. ترویج كشت اقلام مختلف می باید با توجه به واقعیت های بازار و قیمتهای تمام شده داخلی و قیمتهای داخلی و خارجی محصول صورت گیرد(4).

 

 

منابع

1- وجدانی، حمیدرضا،(1380) -بررسی تولید و صادرات گیاهان داروئی ایران-. ارائه شده در همایش ملی گیاهان دارویی ایران ،كرج، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كشور.
2- وجدانی، حمیدرضا،(1381). -گیاهان دارویی و كاربرد آنهادر دامپزشكی و دامپروری- مجله دامدار، سال یازدهم ، شماره 145 ص 12-10.
3- سطح زیر كشت این اقلام بر اساس گزارش واحد آمار سازمان جهاد كشاورزی استان همدان اعلام گردیده است.
4- وجدانی، حمیدرضا،(1381). گزارش نهایی طرح تحقیقاتی- ارزیابی اقتصادی تولید و فرآوری گیاهان داروئی استان همدان با هدف بازار یابی صادرات.



The economic survey of some medicinal plant product
(Their costs and revenues).
Hamidreza Vejdani , Moosa solgi
Hamedan Agricultural and Natural resources reaserch center.
hrvojdani@yahoo.com Email:

Abstract
Nowadays the use of medicinal plans with a return to method of remedy in some countries is increasing.There are some reasons that products of medicinal plants cannot be used on gathering from natural fields. The survey of production and exportation of medicinal herbs showed that agriculture must be the economic base for these products. Cultivation of these plants need economic surveys and justifications. In this study three important crops in Hamedan province ( coriandrum sativum, nugella sativa,fueniculum vulgare ) are surveyed. Then seven medicinal plants that cultivated in a small area at the bualisina medicinal plant garden are surveyed.evaluated benefit - cost of some products are : coriandrum sativum 1.095, nigella sativa 0.525,fueniculum vulgare 1.049 calendula officinalis 0.348 and some of cultivated plants are perennial and evaluation of their benefit - cost is impossible yet .
Keywords: medicinal plants , ecinimic survey

[ دوشنبه 18 شهریور 1387 - 06:09 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : دوشنبه 18 شهریور 1387 - 05:09 ق.ظ]

[ پیام ()|| پژمان ] [مقالات گیاهان دارویی , ] [+]

+ گیاهان دارویی در ایران سابقه ای دیرینه دارد اما دنیا از ما جلوتر است
+ ایران و ژاپن در زمینه زعفران و گیاهان دارویی همکاری می کنند
+ ایران منبع غنی گیاهان دارویی در جهان است
+ استاد ژاپنی : ایران سرشار از منابع گیاهان دارویی است
+ تور "زعفران، گیاهان دارویی و پسته" ایران برگزار می شود
+ مصرف خودسرانه گیاهان دارویی احتمال بروز مسمومیت را افزایش می دهد
+ امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
+ بازاریابی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه پایدار
+ همایش منطقه ای شكوفایی و نوآوری در گیاهان دارویی
+ بررسی اقتصادی تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران
+ مزیت نسبی تولید و صادرات كتیرای مفتولی وكتیرای خرمنی
+ گیاهان دارویی در ایران و جهان
+ بررسی اقتصادی تولید چند قلم عمده گیاه دارویی (هزینه‌ها و درآمدها)
+ مزیت نسبی تولید و صادرات باریجه و آنغوزه
+ بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)

---

صفحات :