بررسی اثر ضد میكروبی عصاره برخی گیاهان دارویی بر
میكروفلورای خشكبار
سودابه عین افشار
عضو هیأت علمی مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی خراسان
مشهد- مقابل پلیس راه طرق- مجتمع كشاوزری طرق، مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی خراسان ص- پ- 488 كد پستس 91735

 

خلاصه

در زمینه استخراج مواد موثر از گیاهان دارویی می‌بایست تحقیقات دامنه داری صورت گیرد. در این تحقیق ابتدا از چند گیاه دارویی مانند نعناع، درمنه، سیاهدانه و كاكوتی مواد موثره به طریق استخراج با حلال جداسازی شد، سپس در غلظت‌های مختلف به محیط‌های كشت حاوی كپكها و مخمرها و باكتریهایی كه از خشكبار جداسازی و تخلیص شده بود اضافه گردید. پس از 48 ساعت قطر هاله منطقه ممانعت شده اندازه گیری شد ونمونه‌ها با شاهد كه كشتهای كپك، مخمر و باكتری موجود در نمونه خشكبار بود مقایسه شد و نتیجه گرفته شد كه عصاره گیاهان دارویی بكار رفته دراین تحقیق به طور قابل ملاحظه‌ای از رشد میكرواورگانیسمهای موجود در خشكبار ممانعت نمود.

واژه های كلیدی:گیاهان داروئی ، اثرات ضد میكروبی

 

مقدمه

محصولات خشكبار استان خراسان شهرت جهانی دارد و دارای كیفیت مطلوبی است، اما همه ساله شاهد برگشت حجم بالایی از محصول خشكبار به علت آلودگی میكروبی آنها از كشورهای مقصد هستیم، بنابراین سالم‌سازی این محصولات قبل از صادرات از مشكلات عدیده امر صادرات می‌كاهد. حاتم و هنافی با استفاده از صفحات اشباع شده از دی اتیل اتر عصاره گیاه سیاهدانه را استخراج كردند و نشان دادند كه این صفحات از رشد باكتریهای گرم مثبت مانند استافیلوكوكوس اورئوس و گرم منفی مانند سودوموناس آئروجینوزا و اشریشیاكلی و یك مخمر به نام كاندیدا آلبیكانس ممانعت كرد(5). آكگول از برخی گیاهان دارویی اسانس روغنی جدا كرد و نشان داد كه این ماده در شرایط غیر زنده در مقابل 10 باكتری و 10 قارچ اثرممانعت كنندگی داشته و فعالیت ممانعت كنندگی اسانس در مقابل باكتریها در مقایسه با قاچها بیشتر بود(9).
مابروك و ال شایب غلظتهای مختلف از دانه‌های سیاهدانه را در محیط كشت ذرت و برنج بكاربردند و كپك آسپرژیلوس فلاووس كه تولید ككنده آفلاتوكسین می‌باشد را در آن رشد دادند كه در این محیط‌ها سیاهدانه موجب ممانعت از تولید آفلاتوكسین تا حدود 90-85 درصد شد، در حالی كه نمونه شاهد تنها 10 درصد اثر ممانعت كنندگی داشت(9)راتی و همكاران در شرایط غیر زنده فعالیت ضد میكروبی روغنها و مواد غیر قابل صابونی دارویی را بررسی كردند و نشان دادند كه این مواد فعالیتهای ضد قارچی و ضد میكروبی مشخصی دارند(8).

مواد و روشها

در این طرح گیاهان نعناع، درمنه، سیاهدانه و كاكوتی را به صورت خرد و ریز نموده سپس به مدت 24-48 ساعت در حلالهای مناسب خیس شد. سپس حاصل را صاف كرده و در دستگاه تبخیر گردان حلال تبخیر شد، به ماده غلیظ بدست آمده جهت جدا كردن واكسها متانول اضافه شد و پس از بهم زدن شدید به مدت یك ساعت در دمای 15- درجه نگهداری شد، پس از صاف كردن هیدروكربنهای سنگین رسوب كرده جدا شد و با تبخیر باقیمانده الكل عصاره خالص بدست آمد.
در محیط‌های كشت سابورودكستروز آگار و پلیت كانت آگار وجود و تعداد كپكها و مخمرها و باكتریهای موجود درنمونه‌های خشكبار تهیه شده بررسی شد و به طور همزمان درصدهای مختلفی از عصاره 40-1 میلیگرم به خشكبار افزوده شد در مدت 48 ساعت نگهداری در اینكوبیتور 25 درجه قطر هاله ممانعت شده بررسی شد و نتایج با نمونه شاهد كه هیچ عصاره‌ای به آن اضافه نشده بود مقایسه شد.
 

نتایج و بحث

نعناع در مقایسه با نمونه شاهد دارای منطقه ممانعت شده قابل ملاحظه‌ای بود، به نحوی كه از رشد كپكها، مخمرها و باكتریها ممانعت نمود، درمنه در مقایسه با نمونه شاهد دارای منطقه ممانعت شده مناسبی برای كپكها و مخمرها و باكتریها بود. سیاهدانه نیز در منطقه ممانعت شده عاری از هر گونه كپك، مخمر و باكتری بود. قطر هاله نیز قابل ملاحظه بود. كاكوتی نیز به میزان قابل توجهی ازرشد كپكها، مخمرها و باكتریها ممانعت نمود.
حداقل بازدارندگی از رشد كپكها و مخمرها عبارتند از: نعناع: 3 میلی گرم در لیتر،درمنه 2 میلی گرم در لیتر،سیاهدانه 4 میلی گرم در لیتر، كاكوتی 3 میلی گرم در لیتر. و حداقل بازدارندگی از رشد باكتریها: نعناع: 2 میلی گرم در لیتر، درمنه 4 میلی گرم در لیتر، سیاهدانه3 میلی گرم در لیتر و كاكوتی3 میلی گرم در لیتر.

منابع

توكلی صابری، م و م. صداقت، 1368، گیاهان دارویی، انتشارات روزبهان.
زرگری، علی، 1368، گیاهان دارویی، انتشارات دانشگاه تهران(جلد اول).
صمصام شریعت، س،ه، 1371، عصاره گیری و استخراج مواد موثره گیاهان دارویی، انتشارات مانی.
مرتضوی، علی، 1371، اطلس میكروبیولوژی، انتشارات دانشگاه مشهد.
Akgul, A., 1989, Antimicrobial activity of black cumin (nigella Sativa) essential oil, Gaz. Univ. Eczacilic, Fak. Derg, 6(1): 63-68.
Bindu, T.K., P.M. Shafi, PD.Rajan and Y.R.Sarma, 1089, Antifungal activity of uvaria narum extracts. Allelopathy J. 5(a)67-71.
Hanafy. M.S.M., Hatem< 1991. Studies on the antimicrobial activity of nigella Sativa(black Cumin). Elsivier scientific. Vl 34(213): 273-278.
Rathee, P.S., Sh. Mishara, R. Kaushal, 1987, Activity of essential oil, fixed oil and unsaponifibl matter of Nigella Sativa L., Indian.
Shayeb, El., SS. Mabrouk, NMA., 1984, Utilization of some dibble and medicinal plants to inhibit aflatoxn formation, Nutrition reports international. 29(2)273-282.


Antimicrobial effect of medicinal plant essential oil on dried fruit microflora
Soodabeh Ein-Afshar
Khorasan Agriculture and Natural Resources Research Center
Email:soodabeheyn@yahoo.com

Abstract
The extraction of essential oil in medicinal plant must be study totaly, in this research at first, effective material were extracted from some medicinal plant such as: mentha, Artemisia, nigella stiva and ziziphora, with solvent and added to cultures of dried fruit mold , yeast and bacteria in different concentrations after 48 hours the diameter of inhibition zone measured and compare with cultures of dried fruit mold, yeast and bacteria samples. Results showed that medicinal plants extracts in this research considerably inhibited from dried fruit microorganisms.

Keywords: medicinal plants, Antimicrobial effect

بررسی اثر عصاره متانولی گیاه گلپر بر روی میزان ترشح اسیدو پسین معده در شرایط پایه و تحریك شده توسط پنتاگاسترین در موش صحرایی(RAT)
مهرداد شهرانی
كارشناس ارشد فیزیولوژی، كارشناس پژوهشی دانشگاه علوم پزشكی شهركرد

 

خلاصه

این مطالعه بصورت تجربی بر روی دو گروه 12 تایی موش صحرایی (Rat) صورت گرفت( گروه كنترل و گروه گلپر خورده). حیوانات را بدنبال بیهوش كردن با تیوپنتال سدیم ( نسدونال )I P mg/kg 50 ، تراكئوستومی , لاپاراتومی و گاسترودئودنوستومی نموده و ازطریق مجرای گاسترودئودنوستومی عصاره گیاه گلپربا دوزmg/kg 5/12 به گروه گلپر داده شد . در گروه گلپرخورده میزان ترشح اسید پایه و تحریك شده بطور معنی داری نسبت به گروه كنترل افزایش داشت و پنتاگاسترین در گروه كنترل توانست میزان ترشح اسید و پپسین را افزایش دهد ولی در گروه گلپر خورده میزان پپسین را افزایش وتآثیری بر اسید معده نداشت.
واژه‌های كلیدی : عصاره گلپر - اسید معده - پپسین معده


 

مقدمه

در چند سال اخیر گرایش به مصرف داروهای گیاهی و استفاده از این داروها در درمان وپیشگیری از بیماریها در سطح جهان و بخصوص ایران به طور چشم گیری افزایش یافته است . یكی از گیاهانی كه كم و بیش درطب سنتی مورداستفاده قرار می‌گیرد گلپراست كه امروزه به صورت گسترده ای در تهیه ترشیجات به عنوان یك گیاه معطر مورد استفاده قرار میگیرد و با توجه به اینكه در كتب مربوط به داروهای گیاهی تنها به ذكر اثر مقوی معده این گیاه اشاره ای بیش نشده است (1) بیشترین ماده موجود در برگ گیاه گلپر ترانس- آنتول ( 8/82 درصد ) می‌باشد (5) این مطالعه به نحوی طراحی شد تا در خصوص این گیاه و عصاره متانولی آن بر روی ترشح اسید و پپسین معده تحقیق مستقلی را ارائه ، و بر پایه مشاهدات دقیق آزمایشگاهی تأثیر این گیاه را بر روی ترشحات اسید و پپسین معده مورد بررسی قرار دهیم .

مواد و روشها

این مطالعه بر روی موشهای صحرایی از نژاد ویستار از هر دو جنس نر و ماده به نسبت مساوی با محدوه وزنی 250 - 200 گرم انجام شد موشها در شرایط 12 ساعت روشنایی ، 12ساعت تاریكی در اتاق حیوانات دانشكده پزشكی مهندس افضلی پور كرمان نگهداری می‌شدند . حیوانات تا دو روز قبل از انجام این آزمایش بطور آزادانه به آب و غذا دسترسی داشتند. 24 ساعت قبل از آزمایش حیوان در قفس مخصوصی از خوردن غذا محروم می‌شد ولی دسترسی آزاد به آب وجود داشت. (3) قفس طوری طراحی شده بود كه از مدفوع خواری حیوان در حین گرسنكی جلوگیری شود ، جهت حذف اثر ریتمهای شبانه روزی هر روز آزمایش رأس ساعت 8 صبح شروع می‌شد ، بدنبال بیهوش نمودن حیوان با تیوپنتال سدیم (نسدونال) با دوز mg/kg 50 بصورت IP (4) ، جهت جلوگیری ازورود ترشحات دهان بدرون نای ، حیوان تراكئوستومی می‌گردید . (6) در ناحیه تراكئوستومی همزمان مری و تراشه بر روی لوله تراكئوستومی وارد شده به درون تراشه, كه از جنس پلی اتیلین با قطر حدود 5/2 میلی متر بود بسته می‌شد ، سپس حیوان لاپاراتومی شده و در ناحیه دئودنوم كانولایی وارد دئودنوم شده و تا معده پیش رانده می‌شد . و به روش wash out شیره معده گرفته می‌شد . (8) برای تحریك معده از پنتاگاسترین با دوز IP μg/kg 25 استفاده شد . (7)
جهت اندازه گیری میزان ترشح اسید معده از اسید تیتراتور استفاده شد.
وجهت اندازه گیری میزان پپسین ترشح شده از روش Anson استفاده شد . ( 2)

 

نتایج و بحث

نتایج حاصله از این تحقیق نشان داد كه عصاره گیاه گلپر توانست بطور معنی‌داری میزان ترشح اسید و پپسین معده را در شرایط پایه افزایش دهد. پنتاگاسترین در گروه گلپر خورده سبب افزایش در میزان ترشح پپسین معده شد ولی بر مقدار ترشح اسید معده تاثیری نداشت (نمودارهای 1و2و3و4)


باتوجه به نتایج حاصل , احتمال دارد كه عصاره متانولی گلپر از طریق گیرنده‌های گاسترینی عمل نموده و بجای پنتاگاسترین نشسته و توانسته میزان ترشح اسید معده را بیفزاید.
در گروه موشهایی كه به آنها عصاره متانولی گلپر داده شده بود ملاحظه شد كه میزان ترشح اسید و پپسین معده نسبت به گروه كنترل افزایش بارزی را نشان داد ولی در این گروه موشها مطلب جالبی كه بدست آمد این موضوع بود كه بدنبال تحریك ترشح اسید و پپسین توسط پنتاگاسترین , میزان ترشح اسید افزایش محسوسی را نشان نداد
در حالیكه میزان ترشح پپسین مجدداً بدنبال تحریك توسط پنتاگاسترین بطور بارزی افزایش یافت.
می توان پیشنهاد نمود كه تحریك ترشح پپسین معده توسط گلپر شاید از طریق افزایش میزان رهایش هیستامین و یا طرق دیگر بجز تحریك گیرنده‌های گاسترینی باشد .

 

سپاسگذاری

با سپاس فراوان از سركار خانم دكتر نبوی زاده و جناب آقای دكتر حیدری وهمچنین با تشكر فراوان از واحد معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشكی شهركرد كه در نوشتن این مقاله بنده را یاری نمودند.

 

منابع

1- زرگری ، علی : گیاهان داروئی . انتشارات دانشگاه تهران ، 1375 ، ص 620 - 619
2- Berstad A.A modified hemoglobin substrate method for the estimation of pepsin in gastric . Juice . Scand J Gastroent . 1970 ; 5 : 343 - 348 .
3- Dehghani GA. Effects of hypoxihypoxia and carbon monoxide - induced hypoxia on the cardiovascular system and regional blood flow of the anesthetized cat . Medical Journal Islamic Republic Iran . 1999 ; 12(4) : 371 - 376 .
4 - Debas HT and Carvajal SH. Vagal regulation of acid secretion and gastric release . Yale J Biol Med . 1994 ; 67(3 - 4) : 145 - 151 .
5- Faraz Mojab, Abdolhossein Rustaiyan, Amir Reza Jasbi Essential oils of heracleum persicum desf . exfischer lea ves .
6- Holman L and Jagare A.Role of prostaglandins in regulation of gastric mucosal blood flow and acid secretion . Am J Physiol . 1992 ; 263(26) : G 446 - 451 .
7-Kato S; Abe Y; Konishi M; Kuroda N and Takeuchi K. Mechanism of gastric hyperemic response during acid secretion in rats : relation to nitric oxide, prostaglandins and sensory neurons . J Clin Gastroenterol .1997;25(1) :S 48-55 .
8- Lynn RB; Kreider MS and Miselis RR. Thyrotropin - releasing hormone immunoreactive projections to the dorsal motor nucleus and nucleus of the solitary tract of the rat . J Comp Neurol . 1991 ; 311 : 277 - 288 .

Effect of Heracleum persicum extract on acid and pepsin secretion in basal condition and stimulated with pentagastrin in rat
Shahrani,mehrdad
Shahrekord medical science university

Abstract
This study involve two group(each group ,n=12) of Rats in experimental method.(control group and heracleum group). After anesthesia with nesdonal 50 mg/kg IP, rats had gone under surgical process ,tracheostomia, laparatomy and gasterodeodenostomy.and the heraclleum extract (12.5mg/kg) was send into the stomach from gasterodeodenostomy canula.in heracleum group. the amount of acid and pepsin in basal and stimulated condition was significantly increased in heracleum group compare to control group. Pentagastrin also increased acid and pepsin secretion in control group and also pepsin in heraclleum group but couldn,t significantly change in acid secretion in heraclleum group .
Key word: heracleum persicum - gastric acid - gastric pepsin

بررسی اثرات عصارة هیدروالكلی گیاه سگ دندان بر عملكرد سیستم عصبی با استفاده از آزمون رفتاری
حسن صدرائی1، غلامرضا اصغری1 ، منصوره زین‌الدین2
1- اعضائ هیأت علمی 2- دانشجوی دكتری عمومی داروسازی
اصفهان- دانشگاه علوم پزشكی اصفهان- دانشكدة داروسازی و علوم داروئی، گروه فارماكولوژی و مركز تحقیقات علوم داروئی

 

خلاصه

عصارة هیدروالكلی گیاه سگ دندان خاردار (Pycnocycla spinosa) در دوزهای پائین دارای اثرات ضد اسهال و ضداسپاسم است و از نظر خواص فارماكولوژیكی جایگزین مناسبی برای داروهای ضد اسهال بشمار می‌رود. ولی قبل از استفاده بالینی لازم است كه اثرات عمومی و یا توكسیك آن نیز بررسی شود تا معلوم گردد كه این دارو در دوزهایی كه اسهال را مهار می‌كند، اثرات مضر برای بیمار نداشته باشد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات عصارة هیدروالكلی گیاه بر عملكرد سیستم عصبی با استفاده از روش استاندارد معرفی شده در كتاب Turner می‌باشد كه شامل بررسی موارد قابل مشاهدة رفتاری در الگوی حیوانی است. عصاره هیدروالكلی P. spinosa در دوز mg/kg1 وmg/kg 10به جز اندكی كاهش در فعالیت حركتی اثر معنی-دار دیگری بر روی مؤلفه‌های مورد سنجش نداشت. در دوز مزمن خوراكی به جز كاهش دفع مدفوع اثر دیگری مشاهده نشد. دوز كشندة50% جمعیت mg/kg 140 بدست آمد.

واژه های كلیدی: سگ دندان، عصاره


 

مقدمه

گیاه سگ دندان خاردار (Pycnocycla spinosa) از خانوادة چتریان Umbellifera و یك گیاه بومی ایران می‌باشد. مطالعات فارماكولوژیكی انجام شده، دلالت بر اثرات قوی ضد اسپاسمی عصاره هیدروالكلی این گیاه بر روی انقباضات ناشی از استیل كولین، KCl و سروتونین دارد. طبق مطالعات فیتوشیمیایی، گیاه حاوی آلكالوئید، گلیكوزیدهای قلبی، ساپونین، فلاونوئید و استروئید می‌باشد. فراكسیونهای آلكالوئیدی، فلاونوئیدی و ساپونینی جدا شده از عصارة هیدروالكلی نیز اثر مهاری بر روی انقباضات ایلئوم دارند. كلیه فراكسیونهای مختلف عصاره آلكالوئیدی نیز اثر مهاری داشتند. عصاره هیدروالكلی این گیاه در دوزهای -g/kg250، -g/kg500 و mg/kg1 اسهال ایجاد شده در موش سوری به صورت وابسته به دوز مهار می‌كند. بنابراین با توجه به پوتنسی قوی، در صورت نداشتن عوارض توكسیك عصارة هیدروالكلی گیاه P. spinosa جایگزین مناسب دیگری برای درمان اسهال بشمار می‌رود. هنگام تجویز عصارة به صورت خوراكی امكان جذب سیستمیك وجود دارد كه ممكن است عوارضی را به دنبال داشته باشد. بنابراین لازم است كه قبل از مطالعات كلینیكی، اثرات سیستمیك آن بررسی گردد. اولین گام جهت مطالعه اثرات دارو بر سیستم عصبی، موارد قابل مشاهده رفتاری در الگوی حیوانی است كه از روش Neuropharmacological Screening آقای Irwin الگو برداری شده است. روش Irwin به گونه‌ای طراحی شده كه به طور عمده فعالیتهای نورولوژیكال (همچنین بسیاری از فعالیتهای دیگر) را از طریق بروز نشانه‌های رفتاری یا نورولوژیكی كشف می‌كند. در این روش اثر دارو بر روی عوامل متعددی مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت وجود اثر مركزی بر عامل خاصی می‌تواند آن را نشان دهد.
 

مواد و روشها‌

عصارة گیاه به روش ماسراسیون تهیه شد. قبل از تجویز، شاخص‌های بیان كنندة اثرات عصبی مانند Mood Motor activity, Awareness CNS Excitation, Posture, Motor Incoordination, Reflex, Muscle Tone و اتونومیك در هر موش سنجیده شد و به آن امتیاز داده شد (مطابق معیارهای تعریف شده در كتاب ‏.(Turner سپس دوز مورد نظر عصاره، دیازپام یا حامل به صورت درون صفاقی (IP) تجویزگردید (6=n).30 و90 دقیقه بعد از تجویز شاخص‌های رفتاری دوباره سنجیده شد. جهت بررسی اثرات مزمن، عصاره یا معادل حجمی حامل به صورت IP(6=n) یا همراه با آب آشامیدنی (20=n) تجویز شد. شاخص‌های رفتاری 1، 2، و 3 هفته بعد مورد ارزیابی قرار گرفت و با گروه كنترل مقایسه شد. جهت مقایسة كمی شاخص‌های موردنظر در گروههای غیر وابسته از آزمون آماری Mann-Whitney U Test ودر گروههای وابسته از Wilcoxan Matched-Pairs Signed-Ranks Test استفاده شد.


 

نتایج و بحث

در مطالعة حاد دوزهای -g/kg500، mg/kg1 و mg/kg 10 عصارة گیاه P. spinosa و حامل آن ( اتانل 7/0%) به صورت blind تهیه و به صورت IP مورد استفاده قرارگرفت. دوز -g/kg500 عصاره هیچ‌كدام از شاخص-ها مورد سنجش را تغییر نداد. در دوز mg/kg 1 عصاره، Spontaneous activity نسبت به حامل افزایش معنی دار آماری داشت. درمقایسة این دوز با گروه قبل از تجویز شاخص‌های Alertness و Defecation كاهش و دارای اختلاف معنی دار آماری بودند ( 05/0P< ). دوز mg/kg 10 عصاره افزایش Spontaneous activityدر مقایسه با حامل را نشان می‌دهد. این دوز عصاره همچنین موجب كاهش مقدار Defecation در مقایسه با كنترل قبل از تجویز گردید ( 05/0P<. در این دوز میزان Alertness ، Grooming ، Reactivity نیز كاهش یافت و دارای اختلاف معنی دار آماری با قبل از تجویز بود (05/0P<.
تجویز (IP) دوز mg/kg10 عصاره به‌صورت مزمن برای سه هفته میزان Reactivity را اندكی كاهش داد. شاخص-های Alertness و Defecationدر مقایسه با میزان قبل از تجویز عصاره نیز كاهش معنی‌داری نشان می‌دهد. همچنین در بررسی شاخص‌ها قبل از دریافت دوز روزانه، به استثنای Defecation، هیچ كدام اختلاف معنی دار با كنترل روز اول نداشت (5 0/0< P). در دو هفتة آخر هیچ تغییری مشاهده نشد كه ممكن است به علت بروز تولرانس باشد. در مطالعة مزمن میزان عصارة مصرفی از طریق آب آشامیدنی معادل mg/kg 8 در روز محاسبه شد. مصرف خوراكی عصاره نیز موحب كاهش میزان Defecation در مقایسه با گروه حامل شد. افزایش Startle Response در روز بیست و یكم در مقایسه با كنترل دیده شد (05/0P< ). به جز این تفاوت معنی دار دیگری در شاخص‌های مورد سنجش در مصرف خوراكی عصاره مشاهده نشد. كمتر بودن اثرات دارو از طریق مصرف خوراكی می‌تواند به علت جذب تدریجی عصاره و یا كمتر جذب شدن عصاره بصورت خوراكی باشد.
بنابراین می‌توان نتیجه گیری كرد كه عصارة هیدروالكلی گیاه P.spinosa به میزانی كه برای كنترل اسهال مورد استفاده قرار می‌گیرد اثرات توكسیك سیستمك بر سیستم عصبی مركزی ندارد. علاوه براین میزان دوزی از عصاره كه موجب 50% مرگ و میر در موش سوری می‌شود (LD50) mg/kg140 محاسبه گردیده است كه دلالت بر حریم ایمنی بسیار خوب این عصارة گیاهی است. در نتیجة این مطالعه و مطالعات قبلی انجام شده مؤید ایمن بودن و انتخابی عمل كردن عصاره گیاه P. spinosa در درمان اسپاسم‌های شكمی و اسهال است.


Effect of hydroalcoholic extract of Pycnocycla spinosa on nervous system using behavioral test
Hassan Sadraei, Golamreza Asghari, Mansorah Zinoddin
Department of Pharmacology, School of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Isfahan University of Medical Sciences
Email: hsadraei@yahoo.com

Abstract
Hydroalcoholic extract of Pycnocycla spinosa has antispasmodic and anti- diarrhoeal effects. The aim of this study was to look for effect of P. spinosa extract on nervous system using the general screening method as described by Turner 1965. Hydroalcoholic extract of P. spinosa was prepared by maceration method. At first, each mouse behavior, neurological and autonomic profile were observed and then scored. In acute study the extract (500-g/kg, 1mg/kg & 10mg/kg) was given by IP route. For chronic studies, the extract of P. spinosa (10mg/kg, IP) and (40-g/ml in water drinking, PO) was given to the animals for 3 weeks. Lethal dose causing %50 mortality (LD50) was also determined (IP). Acute dose of the extract (1mg/kg, 10mg/kg) and chronic dose (IP) changed motor activity. In oral chronic dose except a decrease in defecation, no other effect was observed. The LD50 was about 140mg/kg indicating a relatively good margin of safety. In conclusion, the extract didn-t have much effect on the nervous system activities and changes in behavior were negligible.
Key words: Pycnocycla spinosa, Behavior test, Observational test, Nervous system.

بررسی اثر شل كنندگی عضلانی، ضداضطرابی و خواب آوری عصاره هیدروالكلی صمغ پسته در موش سوری

تكتم ضیائی1، حسین حسین‌زاده*2
1 - داروساز، كارشناس آزمایشگاه فارماكودینامی و سم شناسی
2 - استاد گروه فارماكودینامی و سم‌شناسی مركز تحقیقات علوم دارویی و دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی مشهد
* آدرس مكاتبه: مشهد، دانشكده داروسازی، صندوق پستی 91775-1365 نمابر: 8823251-0511 E.mail: hosseinzadehh@yahoo.com
 

چكیده

در این تحقیق اثرات تزریق داخل صفاقی عصاره هیدروالكلی صمغ پسته بر شل‌كنندگی ‌عضلانی، خواب واضطراب موش سوری بررسی شد. تمایل حركتی و شلی عضلانی به دو روش میله چرخان (Rotarod) و بارفیكس(Traction Test)، آزمون خواب آوری (زمان شروع به خواب رفتن و مدت زمان در خواب بودن با تزریق پنتوباربیتال)، رفتارهای حركتی موشها با آزمون جعبه باز و اثر ضداضطرابی با Elevated Plus Maze مطالعه گردید درمجموع نتایج این تحقیق نشان می‌دهد كه عصاره هیدروالكلی صمغ پسته با دوزهای g/kg 1، 5/0، 25/0، تأثیر مناسب و وابسته به دوزی بر تسهیل روند خواب‌آوری، ضداضطرابی و شلی عضلانی دارد (آزمون آماری Tukey - kramer) كه ممكن است این تركیب در كاهش اختلالات انقباضی عضلات، بی خوابی و اضطراب مؤثر باشد.
واژه‌های كلیدی: بی خوابی،،صمغ پسته، شلی عضلانی، اضطراب

 

مقدمه

شل كننده‌های عضلات اسكلتی به طور وسیع در جراحی‌ها، شكستگی‌ها و رفع بعضی از انقباضات عضلانی بكار می‌روند. بی‌خوابی یكی از مشكلاتی است كه بسیاری از مردم به طور مزمن به دلایل مختلف از آن رنج می‌برند (1). اضطراب یكی از معضلاتی است كه وابسته به سن نمی باشد. گیاه پسته (Pistacia sp.) از تیره پسته (Anacardiaceae) دارای گونه‌های متعددی می‌باشد. پسته بومی ایران (P. vera) دارای توزیع وسیع در ایران بوده و قسمتهای مختلف آن در طب سنتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است كه از آن جمله می‌توان به مصرف مغز پسته و پوست آن جهت مصارف غذایی و درمانی زخم معده، سوء هاضمه و و استفراغ اشاره كرد. تاكنون مطالعات زیادی در مورد اثرات فارماكولوژیكی پسته بومی ایران صورت نگرفته است، فقط اثرات ضد دردی و ضد التهابی، محافظت كبدی و سمیت حاد آن در موش و رت بررسی شده است (2). در این مطالعات مشاهده شده كه حیوانات حالت خواب آلودگی داشته اند. در نتیجه در مطالعه حاضر، اثرات شل كنندگی، خواب آوری وضد اضطرابی عصاره صمغ پسته بومی ایران بررسی می‌گردد.
 

مواد و روش كار

موشهای نر با محدوده وزنی 30-25 گرم و برای عصاره‌گیری از صمغ پسته از روش خیساندن صمغ در مخلوط آب و اتانول به نسبت 1 به 3 به مدت 48 ساعت استفاده شد. مواد مورد بررسی شامل عصاره هیدروالكلی صمغ پسته (با دوزهای g/kg1، 5/0 و 25/0)، دیازپام (mg/kg 1)، پنتوباربیتال (mg/kg 30) و نرمال سالین + توئین 80% (1/0%) بودند كه به‌صورت داخل صفاقی تزریق شدند. آزمون شل كنندگی به كمك دستگاه Rotarod انجام پذیرفت. به طور كلی زمانی كه هر حیوان قادر به نگهداری تعادل و باقی ماندن برروی میله در حال چرخش بود، اندازه‌گیری شد (1). در آزمون بارفیكس، موش را از طریق دو تا پااز میله آویزان كرده و اگر می‌توانست در مدت 5 ثانیه برگشته و میله را با دستهای خود بگیرد، مشخص می‌شد كه ماده تجویزی اثر شل كنندگی نداشته است. در بررسی اثرات خواب آوری مشخص‌ترین بازتاب، righting (عدم توانایی برگشتن حیوان به سطح شكمی پس از خواباندن به پشت پس از 60 ثانیه) است كه مدتی پس از تزریق پنتوباربیتال شروع می‌شد (زمان شروع اثر). پایان زمان خوابیدن هنگامی بود كه بازتاب righting سه بار پیاپی مثبت شود یعنی حیوان در ظرف كمتر از یك دقیقه برگشته، روی پاهای خود می‌ایستاد (4،1). تزریق مواد مورد بررسی نیم ساعت قبل از تزریق پنتوباربیتال بوده است. برای تعیین فعالیت حركتی، آزمون جعبه باز (كه شامل 9 خانه مركزی و 16 خانه محیطی است)، حیوان در خانه مركزی قرار گرفته و طی 5 دقیقه رفتارها و حركاتش (شامل ایستادن روی دو پا و به كمك دیوار، تعداد فضله و لیسیدن دست وپا، تعداد حركت در خانه‌های محیطی، مركزی و كلی) اندازه‌گیری می‌شدند (4،1). اثرات ضد اضطرابی در Elevated plus maze به مدت 5 دقیقه بررسی شد كه این سیستم شامل دو بازوی باز ودو بازوی بسته ویك قسمت مركزی بود (3).
 

نتایج وبحث

در مطالعه ما صمغ پسته، در بررسی شلی عضلانی، در آزمون میله چرخان و بارفیكس، باعث ایجاد كاهش معنی‌دار در قدرت عضلانی (جدول شمارة 1)، درآزمون خواب آوری، باعث افزایش مدت زمان خوابیدن و كاهش زمان شروع به خواب رفتن (جدول شمارة 3)، در آزمون جعبه باز، باعث كاهش حركت در خانه‌های جعبه باز، ایستادن بر روی دو پا وتعداد فضله (مقایسه باگروه كنترل، آزمون Tukey-Kramer،***P<0.001) شد كه این كاهشها وابسته به دوز و متناسب با دیازپام بودند. با ایجاد استرس تعداد فضله و تعداد حركت در خانه‌های جعبه باز و ایستادن روی دوپا افزایش می‌یابد و با كهولت سن این حركت به جای خانه‌های محیطی، بیشتر در خانه‌های مركزی صورت می‌گیرد (4). در آزمون اضطراب صمغ پسته باعث كاهش تعداد ورود موش به بازوهای بسته و افزایش تعداد ورود آن به بازوهای باز شد (جدول شمارة 2). اثرات خواب آوری، شل كنندگی عضلانی و ضد اضطرابی، با كاهش فعالیت حركتی مشاهده شده در آزمون جعبه باز، هماهنگی دارند و این، اثر دپرسیو عصاره هیدروالكلی صمغ پسته را تأیید می‌كند (2) و داروهایی مانند بنزودیازپینها با تحریك گیرنده خود در مجموعه گیرنده‌های GABA (وسایر مكانیسمها) باعث كاهش اضطراب، اسپاسم عضلانی، فعا لیت حركتی و خواب می‌شود (3،1). با برررسی فیتوشیمیایی تركیبهای موجود در صمغ مشخص شده كه تانن (دارای اثر ضد دردی، ضد التهابی، دپرسیون CNS و ضداضطرابی) و ساپونین (اثرات خواب‌آوری) به مقدار زیاد و فلاونوئید به مقدار كمتری در عصاره صمغ پسته وجود دارد(2) كه شاید اثرات مشاهده شده دراین مطالعه به خاطر وجود آنها باشد.
نتایج به صورت میانگین - خطای معیار برای 10موش گزارش شده اند. (مقایسه باگروه كنترل، آزمون Tukey-Kramer، **P<0.01,***P<0.001) تزریق داروها 30دقیقه قبل از پنتوباربیتال (mg/kg30) بوده است
 

نتیجه‌گیری نهایی

در مجموع عصاره هیدروالكلی صمغ پسته تاثیرات مناسبی در تسهیل روند خواب، شلی عضلانی و ضد اضطرابی دارد كه این تسهیل با افزایش دوز ارتباط مستقیم دارد.

منابع

1 - پرورده، سیاوش، حسین‌زاده، حسین، (1382). بررسی اثر خواب آوری و شلی عضلانی تیموكینون، ماده مؤثره سیاه دانه و تأثیر آن بر فعالیت و هماهنگی سیستم حركتی موش. فصلنامه گیاهان دارویی، شماره 8، 25-17.
شلی عضلانی تیموكینون، ماده مؤثره سیاه دانه و تأثیر آن بر فعالیت و هماهنگی سیستم حركتی موش. فصلنامه گیاهان دارویی، شماره 8، 25-17.
2 - پرورده، سیاوش، مریم، نصیری اصل، مرجان، حسین‌زاده، حسین، (1381). بررسی اثرات ضد دردی، ضد التهابی و سمیت حاد عصاره هیدروالكلی صمغ پسته در موش سوری و صحرایی. فصلنامه گیاهان دارویی، شماره 4، 68-59.
3) Dawson, G. R. and Tricklebank, M. D. (1995). Use of the elevated plus maze in the search for novel anxiolytic agents. Tips; 16,33-35.
4) Pardon, M.C., Perez-Diaz, F. Joubert, C. and Cohen-Salmon, C. (2000). Age dependent effects of a chronic ultramild stress procedure on open field behavior in B6D2F1 female mice. Physiol. Behav.; 70, 7-13.

Muscle relaxation, hypnotic and antianxiety effect of Pistacia vera hydroalcoholic extract in mice
Ziaee, Toktam, Hosseinzadeh, Hossein*
*Ph.D., Pharmaceutical Rresearch Center, Pharmacy School of Mashad, 1365-91775, Fax: 0511-8823251,
E.mail: hosseinzadehh@yahoo.com
In this research, the interperitoneal effect of Pistacia vera hydroalcoholic extract on mouse muscle relaxation, sleep & anxiety was studied. Muscle relaxation effect in two ways (rotarod & traction tests), hypnotic effect (lag time & duration of sleep with pentobarbital), locomotion activity (in open field) & antianxiety effect (in elevated plus maze) were investigated. Data represent that the hydroalcoholic extract of P. vera has hypnotic, anti-anxiety & muscle relaxation effects & those effects depend on extract doses.
Key words: Insomnia, Pistacia vera, Relaxation,Anxiety
 

بررسی اثرات ضد میكروبی گیاه
Galium mite Boiss & Hohen var. roseum Ghahreman
عزیز اله جعفری1، كتایون جاوید نیا2، فاطمه طالبی1
1-عضو هیأت علمی دانشگاه یاسوج 2-عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز
یاسوج- دانشگاه یاسوج- دانشكده كشاورزی
 

خلاصه

بیماریهای میكروبی همواره از نگرانیهای مهم جوامع انسانی بوده و تلاش تعداد بی شماری از محققان علوم پزشكی، بهداشتی و آزمایشگاهی را به خود معطوف نموده است و به رغم كشف آنتی‌بیوتیكهای مختلف، مشكل مقاومت میكروبی به آنها، جستجوی تركیبهای جدید ضد میكروبی را در گیاهان ضرورری نموده است. در این راستا، اثرات ضد میكروبی گیاه ,,شیرپنیر،، Galium mite Boiss & Hohen var.roseum Ghahreman از تیره روناس((Rubiacaeae مورد بررسی قرار گرفت. برای انجام این تحقیق عصاره متانولی گیاه تهیه و به روش دیسك پلیت بر روی باكتریهای گِرَم مثبت Bacillus subtilis وStaphylococcus aureus و گِرَم منفیEscherichia coli Pseudomonas uerauginosa، Salmonella typhi و قارچ Candida albicans مورد بررسی قرار گرفت.

واژه های كلیدی : گیاهان داروئی، اثرات ضد میكروبی

 

مقدمه

تیره روناس(Rubiaceae) دارای گیاهانی به صور مختلف علفی، بوته‌ای و یا درختچه‌ای (Coffea) و درختی (Cinchona) با ظاهری متفاوت، برگهای فراهم با گلهای چهار پیرامونی است. این تیره دارای500 جنس و 6000 گونه در سراسرجهان است، جنس شیرپنیر((Galium یكی از جنسهای بزرگ تیره روناس و دارای 400 گونه در جهان و 50 گونه در ایران است (2) . گونه‌های دارویی این تیره دارای اهمیت فوق العاده است، مانند آن كه گیاهان با اثر تب بر، مقوی، ضد مالاریا، قابض‌، مدر و قی آور در میان آنها زیاد است‌. از برخی مانند روناس((Rubia tinctoriumدر تهیه رنگ استفاده می‌شود،شیر پنیر (G.veram)در زمان قدیم در معالجه ی سوختگیها و به عنوان بند آورنده خون و منعقد كننده شیر استفاده می‌شد. آسپرولوزید و ساپونین موجود در بی تراخ ((G. aparine به‌ عنوان تصفیه كننده خون، آنتی‌باكتریال‌، تحقیق اثرات ضد میكروبیG.mite var.roseum كه بومی ایران است،مورد بررسی قرارگرفت. این گیاه واریته‌ای از G.mite و گیاهی‌ پایا، بسیار منشعب، نیمه چوبی با برگهای متراكم وگلهای صورتی درخشان (بزرگتر از گونه اصلی) است كه فقط در كوه دنا می‌روید (3). برای انجام این تحقیق نمونه‌های گیاه از ارتفاع 2425 متری در رشته كوه دنا جمع‌آوری گردید و اثرات ضد میكروبی آن مورد بررسی قرار گرفته است.

 

مواد و روشها

برای انجام این تحقیق نمونه‌های گیاهی Galium mite var.roseum از ارتفاعات دنا در استان كهگیلویه و بویراحمد جمع آوری، خشك و سپس عصاره متانولی آن به روش خیساندن تهیه گردید و پس از آن به كمك خلاء، حلال آن تبخیر و بازده عصاره‌گیری آن محاسبه شد. سپس غلظت mg/cc‌20 از آنها با مقادیر 25،50،75،100 میكرولیتر بر دیسك مورد بررسی قرار گرفت. بررسیهای میكروبیولوژیكی به روش دیسك پلیت و میكروارگانیسم‌‌های مورد مطالعه عبارت بودند از باكتریهای گِرِم مثبت Bacillus subtilis،Staphylococcus aureus و گرم منفیEsherichia coli، Pseudomonas acruginosa، Salmonella typhi و قارچ Candida albicans بوده است. در این تحقیق از متانول جهت عصاره‌گیری استفاده شده، است زیرا این ماده نسبت به حلالهای دیگر تعداد بیشتری از مواد فعال گیاهی را در خود حل می‌كند .
 

نتایج و بحث

گروههای مهم تركیبهای آنتی میكروبیال در گیاهان عبارتند از : فنلیك‌ها و پلی فنل‌ها، كنیون‌ها، مكدون‌ها، فلانوئید‌ها، فلاونول ها، تانن ها، كومارین ها‌، ترپنوئید‌ها، روغن‌های فرار، آلكالوئید‌ها،لكتین‌ها و پلی پتید‌ها .در این تحقیق اثرات ضد میكروبی گونهGalium mite var.roseum كه بومی منطقه دنا بوده و در سراسر شیبهای جنوبی دنا می‌روید، مورد بررسی قرار گرفته است .گونه Galium aparine خواص آنتی باكتریال داشته و گونه دیگری به نام G.doratum خواص آنتی‌سپتیك از خود نشان داده‌اند . نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد كه گونهG.mite var.roseum علیه باكتریهای گرم مثبت S.aureus (پاتوژن و عامل بیماری عفونتهای تناسلی، ادراری، زخمها، خون ودستگاه تنفس) و گرم منفیE.coli (فلور طبیعی روده بزرگسالان، عامل عفونتهای روده‌ای عمده، عفونت‌های ادراری) و)P.aeruginosa عامل عفونت زخمها و ترشحات استریل(خون و ادرار)) و قارچ C.albicans (عامل انواع بیماریهای كاندیدیازیس (دهان، دستگاه تناسلی، بیماری روده ای، ناخن،پوست نواحی انگشتان و-)) بازدارندگی بسیار خوبی نشان داده است كه ممكن است نشان دهنده وجود تركیبهای وسیع الطیف ضد میكروبی و یا وجود سموم متابولیك عمومی در گیاه باشد. ماهیت ضد میكروبی موجود در عصاره متانولی G. mite var. roseum ممكن است از دسته كومارین‌ها باشد كه قبلاً در گونه ی دیگری از شیرپنیر(Galium) به عنوان ضد میكروبی گزارش شده است‌ . از آن جایی كه تعداد كمی از عصاره‌های گیاهی بر باكتریهای گرم منفی (ازجمله P.aeruginosa ،E.coli) اثرات مهاری دارند، بنابراین اثرات ضد میكروبی این گیاه حائز اهمیت و قابل توجه است. از طرفی چون باكتری گرم منفی P.aeruginsa نسبت به اكثر داروهای ضد میكروبی مقاوم است و با رؤیت چنین نتایجی می‌توان از این گونه در شرایط In vitro تحقیقات بالینی بیشتری بعمل آورد .
 

سپاسگزاری

به این وسیله از آقای مهندس بافهم معاونت فنی اداره كل حفاظت محیط زیست استان، آقای‌علی‌محمد‌امیری، سركار خانم تابان نصیری و خانم‌پروین نیساریان كه در مراحل مختلف انجام تحقیق ما را یاری نموده اند، صمیمانه تشكر می‌گردد.
 

منابع

1-زرگری، علی،1365، گیاهان دارویی ایران، انتشارات دانشگاه تهران، جلد چهارم .
2-قهرمان، احمد، 1372، كورموفیت‌های ایران، انتشارات دانشگاه تهران، جلد سوم .
3-قهرمان، احمد، 1380، فلور رنگی ایران، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع .
4-A.Duke,Janes: Jo Bogenschutz. Godwin, mary: K.Duke , Deggy.Ann:Hand book of medicinal Herbs. Seconded . CRC Dress . 2002 , PP.305,378,506,565,678.


Invcstigation of antimicrobial effects Galium mite Boiss & Hohen var. roseum Ghahreman.
Azizollah Jafari1 , Katayoon Javidnia2 &Fateme Talebi.1
1-Faculty of Agriculture, University of yassuj
2-Faculty of pharmacy and Medical sinences, Uuniversity of Shiraz

Abstract
The infectious diseases are important worries of human-s socity and take effort of numerous of medicine,hygiene andlaboratory -s master.In spite of discovery of different antibiotics , because of the threatening of multi- resistant pathogenic microoranisms ,the search for and development of new antibiotics has became more compelling than ever before.One of the important sources for finding new bioactive comounds are herbal medicines . For this reason,ten plants growing wildly in Dena region were investigated for antimicrobial activities in this study .Methabolic extracts of these plants . Galium mite by maceration method . The solvent was evaporated by rotaory - evaporatory and the yields of extracts were calculated. The extract with concentration of 20 mg/cc were prepared, and then, 25,50,75,100 microliter of this concetration were added to paper disks. Five strain of , bacteria (Staphylococcus aureus. Bacillus subtilis .Salmonella typhi . Psudomonas aeroginosa .Escherichia coli) and one strain of fungus (candida albicans) were used as test microorganisms this study. Antimicrobial activity was determined by the disk diffusion method.The antimicrobial effects are related to diameter of zone of inhibition of growth around paper disks. Among them,Galnume minte was identified as the most potent one for antimicrobial activity against- S.aureus . E.coli ,P. aeruginosa , and C. albicans.

Keywords: Galium mite, Antimicrobial effects

بررسی اثرات توكسیك استفاده از جوشانده
گلبرگهای گل محمدی به عنوان داروی ملین در سگ
محمد عباس زاده1 ، مسعود اكبری1 ، دكترعلیرضا كامرانی 2 ، دكتر حمید رضا كازرانی2
1- دانشجویان سال آخر دكتری دامپزشكی دانشگاه فردوسی مشهد 2- اعضاء هیأت علمی دانشكده دامپزشكی دانشگاه فردوسی مشهد
مشهد-جاده آسیایی ، جنب كارخانه نان قدس رضوی، دانشكده دامپزشكی دانشگاه فردوسی ،ص پ 1793-91775 ، دكتر علیرضا كامرانی

 

خلاصه

جوشانده گلبرگهای گل گلاب (Rosa damascena) از گذشته به عنوان داروی ملین در انسان بكار می‌رفته است (1). در این پژوهش، تاثیر ملین جوشانده گلبرگهای گل محمدی در سگ بررسی شد. جهت بررسی اثرات توكسیك احتمالی، جوشانده داروی فوق بر اندام‌های حیاتی به‌ویژه قلب، كبد و كلیه مقادیر آنزیم‌های ALP و ALT و همچنین میزان BUN، آلبومین و كراتینین سرم و نشانی‌های درمانگاهی (میزان ضربان قلب، تنفس ، دما) وECG در گروههای مختلف آزمایشی اندازه گیری شد. در كلیه گروهها مقادیر اندازه گیری شده مؤلفه‌های فوق در محدوده استاندارد بود. در گروههای درمانی وقوع اسهال به‌صورت وابسته به دوز مشاهده گردید. با این حال بر اساس سایر علائم بالینی، هیچ گونه اثرات توكسیك در گروههای درمانی مشاهده نشد. با توجه به نتایج بدست آمده احتمالا دوزهای پایین این دارو می‌تواند به عنوان ملین با اثرات توكسیك ناچیز كاربرد درمانی داشته باشد.

 

مقدمه

عوارض جانبی، وارداتی بودن و قیمت گران بعضی داروهای ملین مصرف بسیاری از آنها را محدود نموده است. با توجه به پوشش گیاهی متنوع ایران امید است كه بتوان بر پاره‌ای از مشكلات موجود در این رابطه غلبه كرد وحتی جهت رشد اقتصادی كشور و توسعه صادرات اقداماتی انجام شود.
 

مواد و روشها

در این تحقیق 7 گروه آزمایشی در نظر گرفته شد و به گروههای یك تا 5 (5(n= به ترتیب دوزهایی معادل 5/0، 1، 2، 4 و 8 برابردوز توصیه شده در انسان به مدت 10 روز خورانده شد. یادآور می‌گردد كه دوز توصیه شده در انسان بر اساس منابع طب سنتی، 2 فنجان (حدود 200 میلی لیتر) از جوشانده 60 گرم گلبرگهای خشك گل گلاب در یك لیتر آب می‌باشد(1). گروه ششم گروه كنترل منفی در نظر گرفته شد كه به‌جای دارو، پلاسبو (آب مقطر) در یافت نمودند (4( n=. گروه هفتم (كنترل مثبت) حجم مشابه‌ای از داروی رقیق شده لاكتولوز (mg/kg/d 300)دریافت نمودند (4(n=. در روزهای 0، 1، 3، 7 و 10 آزمایش مؤلفه‌های درمانگاهی نظیر تعداد ضربان قلب، درجه حرارت و میزان تنفس مورد مطالعه قرار گرفتند. همچنین از كلیه سگها الكتروكاردیوگرام به روش استاندارد (خوابیده به پهلوی راست) اخذ گردید. به‌علاوه در زمانهای فوق جهت اندازه گیری درصد آب مدفوع (2.3.4)، از راست روده حیوانات نمونه مدفوع اخذ شد. جهت بررسی تاثیر احتمالی درمان بر روی اشتها و افزایش وزن، كلیه حیوانات در آغاز و پایان آزمایش (به ترتیب روزهای صفر تا 10) توزین شدند. نتایج توسط آزمون آماری تجزیه و تحلیل واریانس و سپس آزمون Dunnet مورد ارزیابی قرار گرفتند. البته مقایسه گروهها از نظر میزان بروز اسهال توسط آزمون فیشر صورت پذیرفت. در روزهای 0، 1، 3، 7 و 10 خونگیری و جدا سازی سرم صورت پذیرفت و مقادیر آنزیم‌های ALP و ALT و همچنین BUN، آلبومین و كراتینین توسط دستگاه اتوآنالایزر اندازه گیری گردید. نتایج توسط آزمون تجزیه و تحلیل واریانس و بعد آزمون Dunnet مورد ارزیابی قرار گرفتند. لازم به ذكر است كه سگها از 7 روز قبل از شروع و در طی دوره آزمایش با جیره استاندارد (پروتیین %22، چربی %9، فسفر %86/0، انرژی kcal/kg3200، رطوبت 11%، فیبر 3%) تغذیه شدند. همچنین كلیه سگها قبل از شروع طرح مورد درمان ضد انگلی و معاینات رایج كلینیكی جهت اطمینان از سلامتی قرار گرفتند.

 

نتایج و بحث

در هیج یك از حیوانات گروه كنترل منفی در طی دوره آزمایش وقوع اسهال مشاهده نشد. گروه x5/0 تنها در روز 1 و به میزان 20 درصد مبتلا اسهال شدند‏، در حالی كه در گروه x8 در طی دوره درمان بین 60 تا 100 درصد حیوانات اسهالی بودند. سایر گروه‌ها درجات متفاوتی از وقوع اسهال در محدوده بین دو گروه فوق را نشان دادند. به نظر می‌رسد كه دوزهای پایین (دوز توصیه شده در انسان: x1) بتواند به عنوان داروی ملین در سگ كاربرد داشته باشد.
نتایج این بررسی در مورد تك تك مؤلفه‌های بیوشیمیایی اندازه گیری شده به قرار زیر می باشد:
ALT وALP: مقادیر این آنزیم بین گروههای آزمایش و گروه كنترل در روزهای مختلف تغییر معنی‌داری نشان نداد.
آلبومین: هیچ گونه اختلاف معنی داری در مقدار آلبومین سرم اندازه گیری شده بین گروههای درمانی و گروه كنترل در روزهای مختلف دوره درمانی مشاهده نگردید.
BUN و كراتینین: مقایسه مقدار این ماده بین گروههای درمانی و كنترل هیچ گونه اختلاف معنی‌داری را در طی دوره آزمایش نشان نداد. بر اساس نتایج مقدماتی موجود، هیچ یك از عوامل بیوشیمیایی اختلاف معنی داری نشان ندادند. این موضوع می تواند بر عدم وجود اثرات توکسیک جوشانده گلبرگهای گل محمدی بر بافتهای مختلف به خصوص کبد و کلیه دلالت داشته باشد. در میزان تنفس و درجه حرارت و تعداد ضربان قلب تغییر معنی داری مشاهده نگردید. همچنین در بررسی الكتروكادیوگرافی حیوانات تحت آزمایش ناهنجاری خاصی مشاهده نگردید. بنابراین به نظر می‌رسد كه داروی فوق در این رابطه بر برخی داروهای گوارشی كه دارای اثرات كاردیوتوكسیك می‌باشند ارجحیت داشته باشد. در گروه x8 نسبت به گروه كنترل كاهش وزن مختصر (0.6 - 3.7) و معنی داری دیده شد ( P<0.05). این یافته را ممكن است بتوان به عواملی مانند كاهش اشتها و یا دهیدراتاسیون ناشی از اسهال نسبت داد.

 

منابع

1- علی زرگری (1360). گیاهان دارویی. انتشارات دانشگاه تهران. جلد 2، ص 285-281
2- Saito T، Yamada T، Iwanaga Y، et al. (2000). Calcium polycarbophil، a water absorbing polymer، increases bowel movement and prevents sennoside-induced diarrhea in dogs. Jpn J Pharmacol. 83(3):206-14
3- Croci T، Emonds-Alt X، Le Fur G، et al. (1996). The non-peptide tachykinin NK1- and NK2-receptor antagonists SR 140333 and SR 48968 prevent castor-oil induced diarrhea in rats. Acta Physiol Hung. 84(3):273-4
4- C. Sodikoff. 2001. Laboratory profiles of small animal disease.Mosby.




The effects of Rosa damascena as a laxative drugs
Mohammad Abbaszadeh, Masoud Akbari, Hamid Reza Kazerani, Alireza Kamrani
The faculty of Veterinary Medicine, Ferdowsi University of Mashhad
Email: kazrani@yahoo.co.uk

Abstract
Boiled extract of Rosa damascena has been traditionally used as laxative in human being. In this research, the laxative effects of different doses of boiled extract of Rosa damascena were studied in 5 different groups of dogs. In order to assess some probable toxic effects of this medication, clinical parameters such as heart rate, respiratory rate and temperature as well as ECG and Serum levels of ALP، ALT، BUN، albumin and creatinine were studied during 10 days of the experiment. All measured parameters were within the normal range and there were no statistical differences among the different groups، suggesting a probable high therapeutic index for this medication. Higher doses of the extract caused diarrhea in the animals. Clinical parameters suggested a relatively high margin of safety for the extract. The current research indicates that boiled extract of Rosa damascena may have therapeutic value as a laxative medicine.
Keywords: Rosa damascena, laxative, serum markers

خلاصه:‌

تعداد قابل‌ توجهی‌ از مردم‌ جهان‌ (120 میلیون‌ نفر) به‌ آلرژی‌ مبتلا می‌باشند . داروهایی كه در حال حاضر در این رابطه مصرف می شوند دارای عوارض‌ جانبی‌ متعددی هستند . در این تحقیق به‌ منظور یافتن‌ داروی‌ جایگزین‌ مناسب‌،بر اساس‌ طب‌ سنتی‌ ،كلپوره‌ انتخاب‌ و اثر عصاره‌ خوراكی‌ واستنشاقی‌ آن‌ در مقایسه‌ با داروهای‌ مورد استفاده‌ فعلی‌ در درمان‌ آلرژی‌ (پردنیزولون‌ و بكلومتازون‌) بر علائم‌ آن‌ مورد مقایسه‌ وبررسی‌ قرار گرفت‌.
واژه های کلیدی : عصاره کلپوره ، آلرژیک ، موش صحرایی .

 

مقدمه

با وجود اینكه‌ تاكنون‌ 120 میلیون‌ نفر از مردم‌ جهان‌ به‌ آلرژی‌ مبتلا می‌باشند اما با این‌ وجود داروهایی‌ كه‌ اكنون‌ برای‌ درمان‌ این‌ عارضه‌ استفاده‌ می‌شود از حیث‌ سرعت‌، شدت‌ اثر و عوارض‌ جانبی‌ در حد قابل‌ توجهی‌ موفق‌ نبوده‌اند. به‌ طور یكه‌ عوارضی‌ همچون‌ خواب‌ آلودگی‌,تپش‌ قلب‌،تهوع‌ ... را ممكن‌ است‌ به‌ دنبال‌ داشته‌ باشند، ضمناً هزینه‌های‌ سنگین‌ و اثركوتاه‌ مدت‌ آنها از جمله‌ مشكلات‌ این‌ داروها می‌باشد.گیاه كلپوره استفاده شده در طرح دارای اثرات مفید وقابل توجهی بر درمان بیماری هایی همچون دیابت (2),روماتیسم , ناراحتی معده و كاهش وزن (3) می باشد.
 

مواد و روشها

به‌ منظور اجرای طرح50 عدد موش صحرایی نر با میانگین‌ وزنی‌ 250 گرم‌ در قالب‌ دو دسته‌ استنشاقی‌ و خوراكی‌ كه‌ به‌ زیر گروهای‌ شاهد، شاهدمثبت‌، شاهد منفی‌ و آزمایش‌ تقسیم‌ شدند. در ابتدا برای ایجاد بیماری در گروه‌های‌ آزمایش mg/kg450‌ اوالبومین به داخل صفاق وmg/kg 450 به صورت زیر جلدی‌ و8 روز بعد به عنوان تزریق‌ كمكی mg/kg5/44 اوالبومین‌ به داخل‌ صفاق و‌ mg/kg5/44به صورت زیر جلدی‌ تزریق شد به همین روش گروه شاهد در دو نوبت آب مقطر تزریق گردید.15روز بعد از تزریق و مشخص شدن آلرژی‌ در گروه ها(4),در دسته خوراکی (1 -2-3 بار در روز ) 1 میلی لیتر محلول lit /gr 1 كلپوره و به گروه‌ شاهد آب‌ مقطر توسط‌ لوله ی‌ دهانی‌ ـ معدی به‌ داخل‌ معده حیوانات تزریق‌ شد. .گروه‌ شاهد مثبت‌ دسته‌ خوراكی‌ باداروی‌ پردنیزولون(5) و دسته استنشاقی ‌با داروی‌ بكلومتازون‌ و گروه‌ آزمایش استنشاقی‌ باكلپوره‌ مرطوب‌ شده‌‌ تیمار شدند. هر روز بعد از این‌ تیمارها از انتهای‌ دم‌ موش‌ها خونگیری‌ انجام‌ و به‌ روش‌ افتراقی‌، ائوزینوفیل‌ها(6) و گلبول‌های‌ سفید شمارش‌ گردید. (1)پس‌ از 8 روز از آغاز تیمارها میزان IgEخون‌ آنها تعیین‌ گردید. پس‌ از 15 روز از آغاز تیمار میزان IgEدوباره‌ اندازه‌گیری‌ شد و میزان‌ ماندگاری‌ اثر دارو مشخص‌ گردید.
 

نتایج و بحث

از مقایسه‌ درصد ائوزینوفیل‌ هابین‌ دو دسته‌ خوراكی‌ و استنشاقی‌ می‌توان‌ گفت‌: تفاوت‌ معناداری‌ بین‌ میزان‌ ائوزینوفیل‌های‌ این‌ دسته‌ مشاهده‌ نمی‌شود .یعنی‌ هر دو روش‌ در كاهش‌ علائم‌ آلرژی‌ به‌ یك‌ اندازه‌ مناسب‌ بوده‌است. پس‌ روش‌ استنشاقی‌ كه‌ احتمالاً مواد ناشناخته‌ را كمتر وارد بدن‌ می‌سازد روش‌ مطلوبی‌ به‌ حساب‌ می‌آید. نیز می‌توان‌ نتیجه‌ گرفت‌ كه‌ چون‌ تفاوت‌ معناداری‌ بین‌ درصد ائوزینوفیل‌های‌ گروه‌ Z (گروه‌ استنشاقی‌ كلپوره‌)و گروه‌ h (شاهدمثبت‌ باداروی‌ بكلومتازون‌)وجود ندارد بنابراین‌ كلپوره‌ به‌ شیوه‌ استنشاقی‌ به‌ خوبی‌ بكلومتازون‌ توانسته‌ علائم‌ آلرژی‌ راكاهش‌ دهد كه‌ این‌ كاهش‌ از مقایسه‌ نتایج‌ این‌ دو گروه‌ با گروه‌ I (شاهد منفی‌) به‌ خوبی مشخص‌ است ‌و بین‌ كاهش‌ میزان‌ درصد ائوزینوفیل‌ها درسه‌ گروه‌ خوراكی‌ تیمار (1 و 2 و 3 بار در روز) با كلپوره‌ و تیمار با پردنیزولون‌ (شاهد مثبت‌) تفاوت‌ معنی‌ دار وجود ندارد پس‌ مصرف‌ خوراكی‌ یكبار در روز كلپوره‌ با غلظت‌ lit /gr 1 تقریباً همانند مصرف‌ پردنیزولون‌ خوراكی‌ می‌تواند علائم‌ آلرژی‌ را كاهش‌دهد كه‌ این‌ كاهش‌ در مقایسه‌ با گروه‌ C (شاهدمنفی‌) به‌ خوبی‌ مشخص‌ است‌ .از بررسی های انجام گرفته بر می آید كه تفاوت‌ معنی‌ داری‌ بین‌ میزان‌ IgE در خون‌ موشهای‌ گروهی‌ كه‌ یكبار در روز كلپوره‌ مصرف‌ كرده‌اند در روزهای‌ 8 و17 وجود ندارد لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ 8 روز اول‌، هر روز موش‌ هایك‌ نوبت‌ عصاره‌ lit /gr1 كلپوره‌ دریافت‌ كرده‌اند ولی‌ از روز 8 تا 17 كلپوره‌ای‌ دریافت‌ نشده‌ ولی‌ غلظت‌ IgE همچنان‌ پس‌ از قطع‌ دارو (كلپوره‌) پایین‌ مانده‌ است‌ كه‌ این‌ نشان‌ دهنده‌ ماندگاری‌ اثر دارو است و انجام‌ آزمایش پاتولوژی‌ روی‌ كبدموش‌های‌ تحت‌ آزمایش‌ مشخص‌ گردید كه‌ در كبد موشها‌ مشكل‌ پاتولوژی‌ (نكروز والتهاب‌) وجود ندارد.تركیبات موجود در كلپوره‌ به عنوان آنتی اكسیدان ,ضد ویروس,بی حس كننده و نیز اثرات ضد التهابی دارند (7-8) با توجه به اثرات ضد التهابی تیمول و كاروكرول (8) می توان بخشی از اثرات ضد آلرژیك كلپوره را توجیه كرد.

منابع

1-عامری مهابادی.م-روشهای آزمایشگاهی هماتولوژی‌ دامپزشکی.موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.1378
2-مرادی.ش-بررسی اثر پایین آورنده قند خون با گیاه كلپوره بر روی موشهای آزمایشگاهی.پایان نامه كارشناسی ارشد,1375
3- میرحیدر زح معارف گیاهی . تهران.نشر فرهنگ اسلامی.1375
4-Alaln Cadleux-N,Monast, Francols Pomerlrau Alaln Fourmer and Chan tal lanoue bronchoprotctor properties of calcitonin Gen-related peptide in Guinea pig and human Airways, respire Grit care med vol 150 - 1999
5-Matsuura-M,It.afeffect of fty 720,a nov immunosuppressant,on adjurant and collageninduced arthritis -2000l
6-SIR John V.Dacie andS.mlewis:haematology,1984
7-Bergner,Medica Herbalism .1994
8-Ingram. Cass-the cure is in the cupboard how to use organo for better heaith.1997l


The effect of teucrium polium on the characters depend on asthma allergic treatment

Mazerizadeh Mohammad reza-Zahra rezaei
Kerman pajhooheshkadeh taalim va tarbiat

Abstract
A significant number of the people throught the world occasionally shows symptoms . Medicines that are prescribing for this purpose have side allergic. ( Prednisolone and beclomethasone) In this research.I looked for a replacement traditional medicine with out side effect. Teucrium polium is one of the best known traditional medicine for me. I tried to use T.polium extract as oral and respiration to remove Allergic symptoms for this purpose I chose 50 male rats Average weight 250 gr and divided to 2 main groups and several subgroups. The subgroups were control, positive control, negative control and experiment subgroup. The main two groups were experimented in oral and respiration ways .
Keywords: Allergic , Teucrium Polium extract , rats

بررسی اثر ضد اعتیاد بذر گیاه Pycnocycla spinosa
در موشهای سوری معتاد به مرفین
ندا ژاله‎جو1، دكتر غلامرضا اصغری2، دكتر محمدربانی2
1-دانشجوی داروسازی دانشكده داروسازی اصفهان. 2-اعضای هیأت علمی دانشگاه
اصفهان-خیابان هزار جریب- دانشگاه علوم پزشكی اصفهان-دانشكده داروسازی

 

خلاصه

گیاه Pycnocycla spinosa گیاهی است دائمی از خانواده چتریان با برگهای خاردار كه در مناطق مركزی ایران و تهران می‎روید و نام فارسی آن سگ دندان‎خاردار می‎باشد. تاكنون آثار ضد اسهال و ضد اسپاسم آن شناسایی شده است. از آنجایی كه یكی از علائم سندرم محرومیت از مرفین بروز اسهال و كرامپ‎های شكمی است اثر این گیاه در تخفیف این علائم و سایر علائم سندرم محرومیت بررسی شد و دوز لازم برای اثر ضد اعتیاد گیاه در موش سوری معتاد مورد شناسایی قرار گرفت.
واژه‌های كلیدی: Pycnocycla spinosa ، ضد اعتیاد، موش


 

مقدمه

اعتیاد به مواد مخدر اگر چه از دیرباز گریبانگیر جوامع بشری بوده است، ولی به‎رغم پیشرفت علوم و تكنولوژی راه حل مؤثری برای درمان افراد مبتلا به‌طوری كه دیگر تمایلی به مصرف نداشته باشند ارائه نگردیده است. مهمترین داروهایی كه تاكنون برای درمان اعتیاد بكار رفته است عبارتند از متادون، كلونیدین و بنزودیازپین‎ها كه استفاده از این داروها به دلیل داشتن عوارض جانبی خالی از اشكال نیست (1 و 2).
به‎رغم استفاده وسیع گیاهان دارویی در بیماریهای مختلف هنوز برای جلوگیری از علائم قطع مصرف مرفین داروی گیاهی مناسبی ارائه نگردیده است. مطالعات انجام شده نشان می‎دهد كه برخی از گیاهان مانند Corydalis cava (3) Eschscholtzia california (4) Panax ginseng (5) قادر به جلوگیری از برخی علائم قطع مصرف می‎باشند كه در برخی از كشورها از جمله هند و چین مورد استفاده سنتی قرار گرفته است. در حال حاضر در داخل كشور داروی گیاهی كه بتواند كاملاً از بروز علائم سندرم محرومیت جلوگیری كند وجود ندارد. در این پژوهش اثر ضد اعتیاد گیاه Pycnocycla spinosa مورد بررسی قرار گرفته است.

 

مواد و روشها

الف) بخش فارماكوگنوزی: گیاه در فصل مناسب (تابستان) جمع‎آوری و به تأیید گیاه شناس رسید. در زمانی كه بذرهای گیاه كاملاً رسیده بودند اقدام به جمع‎آوری آنها شد، بذرها در سایه و در دمای معمولی آزمایشگاه خشك شدند. با استفاده از آسیاب برقی پودر بذر تهیه و این پودرها بمدت 48 ساعت در الكل 96 درجه خیسانده شد. و توسط قیف بوخنر صاف گردید. سپس عصاره حاصل با دستگاه روتاری تغلیظ شد، عصاره تغلیظ شده توزین و غلظت آن محاسبه گردید.
ب) بخش فارماكولوژی: در این آزمایش تعداد 75 عدد موش سوری انتخاب شد. دوزهای فزاینده مرفین (2 بار در روز 9-8 صبح و 9-8 شب) به صورت S.C به موشهای مورد نظر تزریق شد.
روز اول mg/kg30 و 30-روز دوم mg/kg45 و 45-روز سوم mg/kg 60 و 45-روز چهارم mg/kg90 و 60- صبح روز پنجم mg/kg90. گروههای مورد نظر (برای هر دوز 3 گروه 5 تایی مورد آزمایش قرار گرفت) 2 ساعت پس از تزریق آخرین دوز مرفین مقدار mg/kg5 نالوكسان به صورت i.p دریافت كردند، سپس علائم سندرم محرومیت شامل (افتادگی پلكها-دندان قروچه-تعداد پرش-تعداد ایستادن) به مدت 20 دقیقه مشاهده و ثبت گردید. 10 دقیقه قبل از تزریق نالوكسان عصاره بذر گیاه Pycnocycla spinosa با دوزهای مختلف (20-50-100-150 میلی‎گرم برحسب كیلوگرم وزن موشها) به گروههای مورد نظر تزریق و به 3 گروه به عنوان كنترل نرمال سالین تزریق شد. قابل ذكر است كه این دوزها براساس مطالعات قبلی بر روی اثرات ضد اسهال گیاه انتخاب شدند.

 

نتایج و بحث

اثرات دوزهای مختلف در كاهش علائم سندرم محرومیت بررسی شد و همان طور كه در جدول شماره (1) نشان داده شده است نسبت به گروه كنترل تعداد پرش، تعداد ایستادن روی پاها، دندان قروچه و افتادگی پلكها، با افزایش دوزها بتدریج كاهش پیدا كردند. كه كاهش تعداد پرش و تعداد ایستادن روی پاها از مهمترین نشانه‎های تخفیف علائم سندرم محرومیت از مرفین می‎باشد.
بعد از امتحان دوزهای مختلف بهترین دوزی كه می‎توانست باعث كاهش علایم سندرم محرومیت در موش سوری شود دوز mg/kg150 بدست آمد. كه در این دوز افتادگی پلكها تغییر زیادی پیدا نكرده در حالی كه دندان قروچه، تعداد پرش و تعداد ایستادن روی پاها كاهش پیدا نمود.
بدیهی است كه قبل از استفاده بالینی از گیاه باید آزمایشهایی در زمینه مضرات، عوارض جانبی و تعیین حداقل دوز سمی و حداكثر دوز درمانی انجام شود.
 

جدول شماره 1. نتایج بررسی دوزهای مختلف گیاه ‍P. spinosa بر روی علائم ترك مصرف مرفین
 

سپاسگزاری

از معاونت پژوهشی دانشكده داروسازی اصفهان كه تأمین مالی این پروژه را بر عهده داشتند و همچنین از كاركنان دانشكده داروسازی سركارخانم آزاد و سركار خانم سپهری تشكر و قدردانی می‎شود.



Pycnocycla spinosa
 

منابع

1-ادیب، قفقازی، حاج‎هاشمی. كتاب فارماكولوژی. انتشارات مانی. 1381.
2- صالح‎پور، شهاب. روش‎های درمان اعتیاد-انتشارات تیمورزاده. 1377.
3-Kim H, et al. Planta medica, 1990, 56: 158-163.
4-Reimeier C, et al. Arzneimittelforschung, 1995, 45 (2): 132-6.
5-Schafer H, et al. Arzneimittelforschung, 1995, 45 (2): 124-6.



The effects of Pycnocyla spinosa on morphine withdrawal syndrome in mice
Neda zhalehjoo, Dr. GholamReza Asghari, Dr Mohammad Rabbani.
School of pharmacy and pharmaceutical sciences, Isfahan university of medical sciences, Isfahan, Iran
Email: neda43210@yahoo.com

Abstract
Pycnocycla spinosa Dence. (Fam. Umbellifera) is an essential oil containing wild plant growing in central parts of Iran.
The hydroalcholic extract of P. spinosa was shown to have antidiarrheal action in vivo.
Withdrawal symptoms are accompany with diarrhea and abdominal cramps. Therefore P.spinosa can be a suituble condidate to treat addict-s patient in order to reduce such symptoms.
Key words: Pycnocycla spinosa, addiction, withdrawal syndrome

اهمیت درمانی گال زنبور Dryophanta agama برگ بلوط
رضا سلحشوریان1، علی زرنگار2،سید رضا رزاز هاشمی2
1- كارشناس مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی قزوین2- عضو هیات علی مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی قزوین
قزوین - بلوار شهید بهشتی روبروی هلال احمر،مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین صندوق پستی 618-34185

خلاصه

گال (Galle) یا برجستگیهای مختلف الشكلی كه برروی انواع درختان بلوط ایجاد می‌گردد، بعضاً ناشی از فعالیت تعدادی از حشرات تحت عنوان -حشرات گالزای بلوط- می‌باشد كه نتیجه كنش و واكنش حشرات گالزا با گیاه میزبان (بلوط) است. زنبوران خانواده cynipidae از بزرگترین مولدین انواع گال روی درختان بلوط می‌باشند و درخت بلوط نیز از مهمترین درختان جنگلی در ایران و جهان می‌باشد. از آنجا كه گذشته از درخت بلوط، گالهای ایجاد شده برروی آن دارای خواص دارویی و درمانی متعدد از جمله مقوی معده، قابض، رفع كننده خونروی‌ها و - می‌باشند، و از طرف دیگر استحصال آنها در طبیعت بدون كوچكترین نیاز به وسایل و ادوات خاص انجام پذیر است، مطالعه بیولوژی زنبور -مولد گال بیضوی زگیل‌دار- برگ بلوط كه از مهمترین مولدین گال روی درختان بلوط استان قزوین می‌باشد طی سال 80-1378 در جنگلهای بلوط استان قزوین انجام گرفت. تعیین پلات (9 عدد) و انتخاب 10 درخت حامل گال در هر پلات، نمونه‌برداری، انتقال نمونه ها به آزمایشگاه، تعیین جدول زیستی حشره موردنظر و سپس اندازه‌گیری مرفولوژی زنبور و در نهایت تعیین بیولوژی عمومی آن طبق روشهای معمول و متداول انجام شد. حاصل این مطالعه و پروژه: 1- زنبور مولد گال دارای 1 نسل در سال است 2- زمان ظهور گالها از اواسط تیرماه به بعد می‌باشد 3- طول دوره لاروی 2 تا 4 ماه است 4- زمان خروج حشره كامل ازگال و بهترین زمان استحصال گالها از اواخر مهرماه به بعد می‌باشد.
واژه های کلیدی : بلوط ، گال ، زنبور .

 

مقدمه

استفاده و بهره‌وری از گیاهان دارویی در قالب طب سنتی از دیرباز در اقوام و ملل دنیا جاری و ساری بوده و خوشبحتانه امروزه بعد از یك دوره ماشین زدگی و مصرف داروهای سنتتیك، بشر امروزی به نقش و اهمیت درمان با گیاه و یا گیاه درمانی یقین حاصل نموده است. لذا توجه به عوامل تولید و توسعه گیاهان دارویی امری است روانی، اجتماعی، اقتصادی، اشتغالزا و مطمئن. درخت بلوط خود به عنوان گیاهی بسیار ارزشمند و قابل بهره‌وری در انواع بخشهای صنعتی از قبیل صنایع چوب، كاغذ سازی، شیمی، رنگسازی و داروسازی می‌باشد و جالب اینكه گالهای موجود در روی گیاه بلوط نه تنها منحصر بفرد بوده بلكه دارای خواص دارویی و درمانی خاص خود می‌باشند. مجموعاً 38 رقم گال از روی گونه‌های مختلف بلوط در ایران جداسازی و شناسائی شده است. گالهای بلوط حاوی مقدار فراوانی تانن، آب، اسیدهای تانیك و گالیك، عناصر معدنی، قند و - می‌باشند. گالها علاوه بر كاربری صنعتی، دارای كاربردهای درمانی و دارویی نیز می‌باشند كه به عنوان مقوی معدی، قابض، رفع كننده خونروی‌ها و - استفاده می‌گردد.


 

مواد و روشها

جنگلهای بلوط استان قزوین كه محل اجرای طرح - بررسی بیولوژی زنبور مولد گال بیضوی زگیل‌دار برگ بلوط- یا Dryophanta agama انتخاب شده بود، دارای 3 یال مستقر در كوههای منطقه عمومی طارم سفلی (از بخشهای تابعه استان) بوده كه درشیب شمالی آن واقع گردیده است. 3 پلات در هر یال با توجه به دامنه‌های ارتفاعی مختلف 1300 متر - 1400 تا 1600 متر- 1600 متر به بالا از سطح دریا انتخاب تا ازگالها نمونه برداری انجام پذیرد. درهر پلات 10 درخت بطور تصادفی انتخاب و نمونه‌برداری ازگالها بطور هفته‌ای از روی این درختان صورت گرفت، نمونه‌های جمع‌آوری شده به آزمایشگاه انتقال تا مراحل ثبت جدول زیستی حشره تهیه و تنظیم گردد. از آنجا كه این گالها در سطح زیرین برگها و در امتداد رگبرگهای فرعی ایجاد می‌شوند، شمارش و در نهایت تعیین میــــزان آلودگی و تراكم آنها با مشكل جدی روبرو نبود. نمونه‌های خارج شده از گالها در محلول پامپل با ثبت مشخصات از قبیل: تاریخ، محل و ارتفاع محل جمع‌آوری و جمع‎آوری كننده بهمراه اتیكت مخصوص، روی شیشه‌های نمونه نصب گردید. جهت تعیین چگونگی زمستانگذرانی این حشره با بستن تور حریر دور تنه درختان از اواخر پاییز اقدام به جمع‌آوری حشرات كامل زمستانگذران نمودیم.
 

نتایج و بحث

در پی چهار سال اجرای طرح -بررسی بیولوژی زنبور مولدگال بیضوی زگیل‌دار برگ بلوط- یا Dryophanta agama مشخص گردید كه:
زنبوران Dryophanta agama دارای یك نسل در سال می‌باشند.
زمان ظهور گالها از اواسط تیرماه به بعد است.
اندازه متوسط گالها در حداكثر اندازه خود mm 75/5-m 35/7 می‌باشند.
زمان خروج حشرات كامل از گالها از اواخر مهرماه شروع و تا پایان آذرماه ادامه دارد.
با توجه به اهمیت و نقش دارویی و درمانی گالها در طب سنتی قدیم و جدید و مبحث گیاهان دارویی و ایضاً سیاست حفظ و توسعه منابع طبیعی تجدید شونده منجمله جنگلها، شایسته است تا توسط دست‌اندركاران ترتیبی اتخاذ گردد تا طی یك برنامه مدیریتی مدون اهالی بومی و جنگل نشین با روش صحیح و زمان مناسب جمع‌آوری گالهای درختان بلوط به عنوان سرمایه‌ای ملی آشنا و آموزش داده شوند كه به این ترتیب ضمن اشتغالزایی تعدادی از بومیان در فصل سرما، جنگلهای بلوط و نسل حشره زنبور مورد
نظر نیز حفظ می‌گردد، چرا كه گالهای بلوط ضمن ارزشمندی در استحصال داروهای گیاهی، بعضاً در تهیه جوهر خودنویس سناتورهای بلندپایه انگلیسی كه قراردادهای مهم و تاریخی را امضا می‌نمایند استفاده می‌شود.

سپاسگزاری

ضرورت دارد در تهیه این مقاله ازهمكاری ارزنده آقایان مهندس سیدرضا رزاز هاشمی، علی زرنگار و اصغر محمدبیگی و دیگر همكارانی كه در طول اجرای طرح مرا یاری نمودند، تشكرو تقدیر نمایم.

منابع

1- شجاعی، محمود. 1359. تحقیق روی زنبورهای cynipidae و نمونه گالزای آن در فون جنگلهای بلوط ایران -نامه انجمن حشره شناسان - شماره فوق العاده 3، 48 صفحه ، اوین - تهران.
2- ثابت، حبیب اله. 1345. درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه تهران.
3- طباطبائی، محمد و كریم، جوانشیر. 1345. جنگلهای بلوط غرب ایران، انتشار گروه جنگل ایران.
4- زرگر، علی 1369. گیاهان دارویی، دانشگاه تهران.
5- خسروی، سید مهدی و سید احمد علی، خسروی. 1373. گیاهان دارویی، تهران (نشر محمد).

Curing important of gallas of oak leaf .
Reza salahshorian1, Ali Zarnegar 2and Reza razaz hashmel 3

1- Researc of ghazvin Agriculture and Natural Science Research center . Iran
2- MS.c scientific board member. Ghazvin Agriculture and Natural Science Research center . iran
3- MS.c Scientific board member . ghazvin Agriculture Natural Scince Research center . iran

Abstract
Calls or multiformal expludes occurring on some kinds of oak tress. Cause by some insect title - Oak gall production insects - activit and are result of action and interaction between mentioned insects and host plant , Oak . Cyndipidia wasp considered as the important gall producing agent on tree . it has been found that galls on this tree can be used to cure some disordes and disease humen body , suchas stomach tonic , styptic medicin and anti _ blood shed . on the other had its xtras dos'nt need any kind of specialized equipment or means .
Keywords :Gall , Oak , Curing

بررسی نقش درمانی عصاره برگهای گیاه Aloe vera در بیماری دیابت
مریم سلیلی
دانشجوی سال پنجم داروسازی دانشگاه آزاد واحد تهران
تهران ، خیابان خواجه نصیر ، نرسیده به میدان سپاه ، کوچه شهید مستقیمی پلاک 10 طبقه 3
 

خلاصه :

گیاه صبر زرد متعلق به خانواده لاله و بومی مناطق شمال آفریقاست و البته در ایران بصورت کشت شده نیز وجود دارد . از مدتها قبل به علت داشتن خواص داروئی مختلف در سطح جهان کاربرد داشته است . در طی 15 سال گذشته گزارشاتی مبنی بر اثرات ضد دیابتی قسمتهای مختلف این گیاه ارائه شده است . در این تحقیق اثرات عصاره برگ گیاه صبرزرد (Aloe vera ) برروی دیابت نوع 1 و 2 بررسی شده است . نتایج نشان داد که تجویزی عصاره حاصل از برگهای گوشتی گیاه صبرزرد باعث کاهش قابل ملاحظه قند خون در هردو نوع دیابت می شود در حالیکه در کاهش قند خون موشهای سالم مؤثر نبوده عصاره برگهای این گیاه در جلوگیری از عوارض دیابتی مثل هپاتوتوکسیستی و زخمهای دیابتی مؤثر است .
واژه های کلیدی : صبرزرد ، دیابت ، داروی گیاهی .

مقدمه

گیاه صبر زرد طبی با نام علمی Aloe vera (L) گیاهی است که از چندین قرن گذشته به علت خواص متعدد درمانی، خواص ضدالتهابی ، مسهلی ، تحریک کنندگی سیستم ایمنی و بهبود دهندگی زخمها مورد توجه بوده است. این گیاه بومی مناطق حاره ای به ویژه شمال آفریقاست و در ایران نیز کشت آن چندی است در استان بوشهر آغاز شده است. در طی 15 سال گذشته گزارشهای مبنی بر اثرات ضددیابتی قسمتهای مختلف این گیاه ارائه شده است. در این تحقیق به بررسی اثردرمانی عصاره برگهای گوشتی این گیاه روی دیابت نوع I , II پرداخته شده است.
 

مواد و روشها

برگهای گیاه Aloe ضخیم ، گوشتدار و به رنگ سبز مایل به قرمز هستند. ضخامت برگ از یک پارانشیم بی رنگ و موسیلاژ دار تشکیل شده است. (1)
1-بخش مورد استفاده این گیاه در این آزمایش شامل عصاره حاصل از برگهای گوشتی آن بود که قبلا موسیلاژ درون آن کاملاٌ استخراج شده بود، چرا که پیش از این در تحقیقاتی مشخص شده بود که موسیلاژ درون برگها اثر ضد دیابتی ندارد بلکه اثر عکس ایجاد می کند. )4و5) بنابراین به این منظور برگها پس از ُشستشو و توزین از وسط نصف شدند و موسیلاژ درون آنها به وسیله قاشق کاملاٌ جدا گردید. سپس برگهای گوشتی گیاه توسط دستگاه خرد کن کاملاٌ خرد گردید. از عصاره حاصل پس از صاف شدن و سانتریوفوژکردن مایع زرد رنگی بدست آمد که شامل یک عصاره 5/7 درصدی از برگهای گوشتی گیاه بود. برای نشان دادن اثر ضد دیابتی برگهای این گیاه آزمایشهای دربارة مدل حیوانی (موش Rat) انجام شد بدین منظور موشها به سه گروه تقسیم شدند :
گروه 1 شامل موشهای سالم
گروه 2 شامل موشهای دچار دیابت وابسته به انسولین (نوع I )
گروه 3 شامل موشهای مبتلا به دیابت غیر وابسته به انسولین (II )
برای ایجاد دیابت نوع I از موشهای rat ماده با وزن بین 150-200گرم استفاده شد. بدین منظور به این موشها به طریق درون صفاقی استرپتوزوسین 65 mg/kg حل شده در بافر سیترات تزریق شد.دیابت بعد از 2-3 روز در موشها تشخیص داده شد توسط اندازه گیری قند خون موشها كه بالاتر از 250mg/dl بود.
برای ایجاد دیابت نوع به II نوزاد 2 روزه موشهای rat استرپتوزوسین 100 mg/kg به طریق درون صفاقی تزریق گردید. قند خون برخی از این حیوانات بعد از گذشت 6 هفته به میانگین 137mg/dl رسیده بود. از این حیوانات برای انجام آزمایش استفاده شد.
برای بررسی اثر پایین آورندگی قند خون در هر یک از این سه گروه عصاره به طریق خوراکی به موشهای مذکور تجویز گردید و 15 دقیقه بعد 6/0 میلی از محلول 50% گلوکز به آنها خورانده شد. میزان قند خون موشها پس از گذشت 2-4و6 ساعت پس از تجویز محلول گلوکز اندازه‌گیری شد.
 

نتایج و بحث

بیماری دیابت یکی ازعلل عمده بیماری ومرگ ومیر در سراسر دنیاست، به علاوه این بیماری زیانهای اقتصادی هنگفتی از نطر تولید یا واردات دارو برای کشورهای درگیر به دنبال دارد.
گیاه Aloe vera گیاهی است با اثرات متعدد درمانی كه بسیاری از اثرات مفید آن در دنیا به اثبات رسیده است، چنانچه از این گیاه به عنوان معجزه یاد می‌كنند. در كشور ما نیز چندی است كشت این گیاه در برخی از استانهای كشور از جمله بوشهر آغاز گردیده ودر عمل به خوبی با شرایط آب و هوایی ایران سازگاری نشان داده است. در این تحقیق نیز كه بررسی اثرات ضد دیابتی گیاه مد نظر بود نتایج به روشنی نشان داد که تجویز عصاره حاصل ا ز برگهای گوشتی گیاه A.vera باعث پایین آوردن قابل ملاحظه قند خون حیوان در هر دو نوع دیابت می شود، در حالی که تجویز این عصاره در پایین آوردن قند خون موشهای سالم موثر نیست.

منابع

1- زرگری ، علی ، 1376. گیاهان دارویی. موسسه چاپ و انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. جلد چهارم
2- Biological & pharmacutical bulletin. 2004.Effects of Aloe vera leaf extracts on the liver in type II diabetic rat models. vol : 27
3- Davis Robert & Maro Nicholas. 1989. Aloe vera and Gibberellin anti Inflammatory activity in diabetes. j of the American podiatric medical association. vol :79
4- Mossa JS 1985. A study on the crude antidiabetic drugs used in Arabian folk medicine. int j crude drug res. 23 :137-145
5- Roman - ramos R, Flores- Saenz JL, Partida - Harnandez G et al. 1991. Experimental study on the hypoglycemic effect of some antidiabetic plants. arch de investing med 22 : 87-93



The effect of Aloe vera Leaves pulp extracts on type I and type II Diabetes

Maryam Salili
N0.10 shahid Mostaghimi alley.-Khaje nasir Ave.-TEHRAN
E-mail: maryam_sa7@yahoo.com

Abstract
Aloe vera (L) family : Liliaceae is native to north Africa and also cultivated in Iran. Aloes have long been used all over the world for their various medicinal properties. in the past 15 is years there have been reports on the hypoglycemic actively of different parts of this plant. in this study we discussed the effect of Aloe vera leaves pulp extracts on type I and type II diabetes. Administration of A.vera leaves pulp extracts in type I and type II diabetic rat models showed considerable decrease in their blood glucose level but had no effect on non-diabetic rats. Aloe vera is also effective in preventing some of the complications of the diabetes such as Diabetic Inflammation and Hepatotoxicity.
Keywords: Aloe vera, Diabetes, herbal medicine